جنگ

128. تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 6 شامل: رساله‌ای از منطق که به شعر عربی سروده شده (1-28) و به نام رساله «شریفیه» موسوم است و سراینده آن ابن ابی اسحاق موسوی در قرن سیزدهم است، چنان که در این بیت او خود را معرفی می‌کند: «الموسوی ابن أبی اسحاقا ×× یکشف عن منطقه النطاقا». مطالب آن در ابواب زیر می‌آید: 1. الفاظ و دلالات، 2. کلیات خمس، 3. اشیاء سه گانه در لفظ موضوع، 4. تصدیقات، 5. در متن عنوان این باب نیامده به نظر باید «فی الشرطیات» باشد؛ 6. عکس، 7. حجت، 8. قیاس، 9. استقراء، 10. تمثیل. در این رساله تحت هر باب زیر عنوان «قانون» مباحث منطقی می‌آیند؛ نیز شامل: قطعه‌ای مسجع درباره مردگان و خفتگان در تحت تراب (30)؛ قطعه‌ای با نثر مسجع که در آن نویسنده می‌گوید: که مؤمنان برای آخرت باید با زاری و گریه زاد و توشه فراهم آورند خاصه برای شهیدان کربلا (31)؛ قصیده‌ای در مرثیه کربلا (32)؛ محمد جعفر بن محمد طاهر خراسانی رساله‌ای در اخبار اهل بیت پرداخته و می‌گوید چون به این اخبار رجوع کنیم می‌بینیم این اخبار غالباً با هم اختلاف دارند لذا باید در تحت قاعده‌ای عمل کنیم که اختلاف مزبور اشکالی ایجاد نکند و سپس به وجه مختصر او با استعانت از کار فقیهان و به‌خصوص راویان بزرگ شیعه قاعده تعادل و تراجیح را در اخبار بیان می‌کند (33-52)؛ رساله‌ای که احمد بن محمد فراهم آورده و می‌گوید در این رساله به جواب پرسش‌هایی می‌پردازم که ملامحمد علی ارجانی از شیخ عبدالحسین بن محمد احسائی کرده است و چون این سؤال‌ها وقتی به شیخ عبدالحسین در سیرجان، اقامتگاه او می‌رسد شیخ درگذشته است و شیخ علی، فرزند شیخ مرحوم، جواب آن مسأله را می‌دهد، ولی سید محمد بن سید ابراهیم از من می‌خواهد که جواب شافی در این باره فراهم آورم من نیز رد مطلوب این طالب را نکردم و این رساله را به نام: «الأفاضة الرحمانية فی جواب المسائل الارجانية» پرداختم به این شرح: سؤال اول، در مسأله اختلاف اقوال و روایات است (53-74)؛ سؤال دوم، طرق دسترسی به روایات طبق روایتی که در آن ادعای عصمت روات شده و محمد امین استرآبادی این روایت را از حیث سند و متن قطعی می‌داند (75-77)؛ سؤال سوم، فرق بین اخباری‌ها و اصولی‌ها (78-108)، در این جواب مجیب از رساله‌ای به نام «غاية نيل السؤال فی جمع بین الاخبار» نام می‌برد که در یک مقدمه و به ظاهر دو فصل و یک خاتمه تدوین شده و در آن مسأله خلاف بین اصولی و اخباری و ادله هر یک آمده است؛ سؤال چهارم، بحث در حقیقت اجماع (109-128)؛ سؤال پنجم، خواهشی است از سائل مبنی بر این که اگر کتابی از شیخ در این زمینه نوشته شده آن را کتابت نماید در جواب او گفته می‌شود که کتابی در این زمینه دیده نشده است (128)؛ سؤال ششم، سؤالی درباره شیخ مرحوم است که سائل می‌گوید شیخ توجه به رأی اخباری‌ها دارد و در جواب می‌آید تا آنجا که ما اطلاع داریم روش شیخ مرحوم «عدم العمل بكل ما روی» است و در ذیل این قول داستانی از شیخ در مشهد حسین (ع) نقل می‌شود (129-132)؛ نوشته‌ای درباره قتل حسین بن علی (ع) و برادران و فرزند و انصار او در دار غربة و مطالبی درباره طرز شهادت این خاندان است (132)؛ ضمن قطعاتی چند به نثر ایضاً بحث از شهادت امام حسین و خاندان آن مظلوم است و این که آن حضرت به چه صورتی شهید گردیده است (133-143)؛ بحث از علمی به نام «علم الادب» و بر طبق تعریف نویسنده آن علمی است که با اطلاع بر آن احتراز از خطا در کلام می‌شود و سپس نویسنده به اقسام علم ادب که صرف و نحو و عروض و اشتقاق است به اختصار می‌پردازد (144)؛ رساله‌ای در علم عروض که نویسنده آن می‌گوید آن را در یک مقدمه و یک مقصد بنا بر خواهش بعضی از اخوان پرداختم، «مقدمه» آن مشتمل بر فوایدی است در بیان تعریف این علم و بیان اصطلاحات آن و در «مقصد» قواعد این علم می‌آید که ضمن این قواعد بحث از افاعیل شعری نیز می‌گردد. به ظاهر رساله ناتمام است (145-158)؛ صورت دخل و خرج‌هایی است که در یکی از آن‌ها تاریخ 1343 قمری آمده است (159-173)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی‌کا، تا: محتملاً قرن 13 یا 14؛ مهر: «یا حسین»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 173ص، 19 سطر (6/5×13)، اندازه: 10/5×16سم [ف: - 183]