نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- اوایل نیمه دوم قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 284 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 104 برگ • 15 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 16/5×26/5سم
- کاغذ و جلد:
- بخارائی • تیماج ضربی
آغاز نسخه
آغاز 1
« بسمله، سیراب ترین شکوفه گلشن سخندانی ... .هزار گلشن رویت به دهر حسن نما ×× غبار بر زن کویت به مهر داده ضیا؛
چند قصیده مصنوع و چند بدیعیه است که بهترتیب: 1- قصیده مصنوع حافظ علی بن نور که در مدح شاه اسماعیل اول صفوی است، مقدمه نثری و قطعههایی که از توشیح و حشو مضارع اولی و آخری و حشو مضارع مستخرجات این قصیده حاصل میگردد و در مدح این پادشاه میباشد پیش از قصیده گذارده شده (گ 1-18)، 2- قصیده حافظ علی بن نور در صنایع بدیعیه که آن را بهنام «ممتاز البدایع» نامیده و نیز مقدمهای بهنثر دارد (گ 18-31). وی این بدیعیه را به نام حسین میرزا گورکان در 180 بیت و در مدت یک سال (908-909) به انجام رسانیده. «ای زدادِت نموده جور فرار ×× بی مرادت نبوده دور به کار»، 3- قطعهای است مصنوع دارای مقدمه نثری و 15 بیت که ظاهراً در وصف شیخ مجد الدین نام انشاء شده و نام شاعر آن درمقدمه و خود قطعه نیست و شاید که از صاحب قصیده پیشین باشد (گ 32-33). »
آغاز 2
« بعد از ادای ثنای واجب الوجود ... حمیده خلق ایانیک سیرتی کامروز ×× به حشمت تو کسی نیست در جمیع دیار»، 4- قصیده مصنوع دیگری است که حافظ علی بن نور در مدح سلطانحسین گورکان انشا نموده و مقدمه ای بهنثر در آغاز آن نوشته و نیز قطعات مستخرجه از قصیده را خود شاعر پس از مقدمه و پیش از قصیده گذارده است (برگ 34-50)؛ 5- قصیده مصنوعه سلمان ساوجی است که در وصف غیاث الدین محمد وزیر انشا نموده و دارای مقدمه مختصری بهنثر میباشد و قطعات مستخرجه از قصیده در آخر است (گ 51-62)، 6- قصیده مصنوع فصیح الدین رویی (در عنوان قصیده مؤلف بدین نسبت معرفی شده و ظاهراً مراد فصیح الدین خوافی است) و قطعههای مستخرجه از قصیده در آخر است (گ 63-74)، 7- قصیده «بدیع الاسحارفی صنایع الاشعار» جمال الدین قوامی مطرزی (گ 75-82)، 8- قصیده مصنوع تیمور حسینی از شعرای قرن یازدهم که در مدح شاه صفی صفوی (1038-1052) انشا نموده و مقدمهای بهنثر نیز بر آن نگاشته نویسندهای به غلط نام سراینده قصیده را در میان سرلوح آملی شیرازی نوشته است »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر داده ضیا
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
قطعات رباعیات غزلی که از قصیده به دست آمده در آخر گذارده شده است (گ 83-104)، فقط در آغاز قصیده سلمان ساوجی قصیده تیمور حسینی هر یک میباشد برگ 1 4 18 34 37 دارای سرسورههایی است که بر آنها نام قصیده شاعر نگارش یافته این عناوین به خط نویسنده اصل نسخه نیست نویسنده چنانکه تذکر داده شد بعضی را بهغلط نگاشته است. برگ 58 59 جابجا گذارده شده بنابر شمارهای که بر برگها پیش از این گذارده شده، میان برگ 74 75 کنونی دو برگ بوده اینک نیست نسخه هم با همین نقص وارد این کتابخانه گردیده، ، ، یا بیت سطر
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 3 • صفحه 729 • ردیف 284
متن فنخا:
284. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1130
آغاز: بسمله، سیراب ترین شکوفه گلشن سخندانی ... .هزار گلشن رویت به دهر حسن نما ×× غبار بر زن کویت به مهر داده ضیا؛
چند قصیده مصنوع و چند بدیعیه است که بهترتیب: 1- قصیده مصنوع حافظ علی بن نور که در مدح شاه اسماعیل اول صفوی است، مقدمه نثری و قطعههایی که از توشیح و حشو مضارع اولی و آخری و حشو مضارع مستخرجات این قصیده حاصل میگردد و در مدح این پادشاه میباشد پیش از قصیده گذارده شده (گ 1-18)، 2- قصیده حافظ علی بن نور در صنایع بدیعیه که آن را بهنام «ممتاز البدایع» نامیده و نیز مقدمهای بهنثر دارد (گ 18-31). وی این بدیعیه را به نام حسین میرزا گورکان در 180 بیت و در مدت یک سال (908-909) به انجام رسانیده. «ای زدادِت نموده جور فرار ×× بی مرادت نبوده دور به کار»، 3- قطعهای است مصنوع دارای مقدمه نثری و 15 بیت که ظاهراً در وصف شیخ مجد الدین نام انشاء شده و نام شاعر آن درمقدمه و خود قطعه نیست و شاید که از صاحب قصیده پیشین باشد (گ 32-33). آغاز: «بعد از ادای ثنای واجب الوجود ... حمیده خلق ایانیک سیرتی کامروز ×× به حشمت تو کسی نیست در جمیع دیار»، 4- قصیده مصنوع دیگری است که حافظ علی بن نور در مدح سلطانحسین گورکان انشا نموده و مقدمه ای بهنثر در آغاز آن نوشته و نیز قطعات مستخرجه از قصیده را خود شاعر پس از مقدمه و پیش از قصیده گذارده است (برگ 34-50)؛ 5- قصیده مصنوعه سلمان ساوجی است که در وصف غیاث الدین محمد وزیر انشا نموده و دارای مقدمه مختصری بهنثر میباشد و قطعات مستخرجه از قصیده در آخر است (گ 51-62)، 6- قصیده مصنوع فصیح الدین رویی (در عنوان قصیده مؤلف بدین نسبت معرفی شده و ظاهراً مراد فصیح الدین خوافی است) و قطعههای مستخرجه از قصیده در آخر است (گ 63-74)، 7- قصیده «بدیع الاسحارفی صنایع الاشعار» جمال الدین قوامی مطرزی (گ 75-82)، 8- قصیده مصنوع تیمور حسینی از شعرای قرن یازدهم که در مدح شاه صفی صفوی (1038-1052) انشا نموده و مقدمهای بهنثر نیز بر آن نگاشته نویسندهای به غلط نام سراینده قصیده را در میان سرلوح آملی شیرازی نوشته است؛ خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: اوایل نیمه دوم قرن 11؛ قطعات و رباعیات و غزلی که از قصیده به دست آمده در آخر گذارده شده است (گ 83-104)، فقط در آغاز قصیده سلمان ساوجی و قصیده تیمور حسینی هر یک با سرلوح میباشد و برگ 1 و 4 و 18 و 34 و 37 دارای سرسورههایی است که بر آنها نام قصیده و شاعر نگارش یافته و این عناوین به خط نویسنده اصل نسخه نیست و نویسنده چنانکه تذکر داده شد بعضی را بهغلط نگاشته است. برگ 58 و 59 جابجا گذارده شده و بنابر شمارهای که بر برگها پیش از این گذارده شده، میان برگ 74 و 75 کنونی دو برگ بوده و اینک نیست و نسخه هم با همین نقص وارد این کتابخانه گردیده، مجدول مذهب؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج ضربی، 104گ، 15 سطر یا بیت سطر، قطع: وزیری، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 3-382]