شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
جامع الحکایات
پیوند کوتاه:
/m/90407
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 414 برگ • -
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 13×24/7سم
- کاغذ و جلد:
- ترمه • میشن قهوهای
آغاز نسخه
« العالم الاوحد الکامل الفاضل شرف الدین ظهیر الاسلام و المسلمین فخرالائمة لسان الفریقین امام الحرمین ملک المذکرین ناصح الملوک و السلاطین اسمعیل بن ابی منصور بن اسمعیل الطوسی قدس الله روحه مرتب بصد باب و هر باب مشتملست به ده حکایت و فهرست او بدین گونه است »
انجام نسخه
انجام 1
« در روزگار موسی علیه السلام مردی بود که صورتی زشت داشت و هرگز آیینه را نگاه نکرده بود روزی میگذشت و آبی دید در حوضی ایستاده در آب نگاه کرد و صورت خویش دید او را زشت آمد و دلتنگ شد به نزدیک موسی آمد و گفت چون با خدای تعالی مناجات کنی او را بگوی فلان بنده میگوید اگر میدانستم که مرا بدین زشتی آفریده ترا هرگز سجده نمیکردم »
انجام 2
« صورت چنان کردمی که خلق را بر جمال تو حسد بودی و در بهشت مقام تو دیدار خواهم و الله ارحم الراحمین الحمدلله رب العالمین و صلوات الله علی محمد و آله اجمعین. [از مطاوی نسخه برمی آید که مؤلف آن شیعی بوده است چرا که بعضی از حکایات مربوط به امامان را نیز نقل کرده، از جمله یکجا گوید: «امیرالمؤمنین حسن علیه السلام.»] [و ایضا: «حکایت دویم، مردی بود در روزگار عمر بن الخطاب علیه اللعنة و العذاب که پیوسته ملازم مسجد بودی ...»].
نسخه موجود در صد باب که نخستین آن در تسمیه و صدمین آن در مبانی از هر لونی و نوعی، این اثر به نام اسمعیل بن ابی منصور بن اسمعیل طوسی ساخته شده و هر بابی دارای ده حکایت است. نسخه ما نباید جوامع الحکایات نسخههای لنینگراد و پاکستان و مشهد باشد (منزوی 3666) جوامع الحکایات سدید الدین محمد عوفی (منزوی 21/2؛ حقوق 92؛ فهرست فارسی ملک) نیست و جز غرر و درر مزار عبدالقادر گیلانی در بغداد در 84 باب ش 1256 و احمدیه حلب ش 1389 مدرسه بابا شاه همدانی در 884 است. عناوین بابها: 1. تسمیه، 2. ذکر، 3. شکر، 4. توکل، 5. محبت، 6. صدق، 7. خوف، 8 رجاء، 9. مجاهد، 10. مراقبه، 11. حفظ حرمت، 12. مخالفت هوی، 13. توبه، 14. ورع، 15. صبر، 16. شفقت، 17. ایثار، 18. فتوت، 19. رضا، 20. اخلاق، 21. تجرید، 22. حسن خلق، 23. مدارا، 24. کظم الغیظ، 25. فراست، 26. سیاحت، 27. اصطناع معروف، 28. صدقه، 29. صوم، 30. صمت، 31. عزلت، 32. یقین، 33. قناعت و حرص، 34. گرسنگی و کم خوردن، 35. زهد، 36. عصمت از زنان، 37. قصر امل، 38. مذمت دنیا، 39. ذکر قبور، 40 انقلاب زمان، 41. ظلم و مظالم، 42. ذم مداخلت سلطان، 43. وصایا و موعظت، 44. غنیمت و نمیمت، 45. ذکر گریه و خنده، 46. ذکر موت، 47. ذکر قیامت، 48. ذکر بهشت و نعیم، 49. ذکر دوزخ، 50. ذکر میزان، 51. ذکر اتقیاء، 52. ذکر بضمان باری تعالی، 53. استسقاء، 54. مهمان، 55. تواضع، 56. شفاعت، 57. قرابت، 58. عفافت، 59. معامله خدای تعالی، 60. نیکویی با پدر و مادر، 61. زوال نعمت، 62. اجابت دعوت، 63. جهاد و غزوات، 64. ذکر حج، 65. ذکر نماز <!-- page: 851 --> پنجگانه، 66. سجود، 67. اجابت دعوت، 68. صلوة با پیغمبر، 69. ذکر طهارت داشتن، 70. حق زنا شوهری، 71. زکوة، 72. حلم و بردباری، 73. جدل، 74. امر معروف، 75. خواب راست، 76. تهجد، 77. فضیلت جماعت و مسجد، 78. جمعه، 79. فضیلت بانک نماز و مؤذنان، 80 فضیلت علم و عالمان، 81 فضیلت قرآن، 82 ....، 83 ذکر قدر و مذمت قدر بد، 84 ذکر اولیاء، 85 ترک شهوت، 86 کرامات اولیاء، 87 ایمان و توحید، 88 ذکر فاتحة الکتاب، 89 ذکر محبان، 90. عهد، 91. انابت، 92. عشق، 93. طب و در بیماری، 94. الحاح در دعا کردن، 95. ذکر عقلاء و مجانین، 96. وفاء کردن به عهد، 97. ذکر معجزات رسول صلی الله علیه، 98. ذکر سخاء، 99. دعوی، 100. در معانی از هر لونی و نوعی. باب اول در تمسیه قال الله تعالی: «و لله الاسماء الحسنی فادعوه بها الله سبحانه و تعالی در محکم تنزیل چنین یاد کرده که من که خدایم و پرورگار شمایم نامهای نیکوست مرا بدان یاد کنید و بخوانید و اتفاق علماء دین است که نام نیکوتر و بزرگتر که خدای تعالی را بدان یاد کنند الله است »
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
از مطاوی نسخه برمی آید که مؤلف آن شیعی بوده است چرا که بعضی از حکایات مربوط به امامان را نیز نقل کرده، از جمله یکجا گوید: «امیرالمؤمنین حسن علیه السلام.»
•
و ایضا: «حکایت دویم، مردی بود در روزگار عمر بن الخطاب علیه اللعنة و العذاب که پیوسته ملازم مسجد بودی ...»
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 9 • صفحه 850 • ردیف 1
متن فنخا:
1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1044
آغاز: العالم الاوحد الکامل الفاضل شرف الدین ظهیر الاسلام و المسلمین فخرالائمة لسان الفریقین امام الحرمین ملک المذکرین ناصح الملوک و السلاطین اسمعیل بن ابی منصور بن اسمعیل الطوسی قدس الله روحه مرتب بصد باب و هر باب مشتملست به ده حکایت و فهرست او بدین گونه است؛ انجام: در روزگار موسی علیه السلام مردی بود که صورتی زشت داشت و هرگز آیینه را نگاه نکرده بود روزی میگذشت و آبی دید در حوضی ایستاده در آب نگاه کرد و صورت خویش دید او را زشت آمد و دلتنگ شد به نزدیک موسی آمد و گفت چون با خدای تعالی مناجات کنی او را بگوی فلان بنده میگوید اگر میدانستم که مرا بدین زشتی آفریده ترا هرگز سجده نمیکردم؛ انجام: صورت چنان کردمی که خلق را بر جمال تو حسد بودی و در بهشت مقام تو دیدار خواهم و الله ارحم الراحمین الحمدلله رب العالمین و صلوات الله علی محمد و آله اجمعین. [از مطاوی نسخه برمی آید که مؤلف آن شیعی بوده است چرا که بعضی از حکایات مربوط به امامان را نیز نقل کرده، از جمله یکجا گوید: «امیرالمؤمنین حسن علیه السلام.»] [و ایضا: «حکایت دویم، مردی بود در روزگار عمر بن الخطاب علیه اللعنة و العذاب که پیوسته ملازم مسجد بودی ...»].
نسخه موجود در صد باب که نخستین آن در تسمیه و صدمین آن در مبانی از هر لونی و نوعی، این اثر به نام اسمعیل بن ابی منصور بن اسمعیل طوسی ساخته شده و هر بابی دارای ده حکایت است. نسخه ما نباید جوامع الحکایات نسخههای لنینگراد و پاکستان و مشهد باشد (منزوی 3666) جوامع الحکایات سدید الدین محمد عوفی (منزوی 21/2؛ حقوق 92؛ فهرست فارسی ملک) نیست و جز غرر و درر مزار عبدالقادر گیلانی در بغداد در 84 باب ش 1256 و احمدیه حلب ش 1389 مدرسه بابا شاه همدانی در 884 است. عناوین بابها: 1. تسمیه، 2. ذکر، 3. شکر، 4. توکل، 5. محبت، 6. صدق، 7. خوف، 8 رجاء، 9. مجاهد، 10. مراقبه، 11. حفظ حرمت، 12. مخالفت هوی، 13. توبه، 14. ورع، 15. صبر، 16. شفقت، 17. ایثار، 18. فتوت، 19. رضا، 20. اخلاق، 21. تجرید، 22. حسن خلق، 23. مدارا، 24. کظم الغیظ، 25. فراست، 26. سیاحت، 27. اصطناع معروف، 28. صدقه، 29. صوم، 30. صمت، 31. عزلت، 32. یقین، 33. قناعت و حرص، 34. گرسنگی و کم خوردن، 35. زهد، 36. عصمت از زنان، 37. قصر امل، 38. مذمت دنیا، 39. ذکر قبور، 40 انقلاب زمان، 41. ظلم و مظالم، 42. ذم مداخلت سلطان، 43. وصایا و موعظت، 44. غنیمت و نمیمت، 45. ذکر گریه و خنده، 46. ذکر موت، 47. ذکر قیامت، 48. ذکر بهشت و نعیم، 49. ذکر دوزخ، 50. ذکر میزان، 51. ذکر اتقیاء، 52. ذکر بضمان باری تعالی، 53. استسقاء، 54. مهمان، 55. تواضع، 56. شفاعت، 57. قرابت، 58. عفافت، 59. معامله خدای تعالی، 60. نیکویی با پدر و مادر، 61. زوال نعمت، 62. اجابت دعوت، 63. جهاد و غزوات، 64. ذکر حج، 65. ذکر نماز پنجگانه، 66. سجود، 67. اجابت دعوت، 68. صلوة با پیغمبر، 69. ذکر طهارت داشتن، 70. حق زنا شوهری، 71. زکوة، 72. حلم و بردباری، 73. جدل، 74. امر معروف، 75. خواب راست، 76. تهجد، 77. فضیلت جماعت و مسجد، 78. جمعه، 79. فضیلت بانک نماز و مؤذنان، 80 فضیلت علم و عالمان، 81 فضیلت قرآن، 82 ....، 83 ذکر قدر و مذمت قدر بد، 84 ذکر اولیاء، 85 ترک شهوت، 86 کرامات اولیاء، 87 ایمان و توحید، 88 ذکر فاتحة الکتاب، 89 ذکر محبان، 90. عهد، 91. انابت، 92. عشق، 93. طب و در بیماری، 94. الحاح در دعا کردن، 95. ذکر عقلاء و مجانین، 96. وفاء کردن به عهد، 97. ذکر معجزات رسول صلی الله علیه، 98. ذکر سخاء، 99. دعوی، 100. در معانی از هر لونی و نوعی. باب اول در تمسیه قال الله تعالی: «و لله الاسماء الحسنی فادعوه بها الله سبحانه و تعالی در محکم تنزیل چنین یاد کرده که من که خدایم و پرورگار شمایم نامهای نیکوست مرا بدان یاد کنید و بخوانید و اتفاق علماء دین است که نام نیکوتر و بزرگتر که خدای تعالی را بدان یاد کنند الله است»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوهای، 414گ، اندازه: 13×24/7سم [ف: 2 - 391]