الاقیانوس البسیط فی ترجمة القاموس المحیط (ترجمه)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3672-ف آغاز: بسمله. باب الهمزة فصل الهمزة، مخفی نماند که مؤلف در بصائر بدین گونه بیان نموده است که الف اصل و جوهر و هیولای سایر حروف است و جمله لغات و کلمات از آن متالفند و الف حقیقی الف ساکنه است مثل الف کلمه ما و لا. و به الف متحرکه همزه اطلاق کنند چنا باد را در حالت حرکت ریح و در حالت سکون هوا می‌نامند. و گاهی مجازا همزه را نیز الف می‌گویند. انتهی. الابائة با فتح همزه بر وزن عباءة مطلق نی را گویند جمع جنسی آن اباء بدوه هاء است. چون اباء مهموز است موضع ذکر آن باب همزه است چنان که مهموز بودنش را ابن جنی از سیبویه نقل کردند. و نه معتل است چنان که جوهری و غیر آن توهم کرده اند. شارح گوید که مؤلف در باب معتل نیز تصریح به مهموز بودنش نموده و معنایش را به اختلاف ثبت کرده و گفته است که اباء برون سحب گیاهی است که از ان حصیر می‌بافند و به قولی نیستان را گویند و به قولی بیشه حلفاء را گویند که گیاهی است که از آن ریسمان می‌تابند و ارباب لغت در معتل بودنش بلکه در واوی بودنش اختلاف کرده اند، پس به وهم نسبت دادن جوهری به جهت ذکر نمودن آن در باب همزه موجه نیست ... (مجلد دوم:) بسمله. فصل الضاد، الضبر بر وزن صبر و الضبران بر وزن رمضان به معنی آدمی پای در بند و اسبی که پایهای خود را به یک جا جمع کرده بر جستن است؛ انجام: (ج 1:) التصير بر وزن تفعل کسی در خلق و خلق بر پدر خود مانند شدن که بر پدر کشیدن تعبیر می‌شود. يقال تصير اباه اذا نزع اليه فى الشبه تم المجلد الاول من ترجمة الاوقيانوس فی ترجمة القاموس، بعون الله و حسن توفیقه. المنة الله به یمن عهد میمون و مسعود پادشاه ... محمد شاه غازی ... و به حسن اهتمام شاه زاده ... بهین برادر ظل اللهی ... بهمن میرزا ... این مجلد اول از ترجمه اوقیانوس که جامع جميع لغت بل منتهى الارب فی لغة العرب است که بر این بنده بی بضاعت که اندکی در این صناعت به یمن تربیت مهارت داشت محول شده بود انجام یافت. شکر که این نامه به عنوان رسید ×× پیشتر از عمر به پایان رسید. وكان ذلك في يوم الاربعاء تاسع شهر رمضان من شهور الثاني و الستين و الماتين بعد الف من الهجرة ... و انا العبد الاثم ... ابن الصالح محمد التبريزى عفى الله عنهما و نفع بما جمع كافة الانام ليستزيدوا في مآثر سلطان الاسلام و يشكروا مساعى جميلة صاحب اختیار آذربایجان شقیق سلطان الزمان ملک بهمن ... و الحمدلله رب العالمين ... (جلد دوم:) وثيق شکاف تنگی را گویند که در میان دو تا سنگ و بزرگ خارا موجود می‌شود و کوه دراز را گفته می‌شود و نام موضعی است. والسلام خير ختام والسلام على من اتبع الهدى ... نسخه اصل: همان نسخه بالا، جلد 1، از آغاز تا صیر 557گ، ج 2 از ضیر تا ثیق 612گ، اصل اهداء رکن الدین آشتیانی است در 22/12/23؛ خط: نستعلیق و نسخ، بی‌کا، تا: 1262ق، خارجه 5732 [فیلمها ف: 2-221]