شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/89066
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
✓
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
✓
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- محمد بن محمد جزائری ابریسمی
- تاریخ کتابت:
- قرن 11
- محل کتابت:
- مکه مکرمه، جبل ابوقبیس
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 229 برگ • 18 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 14×20/5سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی سفید • تیماج مشکی
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسم ... الحمدلله العلی مجده، الغالب جنده، الفایض فضله، الدائم طوله، الذی له الخلق و بیده الخذلان و النصر، و إلیه المرجع و المصیر و هو العلیم القدیر ... و أشهد أن لا إله الا الله ... و أشهد أن محمدا عبده رسوله ... ثم انه لما دنا أجله و انقضی نحبه و آثر جوار ربه نظر لامته نظر الوالده لولد، و رکز فیهم رایة الحق، و نصب لهم لواء الصدق، و خلف فیهم الثقلین: کتاب الله و عترته اهل بیته اهل بیته دلیلین فی الظلمة قایدین الی الرحمة، و ذکر أن الکتاب یصدق بعضه بعضا ... و الدلیل علی أحکامه من جعله النبی صل الله علیه و آله و سلم له قریبا و نصبه علیه أمینا بقوله: انی مخلف فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی ... و قد دل الکتاب علی أنهم المعصومون من الزلل المأمونون من الخطل بقوله تعالی: انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس ... قال الله تعالی: یا أیها الذین آمنوا اتقوالله و کونوا مع الصادقین. ثم نفی الاختیار عن غیره و إضافه الی أمره بقوله: و ربک یخلق ما یشاء و یختار، ما کان لهم الخیرة. فتناسی اکثر الأمة وصیته ... ثم انی ذکرت ذات یوم من خصایصهم نتفا و من فضایلهم بحضرة من هو شعبة من تلک الدوحة الغراء و زهرة من تلک الروضة الغناء. فاستحسن روادها و استطرب «ف.خ» شاردها، و استحلی مذاقها، و استوسع نطاقها، فأشار بتصنیف أمثالها و توریف ظلالها و جمع ما ندر من فوائدها و شذ من فرائدها. فاستخرت الله تعالی فی ذلک و طفقت أجمع علی ترتیب غریب و ترکیب عجیب و أنظم علی أن أذکر اولا طرفا من المعجزات لسید الأنبیاء ... صل الله علیه و آله و سلم، ثم اثنی بما فی کتاب الله تعالی من آیات الانبیاء ... ثم انی أذکر بإزاء کل آیة توازیها، و بدل کل فضیلة فضیلة تضاهیها من آیات أئمتنا – ع – ثم أستأنف الکلام و أرتب النظام و أبتدی بذکر أمیرالمؤمنین علی علیه السلام، ثم أستأنف الکلام و أذکر قلیلا من آیاته و طرفا من دلالاته. ثم أذکر لسیدة النساء السیدة الحوراء فاطمة الزهراء – علیها أفضل الصلاة و السلام – ما یدل علی شرف فضایلها و یهدی الی وضوح دلایلها. ثم أذکر لکل واحد من الأئمه علی الترتیب و النسق الی الحجة المنتظر علیه السلام بعض آیاته لیدل علی شرف غایته، إذلو ذهبت بأجمع ما ظهر من الآیات و ما بهر علی ایدیهم من الدلالات لضاق الزمان و تعذر الامکان و فنی القلم و نفد البیاض. و ان اصحابنا – رضی اله عنهم – قد صنفوا فی هذا المعنی کتبا و صحفا ضخمة، و أنا ألتقط منها ما هو أروع فی السمع و أوقع فی القلب و أملا للصدر. و قد رسمته «سمیته.خ» بـ «الثاقب فی المناقب» ... »
انجام نسخه
منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« عن یوسف بن أحمد الجعفری، قال: حججت سنة ست و ثلثین و ثلثمائة، ثم جاورت بمکة ثلثة سنین، ثم خرجت عنها منصرفا الى الشام. فبيما أنا في بعض الطريق و قد فاتتنى صلوة للفجر فنزلت من محملى و تهيأت للصلوة، فرأيت اربع نفر في محمل فوقفت أعجب، منهما، فقال لى أحدهم: مم تتعجب ؟ تركت صلاتك ! فقلت: و ما علمك بى ؟ فقال: تحب أن ترى صاحب زمانك ؟ فقلت: نعم ! فأومى الى احد الاربعة، فقلت له: و ان له دلايل و علامات، فقال: أيما أحب اليك ؟ أن ترى المحمل و ما عليه صاعدا إلى السماء ؟ فقلت: أيهما فهو دلالة. فرأيت المحمل و ما عليه صاعدا الى السماء و كان الرجل أومى الى رجل به سمرة كأن لونه الذهب بين عينيه سجادة. »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر: «محمد باقر بن زین العابدین الموسوی 1258»
تملک صاحب روضات در 1276ق با مهر: «محمد باقر بن زین العابدین الموسوی 1258»
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
این کتاب در کتابخانه حجة الاسلام آقای حاج میرزا زین العابدین موسوی خوانساری (1275-1192) پدر دانشور صاحب روضات بوده و ابتدا به دستور آن مرحوم فرزند دانشمند بزرگوارش آیة الله آقا میرزا محمد هاشم چهارسویی شرحی درباره کتاب و نویسندهاش مستخرج از کتاب «مناقب الطاهرین» روی برگ اول نسخه نگاشتهاند، این نسخه نفیس تا هنگام فوت مرحوم آقای حاج میرزا زین العابدین در کتابخانه شخصی ایشان بوده و بعد از فوت که کتابها میان فرزندانش تقسیم شده در سهم آیة الله صاحب روضات واقع و آن مرحوم صفحه اول نسخه را که ناقص بوده به خط خود از روی نسخه دیگری استنساخ و هم از آغاز تا انجام با آن نسخه مقابله و تصحیح کرده و در پارهای از جاها حاشیهای نوشتهاند، آخرین حاشیه به تاریخ محرم 1277ق است، مصحح به تصحیح آیة الله صاحب «روضات الجنات»، مقابله شده
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 9 • صفحه 706 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. اصفهان؛ کتابخانههای اصفهان؛ شماره نسخه: 44
آغاز و انجام: برابر
انتهى الكتاب بعون الله و توفيقه فى وقت العصر، يوم الربوع، سادس عشرين شهر شعبان المعظم المكرم فى سنة ستة و ثلثين «كذا» من الهجرة النبويه ...
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد جزائری ابریسمی ، تا: قرن 11، جا: مکه مکرمه، جبل ابوقبیس؛ این کتاب در کتابخانه حجة الاسلام آقای حاج میرزا زین العابدین موسوی خوانساری (1275-1192) پدر دانشور صاحب روضات بوده و ابتدا به دستور آن مرحوم فرزند دانشمند بزرگوارش آیة الله آقا میرزا محمد هاشم چهارسویی شرحی درباره کتاب و نویسندهاش مستخرج از کتاب «مناقب الطاهرین» روی برگ اول نسخه نگاشتهاند، این نسخه نفیس تا هنگام فوت مرحوم آقای حاج میرزا زین العابدین در کتابخانه شخصی ایشان بوده و بعد از فوت که کتابها میان فرزندانش تقسیم شده در سهم آیة الله صاحب روضات واقع و آن مرحوم صفحه اول نسخه را که ناقص بوده به خط خود از روی نسخه دیگری استنساخ و هم از آغاز تا انجام با آن نسخه مقابله و تصحیح کرده و در پارهای از جاها حاشیهای نوشتهاند، آخرین حاشیه به تاریخ محرم 1277ق است، مصحح به تصحیح آیة الله صاحب «روضات الجنات»، مقابله شده؛ تملک صاحب روضات در 1276ق با مهر: «محمد باقر بن زین العابدین الموسوی 1258»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 229گ، 18 سطر (7/5×15)، اندازه: 14×20/5سم [فهرست روضاتی: - 181]