عقاید النساء
از آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (د. ۱۱۲۵ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
کتابت قرن ۱۳
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #214448
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۱۳
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۱۲ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۱×۱۷سم
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۵
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 2764 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۲۷۶۴/۱ معارف لدنیه · فاروقی، احمد بن عبد الاحد ۳۴ برگ
- ۲۷۶۴/۲ دیوان درویش صافی کرمانی ۱ برگ
- ۲۷۶۴/۳ الهی نامه · انصاری، عبدالله بن محمد ۴ برگ
- ۲۷۶۴/۴ عقاید النساء (همین نسخه) · آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین ۱۲ برگ
- ۲۷۶۴/۵ روحیه · نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله ۳ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
برابر1
انجام نسخه
وردت شب و روز این سخن باد ×× لعنت بزن و بقول زن باد
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم
ج ۴، ص ۵۵۴
۴ ـ عقائد النساء = کلثوم ننه «۴۱ ـ ۵۳» (فارسی)
از: جمال الدین بن حسین خوانساری، ـ ۱۱۲۵ ق
گفتاری انتقادی است که بنام بیبی شاه زینب و کلثوم ننه و خاله جان آقا و باجی یاسمن و دده بزم آرا نوشته و در یک مقدمه و ۱۵ باب و در برخی نسخ ۱۹ و ۱۶ باب و یک خاتمه تنظیم شده است.
[الذریعه ۱۸-۱۱۲ ـ مشار فارسی ۴-۴۱۰۰ ـ نسخه های خطی فارسی ۲-۱۶۶۱ ـ
دانشگاه تهران ۱۲-۲۸۰۴ ـ مجلس ۲/ ۱۴۰].
آغاز: «الحمد لله‌الّذی خلق النسوان ناقصات العقول و جعلهم عند اولی الابصار....امّا بعد این رساله‌ایست موسوم به عقائد النساء خالی از اطناب مشتمل بر مقدّمه و خاتمه و یازده باب. باب اوّل...».
انجام:
«...وردت شب و روز این سخن باد لعنت بزن و بقول زن باد»
( ۲۷۶۴ )
رساله سوم نستعلیق ۱۲۳۸ در خانه علی شان میرزا بابا طبیب.
بقیه رساله ها بدون تاریخ. برخی تحریر سده ۱۳ قطعآ برخی تحریر سده ۱۳ احتمالا.
۸۰ برگ، ۱۱ × ۱۷
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۷۲۸، ردیف ۴
● عقاید النساء = کلثوم ننه / فقه، داستان / فارسی
‘aqāyed-on nesā’ = kolsūm nane
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713)
اثری لطیف و انتقادی است، در آن به تشریح اساس مذاهب اربعه پرداخته و سبکی برخی از آراء رایج میان مردم را به سخره گرفته، اکثر بدعت‌های رایج که به شرع نسبت داده شده را بیان می‌کند. مؤلف در پایان دیباچه علماء خمسه را یاد می‌کند: «علماء و فقهاء ایشان که در این فن مجتهدند و ایشان پنج نفر می‌باشند اول بی بی شاه زینب، دوم کلثوم ننه، سوم خاله جان آقا، چهارم بی بی یا سخن، پنجم دده بزم آرا و باید آن چه از اقوال و افعال ایشان به سمع مستمعین رسد محل اعتماد دانند و به فتوی ایشان عمل نمایند و به غیر از علماء خمسه دیگران از فقها بوده اند و هستند. نهایت ذکر اسامی ایشان موجب تطویل کلام می‌گردد». مؤلف بر آن است که برخی از عقائد عوام را که پایه‌ای جز جهل و خرافه‌پرستی ندارد، نقد نموده و دیگران را از آن باز دارد. در یک «مقدمه» و پانزده «باب» (و در برخی نسخه‌ها نوزده و شانزده باب) و یک «خاتمه» تنظیم شده: عناوین رساله در نسخه‌های نوزده بابی: باب 1. بیان غسل و وضو و تیمم؛ 2. نماز؛ 3. روزه؛ 4. بیان نکاح کردن؛ 5. بیان افعال و اعمال شب زفاف؛ 6. بیان زاییدن زاهو؛ 7. بیان حمام رفتن؛ 8. بیان سازها؛ 9. فضیلت و اوقات سازها؛ 10. بیان معاشرت زنان با شوهران و مادر خوانده؛ 11. در مطبوخاتی که بنذر واجب می‌شود؛ 12. بیان تعویذات چشم خم؛ 13. محرم و نامحرم؛ 14. اوقات استجابت دعای زنان؛ 15. بیان آمدن مهمان به خانه و بیرون رفتن؛ 16. بیان خواهر خواندگی؛ 17. اوقات صیغه خواندن خواهرخواندگی؛ 18. خواهر خواندگی بی‌دیدن یکدیگر؛ 19. چیزهایی که خواهرخوانده‌ها برای یکدیگر می‌فرستند؛ خاتمه در فواید متفرقه و منافع کثیره.
آغاز: 1: الحمدلله الذی خلق النسوان و ناقصات العقول و جعلهن عند اولوا الابصار ... اما بعد این رساله ایست موسوم به عقاید النساء خالی از اطناب مشتمل بر مقدمه و خاتمه و یازده باب باب اول
2: حمد و سپاس بیقیاس مر خداوندی را سزاست که آینه قلوب بی عیوب أنبیا و اوصیا را از آلایش رنک سهو و نسیان مبرا و معرا ساخته.
3: بدانکه این رساله‌ای است کوتاه در بیان احوال وافعال و اقوال زنان و واجبات و مندوبات و محرمات و مکروهات ایشان و این رساله مشتمل است بر مقدمه و پانزده باب و خاتمه ...
4: هر آینه بر ضمیر منیر اخوات ایمانی پوشیده نماند که این مختصریست در بیان افعال ...
چاپ: به اهتمام علی بلوکباشی، کتاب هفته، ش 17، 18 و 19 [دنا 535/7 (9 نسخه)؛ الذریعة 112/18؛ مشار فارسی 4100/4؛ نسخه‌های منزوی 1662/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 492/2؛ فهرستواره منزوی 442/1 و 459 و 562/6]
...
4. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 2764/4
آغاز: برابر1؛ انجام: وردت شب و روز این سخن باد ×× لعنت بزن و بقول زن باد
خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 13؛ 12گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 4 - 1608]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.