اجوبة المسائل القونوی
از نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (۵۹۷–۶۷۲ ق)
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، تهران ·
کتابت غره ربیع الاول ۷۶۲ق
نسخ
برای پیشنهاد اصلاح، نشانگر را روی هر فیلد ببرید تا دکمه‌ی ✎ کنارش پیدا شود، یا این دکمه را بزنید تا همه‌ی دکمه‌ها با هم دیده شوند.
برای پیشنهاد اصلاح، این دکمه را بزنید تا دکمه‌ی ✎ کنار هر فیلد پیدا شود. پس از پایین رفتن در صفحه، همین دکمه در گوشه‌ی صفحه هست.
شناسه‌ی فهارس: #18198
کاتب و کتابت
- کاتب
- سید حیدر آملی
- تاریخ کتابت
- غره ربیع الاول ۷۶۲ق
- محل کتابت
- بغداد مدرسه غرویه
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲۴ برگ (۱۴۸پ–۱۷۱ر)
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- —
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) (ثبت نشده)
- حواشی به خط مؤلف (ثبت نشده)
- مقابله یا تصحیح به دست مؤلف (ثبت نشده)
- مقابله با نسخه‌ی مؤلف (ثبت نشده)
- کتابت از روی نسخه‌ی مؤلف (ثبت نشده)
- تذهیب و سرلوح (ثبت نشده)
- نگاره و نقاشی (ثبت نشده)
- تصحیح‌شده (ثبت نشده)
- حواشی (محشّی) (ثبت نشده)
- جدول‌کشی (ثبت نشده)
- رکابه (ثبت نشده)
- مقابله و بلاغ (ثبت نشده)
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم (ثبت نشده)
رساله‌های این مجموعه ۱۳
این نسخه در مجموعه‌ی شماره‌ی ۱۰۲۲، برگ‌های ۱۴۸پ تا ۱۷۱ر، همراه با این رساله‌ها (به ترتیب برگ) صحافی شده است.
- ۱۰۲۲/۱ المسائل المدنيات · علامه حلی، حسن بن یوسف ۶۲ برگ (۶پ–۶۷پ)
- ۱۰۲۲/۲ اجوبة مسائل الآملی · فخرالمحققین، محمد بن حسن ۶ برگ (۷۱پ–۷۶پ)
- ۱۰۲۲/۳ الحج · فخرالمحققین، محمد بن حسن ۷ برگ (۷۸ر–۸۴پ)
- ۱۰۲۲/۴ معراج السلامة و منهاج الكرامة · بحرانی، علی بن سلیمان ۶ برگ (۸۵ر–۹۰پ)
- ۱۰۲۲ التنبيه على بعض الاسرار المودعة في بعض سور القرآن · فخر رازی، محمد بن عمر ۱۱ برگ (۹۳–۱۰۳)
- ۱۰۲۲/۵ شرح عیون الحکمة · فخر رازی، محمد بن عمر ۲۱ برگ (۱۰۴پ–۱۲۴ر)
- ۱۰۲۲/۶ الرسالة النصيرية الى عين الزمان الجيلى · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۲ برگ (۱۲۴پ–۱۲۵پ)
- ۱۰۲۲/۷ الاعتقادات · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۲ برگ (۱۲۶پ–۱۲۷پ)
- ۱۰۲۲/۸ شرح رسالة العلم · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۱۸ برگ (۱۳۰ر–۱۴۷پ)
- ۱۰۲۲/۹ اجوبة المسائل القونوی (همین نسخه) · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۲۴ برگ (۱۴۸پ–۱۷۱ر)
- ۱۰۲۲/۱۰ القضاء و القدر · حسن بصری ۱۴ برگ (۱۷۳پ–۱۸۶پ)
- ۱۰۲۲/۱۴ الحدود · ابن سینا، حسین بن عبدالله ۸ برگ (۱۸۸ر–۱۹۵پ)
- ۱۰۲۲/۱۲ الرحمة فی اختلاف الامة · رکن الدین جرجانی، محمد بن علی ۱۱ برگ (۱۹۹ر–۲۰۹پ)
آغاز نسخه
برابر با آغاز نامه قونوی
انجام نسخه
برابر با انجام نامه طوسی به قونوی
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
در گ ۱۷۲ دو گفتار است درباره تأویل آیه نور به خردهای گوناگون (هیولانی، بالملکه، بالفعل، مستفاد، فیاض)
یادداشت‌های فهرست‌نگار
- نامه صدرالدین قونوی به خواجه نصیر همراه با سؤالات اوست از خواجه و پاسخ خواجه به او
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۱، ص ۸۸۶، ردیف ۱
متن صفحه
● اجوبة المسائل القونوی = المفاوضات = المفصحة / فلسفه / عربی - فارسی
ajwibat-ul masā'il-il qūnawī = al-mufāwiḍāt = al-mufṣiḥat
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
وابسته به: اسئلة القونوی عن الطوسی = مسائل القونوی = المفاوضات؛ صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق (607-673)
ابوالمعالی صدرالدین محمد بن اسحق قونوی عارف شافعی (- 673) نامه‌ای به خواجه نصیر نوشت و ضمن ارسال رساله خود به نام «الرسالة المفصحة عن منتهى الافکار ...» برای اظهار نظر خواجه، دوازده مجموعه سؤال از او کرد و درخواست کرد که آنها را پاسخ دهد. سؤالات قونوی از این قرار اند: 1. وجود الواجب عين ماهيته ام امر زائد؟؛ 2. الماهيات الممكنة مجعولة أو غير مجعولة؟؛ 3. هل الوجود العام المشترك من جملة الممكنات ام لا؟؛ 4. الواحد لايصدر عنه الا الواحد؛ 5. النفس الانسانی، اثباتها و تجریدها و تدبیرها؛ 6. عدة المسائل عن الاجسام و الافلاک؟؛ 7. ماهية لذات روحانية؟؛ 8. ما حقيقة الفيض الصادر من الحق؟؛ 9. مسألة تسلسل علل موجودة غير منتهية إلى غاية؛ 10. كيف النسب غير متناهية بين الموجودات ناشئة من الموجودات المتناهية؟؛ 11. الجوهر لايبطل ببطلان كيفية من كيفياته؟؛ كيف بحلول الصورة فى الهيولى صارتا جسماً و قبلتا القسمة؟
مجموعه مکاتبات قونوی و خواجه عبارت است از: 1. نامه عربی-فارسی قونوی به خواجه؛ 2. رساله «منتهى الافکار» قونوی که برای خواجه ضمن همین نامه ارسال شده؛ 3. متن سؤالات قونوی از خواجه که شامل دوازده مسأله است که برخی دارای عنوان و شماره است و برخی ضمن مسائل در پایان آمده است؛ 4. نامه خواجه به قونوی که این نامه عربی و فارسی است و در پاسخ متن اول قونوی پس از دریافت نامه او نوشته است و همچون دیباچه‌ای است بر پاسخ‌های او به قونوی؛ 5. متن پاسخ خواجه به سؤالات قونوی؛ 6. پاسخ قونوی به خواجه که با عنوان «الرسالة الهادية» معروف است.
این چند قسمت در نسخه‌های متفاوت و ناهمگون آمده است. متن نامه عربی-فارسی قونوی به خواجه و خواجه به قونوی و تعابیر آنها نسبت به یکدیگر جالب توجه است. سؤالات قونوی که جنبه فلسفی و بعضاً عرفانی دارد و همچنین رساله قونوی که ضمیمه نامه او به خواجه بوده و رنگ و بوی کاملاً عرفانی دارد و همچنین آخرین پاسخ قونوی به خواجه این مجموعه را اعتبار ویژه بخشیده است. در برخی از نسخه‌ها متن رساله «منتهی الافکار» نیز موجود است و در برخی فقط سؤالات و پاسخ خواجه آمده است. این مکاتبات به عنوان رساله «مفاوضات» یا «اجوبة المسائل» یا «الاجوبة النصیریة» نیز خوانده شده است.
(آغاز نامه قونوی:) بسمله الداعى المخلص الفقير محمد بن اسحاق. ما زال سمعى يعنى من طيب ذكرك ما ×× يزرى على الروض غب العارض الهتن / حتى حللت حمى قلبى و لا عجب ×× فرب ساع الى قلب من الاذن. کوش ایام و لیالی به استماع مآثر و معالی مجلس عالی خواجه معظم
(آغاز رساله منتهى الافکار:) بسمله. الحمد لله المنعم على الصفوة من عباده بمزية الاجتباء الباذل لهم جزيل المنح و سوابغ النعماء الذى اخرجهم من باطن الوجود الالهى العلمى الوحدانى و الظلام العدمى الامكانى الى عرصة الوجود العينى ... و بعد فلما كان الناس بمقتضى القسمة القلية و الاخبارات الالهية
(آغاز سؤالات قونوی از طوسی:) و بعد فهذه بعض المسائل التى كان قديماً قد اعتاص على الداعى ... هل ثبت عندكم ان وجود واجب الوجود امر زائد على حقيقته ام وجوده عين ماهيته و ان ليست له حقيقة وراء الوجود؟ و ما البرهان الموضح تحقيق ذلك؟
(آغاز نامه طوسی به قونوی:) اتانى كتاب ما اراه مشابها ×× بغير كتاب الله من سائر الكتب / اتى من امام نورالله قلبه ×× و صير مرفوعا ادى سره الحجب. خطاب عالی مولانا الاعظم هادی الامم كاشف الظلم صدر الملة و الدين ... به خادم دعا و ناشر ثنا، مرید صادق و مستفید عاشق محمد طوسی رسید بوسیده و بر سر و چشم نهاد و گفت: از نامه تو ملک جهان یافت دلم ×× وز لفظ تو عمر جاوردان یافت دلم
(آغاز پاسخ طوسی به قونوی:) بسمله. الحمد لله الذى نصب فى كل زمان هاديا للخلق الى الطريق القويم و مرشدا لهم الى الصراط المستقيم ... و بعث ما سنح له الى مآبه الشريف و جنابه المنيف ... فان وقع موقع الارتضاء استسعد بذلك خادم الدعا و الا فعذره مستغن عن الايراد و الاصدار و قصور فهمه غير ممکن ان يتدارك بالاعتذار. فاقول: اما صدر الكتاب فمشتمل على فوائد من كل فن لا يحصى و مسائل جنس الغاية القصيا ... انقيادا لامره و امتثالا لحكمه فاقول و بالله التوفيق و اليه انتهاء الطريق. قوله ادام الله ايامه هل ثبت عندكم ... اقول: اما البرهان الموضح تحقيق كون وجوده عين ماهيته و ان ليست له حقيقة وراء الوجود
(آغاز رساله هادیه:) بسمله. الحمد لله الذی ابان بمستقرات الهمم مراتب علم الیقین و عینه و حقه و درجاته و اوضح بسكون قلق الطالبين الى منتهى شأو نفوسهم تفاوت حصص عقولهم و اختلاف رتب حقائهم فی منازل معرفته...
انجام کتاب: (انجام نامه قونوی:) آنچه درون مبارک را در آن باب سانح گشته و صحت و فساد آن به برهان واضح شده به حکم کرم اعلام فرمایند چه این تفضل مثمر ثناء عاجل و ثواب آجل خواهد بود و الله خیر معین. پیوسته آن جناب عالی مقصد ارباب حاجات و مصدر اجناس فضایل و انواع خیرات باد. والسلام معاد علیه و رحمة الله.
(انجام رساله قونوی:) و هذا احد الموجبات لإنفاذ هذا الإبرام و ترجیح الإقدام علیه بعد الإحجام؛ رجاءً للفوز بهذا المرام. و السلام.
(انجام سؤالات قونوی از خواجه:) الهیولی المجردة لاتقبل القسمة عقلا و هكذا الصورة فكيف بحلول الصورة فى الهيولى صارتا جسما و قبلتا القسمة؟ ... بل بالتبعية لما له وجود محقق كما سبقت الاشارة اليه فى الاسؤلة و الاجوبة تمت الاسئلة بعون الله و حسن توفيقه.
(انجام نامه طوسی به قونوی:) کمال را مقتضی در اکمال این چنین ناقصان داراد همیشه، بحق حقه. فهذا ما خطر ببال داعیه و مستفيده و المشتاق الى خدمته و مريده فى هذه المباحث تأملا، و اذا تشرف بنظر مولانا و مفیده و المفاض علیه انواع السعادة فان سنح له عليه كلام و اشارة بذلك لم يكن من انعام العام و كرمه العميم بغريب و الله تعالى مریم ظله على طالبی الکمال و یسبغ عليه فيضه الذى لايزال انه لطيف مجيب. و الحمد لله ذى الجود الفايض و الكرم العام و صلى الله على محمد خير الانام و آله الكرام.
(انجام پاسخ طوسی به قونوی:) و ما يكون تبعا لماله وجود محقق ربما يكون سببا لشيئ آخر له وجود محقق كما ان محاذاة الارض للشمس التى هى نسبة تتبعهما اضاءة الارض من الشمس التى لها وجود محقق مسخن للارض. و الله اعلم بالصواب.
(انجام رساله هادیه:) و الله سبحانه یزیل بنور ارشاده ظلم الشکوک الدوامس و یبقیه رکنا یلجأ اليه و يعول في كشف كل معضلة عليه و السلام معاد عليه و حسبنا الله و نعم الوكيل نعم المولى و نعم النصير تم.
چاپ: به اهتمام عبدالله نورانی، در اجوبة المسائل النصيرية (تهران، پژوهشگاه علوم انسانی: 1383)
[الذریعة 312/21؛ احوال و آثار خواجه نصیر 498-502 و 488-493 که در ضمن آن متن نامه و جواب آن، به چاپ رسیده است؛ دنا 280/1 (37 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- اجوبة المسائل القونوی = المفاوضات = المفصحة؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
2- الرسالة الهادية = پاسخ قونوی به طوسی؛ صدرالدین قونوی، محمد بن اسحاق (607-673)
3- اسئلة القونوی عن الطوسی = مسائل القونوی = المفاوضات؛ صدرالدین قونوی، محمد بن اسحاق (607-673)
4- الرسالة المفصحة = المفاوضات؛ صدرالدین قونوی، محمد بن اسحاق (607-673)
1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1022/9
آغاز: برابر با آغاز نامه قونوی؛ انجام: برابر با انجام نامه طوسی به قونوی
نامه صدرالدین قونوی به خواجه نصیر همراه با سؤالات اوست از خواجه و پاسخ خواجه به او؛ خط: نسخ، کا: سید حیدر آملی، تا: غره ربیع الاول 762ق، جا: بغداد مدرسه غرویه؛ در گ 172 دو گفتار است درباره تأویل آیه نور به خردهای گوناگون (هیولانی، بالملکه، بالفعل، مستفاد، فیاض)؛ 24گ (148پ-171ر) [ف: 3-187]
یادکرد در منابع ۱
-
…الظلم... برسيد]. نسخه الخطية شايعة أقدم ما اطلعت عليه في طهران (دانشگاه ۱۰۲۲/۹ ) ضمن مجموعة المؤرخة ۷۶۲ . ( ۵۲۳۸ : رسالة في المفاهيم و…
این یادکردها را ماشین از روی کتابخانه، شماره‌ی نسخه و عنوان اثر یافته است، و ممکن است خطا داشته باشد.
شما هم می‌توانید بیفزایید
این بخش‌ها برای این نسخه هنوز خالی‌اند. آنچه بیفزایید پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در این صفحه منتشر می‌شود.
-
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند؛ اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید.
-
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست.
-
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.
پیشنهاد اصلاح
برای ثبت اصلاح وارد شوید یا در یک دقیقه ثبتنام کنید؛ نام شما کنار اصلاحتان منتشر می‌شود.
ورود با حساب گوگل
یا با ایمیل و گذرواژه
حساب دارید؟ ورود