تحفة الاخوان

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 408/8 کر آغاز: بسملة، الحمدلله الذی خلق الآدم [كذا] و علمه الأسماء العليم الذى لايغيب عن علمه شيء فى الأرض و لا في السماء ... اما بعد چنین می‌گوید این فقیرترین و نیازمند کمترین ... که در بندگی مرشد السالکین و مفخر العاشقین ... شیخ ادهم بن شیخ سنان الشهیر بحاجی فنایی النکوری بود ... تعلیمی نمود و رغبت ایشان را بزبان پارسی بیش تر دید، خواست که برآورد ... زبان فارسی در بیاموزد آن مقداری که ز دستش آید که السخی ما ملک و لیکن دست از روزگار گریبانش تافت ... پس این رساله را بقدر الوسع و الطاقة در بیان آورد و برای عزر [كذا] تقصیر فرستاد کی العزر [كذا] عند الکرام مقبول و بر پنج باب مرتب کرد و نیز حروف تهجی را بثلث حرکات اعتبار گرفت چنان که متعلمانرا آسان نماید ... ، الباب الاول ... آفریدن: یرتمق؛ آمرزیدن: يريغمق؛ آرامیدن: دکلنمک؛ انجام: فصل زمستان: قیش فصل؛ کانون اول: الک فیش آی؛ کانون ثانی: اورته قش آی؛ شباط: صوک قیش آی؛ در اسماء شهور عربی بر ترتیب سال: محرم، صفر ... ذی الحجة، در بیان تاریخ کتاب (سال 878هـ) بر خدای خالق جن و اناس ×× حمد بی حد و فراوانش سپا / شد تمام این تحفة الاخوان من ×× با عنایات خدای ذی المنن. بیستم روز ربیع الاولست الحمدلله على الأتمام و الصلوة على نبيه محمد سيد الأنام و على آله و أصحابه الكرام خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی‌کا، تا: قرن 12؛ مصحح، با این حال اغلاط فراوانی در آن راه یافته، گویا کاتب نسخه، زبان فارسی را بخوبی نمی دانسته است!، در انجام دو برگ (179ب-181ب) فوائدی مشتمل بر نقل مطلبی درباره نظامی گنجوی با آغاز: «حکی أن الشيخ النظامى صاحب الخمسة رحمه الله؛ قيل أنت فى أكثر أوقاتك مشغول بالكلام و نظمه ...»، غزلی در 12 بیت از مولانا جلال الدین رومی با مطلع: «نی دوست هر کسی را دیدار می‌نماید ×× نی هر حقیر را شه رخسار می‌نماید»، نیز ابیاتی دیگری از وی همچون این ابیات که بخشی از غزل مولاناست: «شکل نبات اندر زمین ز آب جگر دارم غذا ×× یکبار می‌بالد کیا من بارها بالیده ام / مانند طفل اندر شکم من پرورش دام بخون ×× یکبار زاید آدمی من بارها زاییده ام!»، یک قطعه از ابن یمین: «در ره، گاوی گفت با گاو دگر ما زمین سخت آسان می‌کنیم خوردن ما مشت کاهی بیش نیست از برای دیگران جان می‌کنیم!»، نیز برخی لغات مشکل فارسی با ترجمه ترکی عثمانی آنها که به نقل از لغات الفرس آمده است. نیز حدیثی نبوی در شفا و امان ماندن از برخی بیماریها همراه فوائد دیگر، در برگی الصاقی که در آن آمارهایی نسبت به عدد ابیات دفترهای مثنوی معنوی به خط رقعه آمده است: دفتر اول 4040 بیت، دفتر دوم 2840 بیت، دفتر سوم 4856 بیت، دفتر چهارم 2870 بیت، دفتر پنجم 4252 بیت، دفتر ششم 4967 بیت که مجموع عدد ابیات آن اثر به اشتباه 25826 بیت عنوان شده است، زیرا مجموع آن اعداد 23825 است! باید دانست که مرحوم سعید نفیسی در مقدمه لب اللباب کاشفی، عدد ابیات 6 دفتر مثنوی را 25632 بیت و جالب اینکه دانشمند ترک شیعی، مرحوم شمس الدین سامی در قاموس الاعلام (ج5، صص 3781-3782) عدد ابیات مثنوی را تا 47000 بیت نیز رسانده است، که قاعدتاً آن رقم به انضمام ابیات دیوان شمس بوده است!؛ کاغذ: فرنگی نخودی ضخیم، 27گ (153پ-179ر)، 10سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 2/40-38]