نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

جواهر الحروف

/m/99600
کتابخانه و مخزن نگهداری: نوربخش
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 840

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف ✓
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) ✓
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
1283ق (1283 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
55 برگ • 17 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
15/5×19/5سم
کاغذ و جلد:
فرنگی نازک آبی رنگ • تیماج قرمز

آغاز نسخه

« بسمله. این رساله‌ای است در بیان حروف فارسی مسمی به جواهر الحروف که حقیر فقیر هیچ مدان کج مج زبان خاکسار بهار در اثنای تألیف کتاب بهار عجم از فرهنگهای متعارفه ... و بعضی از شروح سکندرنامه و قصائد اوحدالدین انوری و قصائد سعدی و محمد عرفی و کتاب گلستان وحواشی قصائد حسین ثنائی ... و به تقریب بعضی فوائد.. از زبان ... اساتذه بلغا ... و از این جهت که پیش از این هیچ یک از علما متعهد این امر نگشته بود ... این هیچ مدان ... به قدر فهم قاصر ... هر چه به قیاس و استدلال به قلت و کثرت استعمال اقوی و اقرب باقی است در این مختصر درج کرده »

انجام نسخه

« در دست بتی کشتن من گشته مقدر ×× خنجر به کف از خانه برآید که تو باشی »

مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه

وقف بل که در معنی محبوس بودم ... به جهت مشغولی خاطر بنای نوشتن این نسخه را کردم ... حرره الاقل الحاج میرزا احمد سنه 1283»
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
با مهری در مورخ 1281ق
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 11 • صفحه 51 • ردیف 1
متن فنخا:
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 840 آغاز: بسمله. این رساله‌ای است در بیان حروف فارسی مسمی به جواهر الحروف که حقیر فقیر هیچ مدان کج مج زبان خاکسار بهار در اثنای تألیف کتاب بهار عجم از فرهنگهای متعارفه ... و بعضی از شروح سکندرنامه و قصائد اوحدالدین انوری و قصائد سعدی و محمد عرفی و کتاب گلستان وحواشی قصائد حسین ثنائی ... و به تقریب بعضی فوائد.. از زبان ... اساتذه بلغا ... و از این جهت که پیش از این هیچ یک از علما متعهد این امر نگشته بود ... این هیچ مدان ... به قدر فهم قاصر ... هر چه به قیاس و استدلال به قلت و کثرت استعمال اقوی و اقرب باقی است در این مختصر درج کرده؛ انجام: در دست بتی کشتن من گشته مقدر ×× خنجر به کف از خانه برآید که تو باشی خط: نستعلیق، کا: حاج میرزا احمد پسر ابوالحسن شیرازی، تا: 1283ق؛ کاتب نسخه که مردی صاحب فضل است و این نسخه را ظاهراً از نسخه چاپی رونویس کرده و خود تعلیقاتی بر آن دارد در ذیل نسخه می‌گوید: «این نسخه چاپ کانپور هند بود و از قراری که بانی طبع در آخر کتاب عذر خواسته نسخه اصل منحصر به فرد و مغلوط بوده است و به قدر مقدور خود اهتمام در تصحیح کرد ولی باز صحیح نشد چنان که در بعضی از حواشی اشارت رفت. به علاوه مؤلف را اشتباهات بسیار دست داده ... در وقت تحریر این کتاب ... در قصبه به بهان متوقف بل که در معنی محبوس بودم ... به جهت مشغولی خاطر بنای نوشتن این نسخه را کردم ... حرره الاقل الحاج میرزا احمد سنه 1283»؛ با مهری در مورخ 1281ق؛ این یادداشت از کاتب دیده می‌شود: «جامع این کلمات. تیک چند هندی دهلوی است چون در اینجا تخلص خود را که بهار است آورده که در بعضی از تذکره ها فقیر از نامش مطلع شده نگاشتم»، محشی از مؤلف که کاتب بر بعضی از آنها تعلیقاتی نگاشته و پاره‌ای از توضیحات مؤلف را مردود می‌داند؛ کاغذ: فرنگی نازک آبی رنگ، جلد: تیماج قرمز، 55گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×19/5سم [نشریه: 13 - 208]