البلاغة

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1099 آغاز: بسمله هذه رسالة تخبر عن شأن البلاغة و أقسامها و تنطق برسوم شرایط الفصاحة و أحکامها یشتمل ألفاظها فی المقالات على الست ... الفصل الأول من المقالة الاولى فی ذکر الصوت و التألیف تبارک من خلق هذا العالم کما وافق علمه؛ انجام: فأما اذا اتصلت بأوایلها و أوساطها فانها یکون علی هذا الرسم دایرة مقادیر الحروف بأوایل الکلمات و أوساطها ... و حسن توفیقه برحمتک یا أرحم الراحمین. نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ایرلند جنوبی، ش 3785. رساله مختصری است در علم بلاغت، شامل شش مقاله و هر مقاله در چهار فصل. مؤلف با استفاده از جدول‌ها و دوایر به بیان اقسام بلاغت و شرایط فصاحت و احکام آن پرداخته است. عناوین مقالات و فصول: مقاله 1. فصل 1) ذکر الصوت و التألیف، 2) ترکیب اللفظ، 3) الفرق بین الکلام و اللفظ، 4) الآلات و الأدوات، مقاله 2. فصل 1) ذکر العلامات و تسویة الأدوات على حجة المیزان، 2) الأمثلة الدالة، 3) الأسماء و الأفعال، 4) موضوعات الکلام، مقاله 3. فصل 1) ذکر أصناف الکلام، 2) وصف البلاغة، 3) بلاغة اللسان، 4) أقسام العبارات، مقاله 4. فصل 1) ذکر حلاوة اللفظ، 2) استقامة المعنى، 3) وجوه الألفاظ و العبارات و المعانی، 4) أساس الکلام و قواعده و محیطه، مقاله 5. فصل 1) ذکر شرایط البلاغة، 2) أصناف البلاغة، 3) ألقاب البلاغة، 4) نظم السجع، مقاله 6. فصل 1) ذکر محاسن الکلام، 2) أنواع الألفاظ، 3) أنواع التشبيهات، 4) صور الحروف. نام رساله در صفحه عنوان نسخه «رسالة البلاغة المشجرة» درج شده و این رساله همراه با رساله «غرة الالفاظ و نزهة الالحاظ» از محمد بن محمد کاتب سمرقندی در یک مجموعه قرار دارند. مؤلف رساله شناخته نشد. آربری مدعی شده که این نسخه در قرن ششم کتابت شده و منحصر به فرد است؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: گویا از قرن 6 و یا قرن 7؛ همراه با جداول و دوایر و اشکال هندسی؛ 62ص، 15سطر [عکسی ف: 3-199]