نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- محتملاً قرن 10
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 23 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 129 برگ • 25 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 13/5×21سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی • چرمی عطف تیماج تریاکی
آغاز نسخه
« واللعب با لرقص الذی احدثه السامری اولاً حین اخرج لهم عجلاً »
انجام نسخه
« دهان تنگ شرینت مگر ملک سلیمانست ×× که نقش خاتم لعلش جهان زیر نگین دارد »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر و وحی و طهارت امام و سپس اشعاری ترکی (گ13)
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
مطالبی درباره شرایط عمر بن خطاب بر اهل ذمه مبنی بر عدم ایجاد کنیسه در اطراف خود؛ عدم حلیت مذبوح مجوس مذبوح مسیحیای که فرض خدا بودن مسیح را میکند آمده (گ9)؛ مطالبی درباره سنگ یا شکم بستن پیغمبر هنگامه راه انداختن مردمان در مجالس طرب عیش حرمت این عمل (گ9)؛ مکتوبی که در آن از شناعت گذاردن ولد در حجر نصرانی صحبت شده در ذیل آن از زشتی عمل به مراسم نیروز مهرگان صحبت رفته است (گ9پ)؛ ؛ داستانی از کتاب روضه العلماء آمده که زنی فرار از پلیدی چگونه خود را به کشتن میدهد (گ11)؛ اشعاری ترکی درباره پارهای از داروها (گ11پ)؛ بیان مکابره به عربی تعریف اسم اشاره فرق بین «نقیضین ضدین» «تأمل» «متامل» چند شعر (گ12)؛ مباحثی فقهی از طلاق قسم مدیون مسائلی راجع به عبادت صحیح ؛ مطالبی در غنا به عربی سپس مطالبی به ترکی درباره قزلباش (14)؛ به ترکی حاوی فتوای مفتی قسطنطنیه درباره شاه اسماعیل تکفیر او (15)؛ مطالبی فقهی درباره ذبیحه مسلم کتابی زکات سپس تصوف کلمه صوفی (گ16)؛ اسامی شاگردان ابوحنیفه؛ مطالبی درباره حشیش بنگ حرمت آن (گ18)؛ مطالبی درباره تقدیم کلمه «سارق» بر السارقه در آیه سرقت (گ19)؛ مطالبی درباره قراءة قاری مناقب ابوحنیفه؛ یک مسأله فقهی درباره هبه مریض؛ رساله رهنیه؛ مطالبی در فضائل قرآن؛ یک دعا؛ مسائلی در بکاء ذکر؛ ؛ داستانی از هارون الرشید ورود او شبی بر جاریه زیبائی؛ داستانی دیگر مبنی بر طلب هارون الرشید جاریه دیگر لیلی؛ مطالبی درباره احوال حشر کیفیت آن (28)؛ مطالبی از نفحات الانس جامی (28پ)؛ مسأله مونثات لفظی در کلام علائم آن (29)؛ مطالبی درباره شاه اسماعیل صفوی؛ معنی چندین کلمه عربی به نقل از قاموس جوهری؛ مطالبی در بیان معاد ذات قدریه کلمه وزیر کلمه کافة؛ مباحث چندی درباره پارهای از مسائل فقهی که اکثر به زبان عربی پارهای به زبان ترکی که در بین این مسائل فقهی مطالب عرفانی نیز ذکر شده؛ صورت سجلات چندی بلال (گ38)؛ جمع بین حقیقت مجاز (38)؛ قصهای از اصمعی نعمان بن منذر به نقل از لامیه العجم؛ مطالبی از واو ثمانیه؛ یک لطیفه از فاضل ابن جماعة (41)؛ ؛ قولی در مدح علم؛ مطلبی درباره دخان عسل؛ مطلبی درباره غضب درخت به ترکی (44)؛ مطالبی درباره خبر (46)؛ چند داستان (47)؛ رساله کمال پاشازاده در طبقات علماء مجتهدین؛ مطالب ادبی تفسیری لغوی حکایات لطائف ادبی دینی صرف نحو فقهی تصوف فلسفه (48-107)؛ مسائل فقهی چندی تحت عنوان «مسأله» (108-131)؛ مسائل فقهی تاریخی زیر عنوان مسائل متفرقه به نقل از کتب جواهر الفتاوی شرح التحفه قوت القلوب عوارف مقدمه محیط مجمع الفتاوی مشکلات جامع الفتاوی (131)؛ پارهای مطالب فقهی لطیفه واقع شده بین ابو یوسف کسائی (133)؛ مطالبی تحت «حب ای شیء» که در آن بهطرق مختلف جادویی مسأله حب مطرح گردیده است با پارهای از علامات حروف متعدد (134-135)؛ اشعاری از شاه قاسم انوار حافظ شیرازی به خط چلیپا (136)
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 10 • صفحه 650 • ردیف 23
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
23. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2817/3
آغاز: واللعب با لرقص الذی احدثه السامری اولاً حین اخرج لهم عجلاً؛ انجام: دهان تنگ شرینت مگر ملک سلیمانست ×× که نقش خاتم لعلش جهان زیر نگین دارد
شامل: بحثی در لعب و رقص (گ8)؛ مطالبی درباره شرایط عمر بن خطاب بر اهل ذمه مبنی بر عدم ایجاد کنیسه در اطراف خود؛ عدم حلیت مذبوح مجوس و مذبوح مسیحیای که فرض خدا بودن مسیح را میکند آمده (گ9)؛ مطالبی درباره سنگ یا شکم بستن پیغمبر و هنگامه راه انداختن مردمان در مجالس طرب و عیش و حرمت این عمل (گ9)؛ مکتوبی که در آن از شناعت گذاردن ولد در حجر نصرانی صحبت شده و در ذیل آن از زشتی عمل به مراسم نیروز و مهرگان صحبت رفته است (گ9پ)؛ داستانی زن زیبائی از بنی اسرائیل که برای حفظ عقد زوجیت چه مصیبتها کشید (گ10)؛ داستانی از کتاب روضه العلماء آمده که زنی برای فرار از پلیدی چگونه خود را به کشتن میدهد (گ11)؛ اشعاری ترکی درباره پارهای از داروها (گ11پ)؛ بیان مکابره به عربی و تعریف اسم اشاره و فرق بین «نقیضین و ضدین» و «تأمل» و «متامل» و چند شعر (گ12)؛ مباحثی فقهی از طلاق و قسم مدیون و مسائلی راجع به عبادت صحیح و مهر و وحی و طهارت امام و سپس اشعاری ترکی (گ13)؛ مطالبی در غنا به عربی و سپس مطالبی به ترکی درباره قزلباش (14)؛ به ترکی حاوی فتوای مفتی قسطنطنیه درباره شاه اسماعیل و تکفیر او (15)؛ مطالبی فقهی درباره ذبیحه مسلم و کتابی و زکات و سپس تصوف و کلمه صوفی (گ16)؛ اسامی شاگردان ابوحنیفه؛ مطالبی درباره حشیش و بنگ و حرمت آن (گ18)؛ مطالبی درباره تقدیم کلمه «سارق» بر السارقه در آیه سرقت (گ19)؛ مطالبی درباره قراءة قاری و مناقب ابوحنیفه؛ یک مسأله فقهی درباره هبه مریض؛ رساله رهنیه؛ مطالبی در فضائل قرآن؛ یک دعا؛ مسائلی در بکاء و ذکر؛ مطالبی ترکی و اشعاری عربی و داستانی به ترکی از شیخ شهاب الدین سهروردی و چند داستان مذهبی نقل از کتب معتبره، در پایان داستان آخر به خط بوستان افندی تاریخ 987ق آمده است (23-27)؛ داستانی از هارون الرشید و ورود او شبی بر جاریه زیبائی؛ داستانی دیگر مبنی بر طلب هارون الرشید جاریه دیگر به نام لیلی؛ مطالبی درباره احوال حشر و کیفیت آن (28)؛ مطالبی از نفحات الانس جامی (28پ)؛ مسأله مونثات لفظی در کلام و علائم آن (29)؛ مطالبی درباره شاه اسماعیل صفوی؛ معنی چندین کلمه عربی به نقل از قاموس و جوهری؛ مطالبی در بیان معاد و ذات و قدریه و کلمه وزیر و کلمه کافة؛ مباحث چندی درباره پارهای از مسائل فقهی که اکثر به زبان عربی و پارهای به زبان ترکی که در بین این مسائل فقهی مطالب عرفانی نیز ذکر شده؛ صورت سجلات چندی بلال (گ38)؛ جمع بین حقیقت و مجاز (38)؛ قصهای از اصمعی و نعمان بن منذر به نقل از لامیه العجم؛ مطالبی از واو ثمانیه؛ یک لطیفه از فاضل و ابن جماعة (41)؛ طرز استخراج تاریخ تولد و مرگ و بعضی از حوادث مهم؛ قولی در مدح علم؛ مطلبی درباره دخان و عسل؛ مطلبی درباره غضب درخت به ترکی (44)؛ مطالبی درباره خبر (46)؛ چند داستان (47)؛ رساله کمال پاشازاده در طبقات علماء و مجتهدین؛ مطالب ادبی و تفسیری و لغوی و حکایات و لطائف ادبی و دینی و صرف و نحو و فقهی و تصوف و فلسفه (48-107)؛ مسائل فقهی چندی تحت عنوان «مسأله» (108-131)؛ مسائل فقهی و تاریخی زیر عنوان مسائل متفرقه به نقل از کتب جواهر الفتاوی و شرح التحفه و قوت القلوب و عوارف و مقدمه و محیط و مجمع الفتاوی و مشکلات و جامع الفتاوی (131)؛ پارهای مطالب فقهی و لطیفه واقع شده بین ابو یوسف و کسائی (133)؛ مطالبی تحت «حب ای شیء» که در آن بهطرق مختلف جادویی مسأله حب مطرح گردیده است با پارهای از علامات و حروف متعدد (134-135)؛ اشعاری از شاه قاسم انوار و حافظ شیرازی به خط چلیپا (136)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 10؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی عطف تیماج تریاکی، 129ص (8-136)، 25سطر (10×17)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 6 - 441]