عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات
از قزوینی، زکریا بن محمد (د. ۶۸۲ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
کتابت قرن ۹
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #211568
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۹
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۱۸۰ برگ
- شمار سطر
- ۲۳ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۲۱×۳۰سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج مذهب
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح دارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده دارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله، العظمة لک و الکبریاء بجلالک اللهم یا قائم الذات و مفیض الخیرات و واجب الوجود و واهب العقول و فاطر الارض و السموات مبدى الحرکة و الزمان
انجام نسخه
حلزون، دودة فی جوف انبوبة حجریة تنبت على الصخرة التی فی سواحل الجار وشطوط الانهار وتلک
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
با اشکال
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم، چاپ ۱۳۸۸
ج ۱، ص ۳۷۴
۴۸۳- عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات (عربی)
از: زکریا بن محمد بن محمود قزوینی، (۶۰۰ ـ ۶۸۲ ق)
کتابی مفصل و معروف در شناخت عجائب و غرائب عالم که در دو مقاله (هر کدام در چند نوع و باب و فصل) تنظیم و بنام سلطان معزالدین شاپور در سال ۶۷۴ ق تالیف شده و بارها بطبع رسیده است.
[الفبایی آستان قدس -۴۰۱ ـ مشار عربی -۶۱۷ ـ الذریعة ۱۵- ۲۱۹].
آغاز: «بسمله، العظمة لک والکبریاء بجلالک اللهم یا قائم الذات ومفیض الخیرات وواجب الوجود وواهب العقول وفاطر الارض والسموات مبدیء الحرکة والزمان...».
انجام: «.. حلزون، دودة فی جوف انبوبة حجریّة تنبت علی الصخرة التی فی سواحل البحار وشطوط الانهار وتلک...».
ش ۳۱۰۶، ۱۸۰ برگ، ۲۱×۳۰، نسخ، بی کا، بی تا. (تحریر سده ۱۰). انجامش افتادگی دارد. علامت تصحیح دارد.
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۴۴۵، ردیف ۲
● عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات / طبیعیات، جغرافیا / عربی
‘ajāyib-ul maxlūqāt wa ġarāyib-ul mawjūdāt
قزوینی، زکریا بن محمد، 605؟ - 682 قمری
qazvīnī, zakarīyā ebn-e mohammad (1209 - 1284)
اهداء به: سلطان معزالدین شاپور
تاریخ تألیف: 674ق
کتابی مفصل و معروف در شناخت عجائب و غرایب عالم؛ در چهار «مقدمه»: 1) شرح عجیب، 2) تقسیم مخلوقات، 3) معنی غریب، 4) تقسیم موجود، و دو «مقاله» هر کدام در چند نوع و باب و فصل تنظیم شده است. مشتمل بر علویات (حقیقت و اشکال و حرکات و تعداد افلاک و حقیقت و مقدار زمان و فضائل ایام و شرح کواکب و نجوم و شهور عرب و روم و فرس و عجایب تکرر سنین و ملائکه) و سفلیات (حقیقت عناصر و آثار وکائنات جو و دریاها و جزایر و رودها و چشمه‌ها و خواص آنها و شرح اقالیم و حیوانات بحری و بری و کیفیت پیدایش معدنیات و نباتات و خواص طبی آنها (به ترتیب حروف تهجی) و تولد و تشریح انسان و بیان اصناف پرندگان و غیره و غیره) موسوم به عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات و قسمت جغرافی (در وصف اقالیم و جزایر و بلاد و غیره) که معمولاً بل مطرداً علی حده و جداگانه تلقی می‌شود و موسوم است به آثار البلاد و اخبار العباد.
آغاز: بسمله، العظمة لک و الکبریاء بجلالک اللهم یا قائم الذات و مفیض الخیرات و واجب الوجود و واهب العقول و فاطر الارض و السموات مبدى الحرکة و الزمان
چاپ: مشار فارسی، ج3، ص3496؛ ایران، سنگی، 1309ق، رحلی، 268ص؛ مصر، مطبعة الخیریة، ج1-2، 1309ق؛ بیروت، محقق: فاروق سعد، دار الآفاق، 526ص، 1973م.
[کشف الظنون 108/2]
شرح و حواشی:
1- عجائب المخلوقات و غرایب الموجودات (ترجمه) (22 عنوان)
2- عجائب المخلوقات (منتخب)
3- عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات (ترجمه)؛ عبدالرشید بایزید بستکی
...
2. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 3106
آغاز: برابر؛ انجام: حلزون، دودة فی جوف انبوبة حجریة تنبت على الصخرة التی فی سواحل الجار وشطوط الانهار وتلک
خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 180گ، 23 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 3 - 1369]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.