تقريرات الفقه

14. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12993 آغاز: فصل، واجبات الوضوء ستة، منها النية و الكلام فيها يقع في مواضع، الأول في بيان النية، لا ريب في وجوبها في الوضوء بل في جملة من العبادات و هی فی اللغة بمعنى القصد و العزم ... قال الشسخ في النهاية و المحقق فى الشرائع بعدم اشتراط شيء منهما؛ انجام: قلت: إذا مكثت المرءة عشرة ايام ترى الدم ثم طهرت فمكثت ثلثة ايام طاهراً ثم رأت الدم بعد ذلك ... عن الصلوة؛ قال لا، هذه استحاضة الخ ... تقریرات درس فقه از مبحث وضوء تا استحاضه می‌باشد که البته مباحث اصولی آن نیز بیشتر است، مؤلف در این کتاب فروان از آرای فقهاء متقدم و متأخر استفاده می‌نماید، آرای متأخران از صاحب کتاب ریاض المسائل (-1231ق) است که با عنوان «رحمه الله» از یاد می‌کند. «میرزا محمد ...» (مؤلف) که به دلیل قانع‌کننده‌ای برخورد نکردیم که وی «میرزا محمود بن سلیمان تنکابنی» باشد که وی در شرح حال خویش در کتاب «قصص العلماء» فراوان از استاد خودش با عناوین گوناگون همچون: «شیخ الأستاد دام ظله العالی» (67ر)، «كما اختاره الفاضل النحرير و الشيخ الكبير و استاذنا دام ظله العالی» (51پ)، «هو فتوى امام الفقه شيخنا و مولانا الشيخ الأستاذ دام ظله العالی» (55ر) و ... یاد کند، با توجه به تقریظی که از سوی «شیخ حسین بن جعفر جناحی نجفی» نگاشته شده، منظور از استاد باید همو باشد و البته از آنجا که در برخی موارد از استاد خویش با عنوان «الشیخ الکبیر» نام می‌برد، ممکن است به ذهن تبادر یابد که وی بایستی «شیخ جعفر بن خضر جناحی نجفی» صاحب کشف الغطاء باشد، لیکن از آنجا که وی به سال 1228ق درگذشته است قطعاً از استادش که با عنوان «دام ظله العالی» یاد می‌کند، شیخ جعفر کاشف الغطاء نمی‌تواند باشد چه آنکه از صاحب ریاض (متوفای 1231ق) با عنوان «رحمه الله» یاد می‌کند، بنابراین به طریق اولی کاشف الغطاء که سه سال قبل از او درگذشته نمی‌تواند «دام ظله العالی» شامل او شود. آنچه که از قرائن برمی‌آید این تقریرات بایستی بین سال‌های 1231-1262ق تألیف گردیده باشد که سال وفات «شیخ حسن بن جعفر نجفی» می‌باشد. نقل‌قول‌ها از منابع و شخصیت‌ها در این کتاب بسیارند که برخی از آنها را برمی‌شماریم: الشهيدان، العلامه، الإسكافی، الشيخ في النهاية و المبسوط، المحقق فی المعتبر، ابن ادريس و ابنا زهرة و حمزة، المحقق فی الشرائع السيد السعيد جمال الدين فی البشرى، ابن الجنيد، الزمخشری، البيضاوى، الطبرسی (2ر)، المقدس الأردبيلی (3پ)، صاحب المدارک (4پ)، الفاضل القمی (5پ)، کشف الغطاء (برگ 6 الف)، ابن زهرة فی الغنية و ابن ادريس فی السرائر و العلامة فی القواعد (6پ)، الشيخ الحر في كتابه الوسائل (47ر)، استدل الراوندی (110ر)، ذهب الشهيد الثانی فی الروض و صاحبا المدارک و الذخيرة (111ر)، الفقه الرضوی (96ر)، الشهيد فی الذكرى (95پ و 97پ)، قال السيد فی المصباح (122ر)، بحر الحقائق (122ر)، بعض مشايخنا المتأخرين السيد حسن بن جعفر المعاصر للشهيد الثانی (111پ)، ذهب الشيخ الأكبر الكبير الشيخ الأجل الشيخ جعفر فی كشف الغطاء (122ر)، جماعة من المتأخرين كصاحب الحدائق و الفاضل الشيخ الأستاد و شيخه حسن و غيرهم ... بل ادعى الشيخ الأستاذ دام ظله العالی (50ر)، قال المحقق البهبهانی فی شرحه على المفاتيح (120پ)، ادعى المحقق الثانی فی شرحه على القواعد (120پ) صاحب الحدائق الشيخ احمد بن الشيخ محمد بن يوسف البحرانی (108پ)، المحقق فی المعتبر و الشهيد فی الذكرى و الشهيد الثانی فی شرح الإرشاد و الفاضل الاردبيلی و المدارک (104پ)، فاضل التونی (58ر)، شيخنا البهائی عطر الله مرقده (20پ)، الراوندی فی أحكام القرآن (29ر)، الشيخ ابو علی الطبرسی فی مجمع البيان (35پ) و دیگران. این اثر بعید است به خط میرزا محمد تنکابنی باشد، در هر صورت نیاز به بررسی همه جانبه دارد؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی، تقریظی در یک صفحه کامل از «شیخ حسن بن جعفر بن خضر نجفی» آمده که از مؤلف با عنوان «العالم العامل، و الفاضل الکامل، الجامع بين المعقول و المنقول، بحر العلم لايدركه له ساحل، جناب الحاج ميرزا محمد» یاد می‌نماید؛ مهر: «رق حسن بن جعفر نجفی 1238» (بیضی)، «لا اله الا الله الملک الحق المبین حسن بن جعفر 1259» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه‌ای، 133گ، 26 و 27 سطر (10×16/5)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 32 - 958]