عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
از شاطبی، قاسم بن فیره (۵۳۸–۵۹۰ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #215048
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- بی‌تاریخ
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۱۱ برگ
- شمار سطر
- ۱۳ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۷×۲۳سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج مذهب
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح دارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۴
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 1880 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۱۸۸۰/۱ ذات الشفاء فى سيرة المصطفى و من بعده من الخلفاء · ابن جزری، محمد بن محمد ۲۹ برگ
- ۱۸۸۰/۲ مختصر ما رسم خط القرآن · عقیلی، اسماعیل بن ظافر ۲۰ برگ
- ۱۸۸۰/۳ حرز الامانی و وجه التهانى · شاطبی، قاسم بن فیره ۴۹ برگ
- ۱۸۸۰/۴ عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد (همین نسخه) · شاطبی، قاسم بن فیره ۱۱ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
الحمدلله موصولا كما امرا ×× مباركا طيبا يستنزل الدرا
انجام نسخه
و دونک الها للتانیث قدر سمعت ×× تاء لتقضی من انفاسها الوطرا / فابدا مضافاتها بظاهر ترعا ×× وتن فی مفردات سلسلا خضرا. باب المضافات الى الاسماء الظاهره فی هود
یادداشت‌های فهرست‌نگار
- نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد
- تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.
ج ۴، ص ۵۹
۴ ـ منظومة فی قرائة القرآن «۱۰۵ ـ ۱۱۵» (عربی)
از: ؟. (شاید نام ناظم ابوالقاسم باشد).
منظومه‌ای است در قرائت و تجوید قرآن به روش شاطبیه. به علّت افتادگی آخر نسخه تعداد ابیات آن به دست نیامد.
آغاز:
...الحمد لله موصوفآ (موصولا) کما امرا
مبارکا طیبآ یستنزل الدررا
ذوالفضل و المنّ و الاحسان خالقنا
رب العباد هو الله الذی قهرا
( ۱۸۸۰ )
کتاب اول نسخ عمر بن علی بن المصطفی در ۱۲۸۲. در آغاز نسخه مطلبی در احوال حضرت رسول۹ مذکور است.
کتاب دوم نسخ محمد المرخوزی. در ادامه آن چند بیت از یک قصیده عربی هست.
کتاب سوم نسخ عمر بن ابراهیم بن ابی بکر بن موسی السندی الکردی الشافعی در ۸۷۲
۱۱۵ برگ، ۱۷ × ۲۳
کتاب چهارم بدون تاریخ و از انجام ناقص.
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۷۹۵، ردیف ۲۸
● عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد = شاطبیه رائیة / تجوید / عربی
‘aqīlat-u atrāb-il qaṣā’d fī asna-l maqāṣid = šāṭibīyyat-u rā’īya
شاطبی، قاسم بن فیره، 538 - 590 قمری
šātebī, qāsem ebn-e fīre (1144 - 1195)
منظومه‌ای است رائیه در 298 بیت در کیفیت نوشتن بعضی از کلمات قرآن کریم و خواندن آنها و در کجا باید وصل، یا قطع در کلام نمود. در اصل نظم کتاب «المقنع فی رسم المصحف» ابو عمرو دانی (- 444ق) می‌باشد، که به جهت شهرت و اقبال قاریان، شروح بسیاری به فارسی و عربی بر آن نگاشته‌اند. ابواب مندرج در منظومه عبارت است از: باب الحذف و الاثبات و غیرهما مرتبا علی السور من سوره البقره الى سوره الناس، باب الحذف فی کلمات تحمل علیها اشباهها، باب من ازیاده، باب حذف الیاء و ثبوتها، باب ما زیدت فیه الیاء، باب حرف الواو و زیادتها، باب حروف من الهمزء وقعت فی الرسم على غیر القیاس، باب رسم الالف و الواو، باب رسم ثبات الیاء و الواو، باب حذف احدى اللامین، باب المقطوع و الموصول، باب ان لا و انما، باب ام من، باب قطع عن من و وصل الن، باب قطع من ما و نحو من مال و وصل ممن و هم، باب عن ما وفا لم و اما، باب فی ما و ان ما، باب ان ما و لیس ما و بئس ما، باب کل ما، باب قطع حيث ما و وصل اثیما، باب لکیلا، باب یوم هم و یکان، باب مال، باب و لات، باب هاء التانيث التي يكتب ياء، باب المضافات الى الاسماء الظاهر و المفرد، باب المفردات و المضافات المختلف فی جمعها.
آغاز: الحمدلله موصولا كما امرا ×× مباركا طيبا يستنزل الدرا
انجام: تضاحک الزهر المسرورا اسرتها ×× معرفا عرفها الاصال و البكرا
چاپ: مصر، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 17ص (صص 82-98)
[تلخيص الفوائد و تقريب المتباعد: چاپ مصر سال 1368ق؛ کشف الظنون 1159/2؛ معجم مصنفات القرآن الكريم 107/4؛ هدية العارفين 828/1؛ معجم المطبوعات 1092/1؛ الاوقاف العامة بغداد 32/1 و 157/3؛ دنا 559/7-561 [38 نسخه]
شرح و حواشی:
1- الوسیلة فی کشف العقیلة سخاوی، علی بن محمد (558-643)
2- شرح عقیلة أتراب القصائد فی أسنى المقاصد فی القرائة؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
3- الدرة الصقيلة فی شرح ابیات العقیلة؛ لبیب مغربی، ابوبکر ابویحیی (7-)
4- جميلة ارباب المراصد؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر ( 640-732)
5- تلخیص الفوائد و تقریب المباعد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
6- عقد الفوائد فی شرح عقیلة اتراب القصائد؛ مقری، حسین بن عثمان (9-)
7- کشف العقیلة = شرح قصيدة عقيلة اتراب
8- شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد
9- عقیلة اتراب القصائد فی اسنی المقاصد (ترجمه و شرح)
10- شرح عقیلة اتراب القصائد فی اسنى المقاصد
...
28. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 1880/4
آغاز: برابر؛ انجام: و دونک الها للتانیث قدر سمعت ×× تاء لتقضی من انفاسها الوطرا / فابدا مضافاتها بظاهر ترعا ×× وتن فی مفردات سلسلا خضرا. باب المضافات الى الاسماء الظاهره فی هود.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ، 13 سطر، اندازه: 17×23سم [ف مخ: 5 - 2158]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.