نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی اصل نسخه (دستخط مؤلف)
/m/333019
کتابخانه و مخزن نگهداری: سلطنتی
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 177

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) ✓
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح ✓
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
بی‌تاریخ
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق، نسخ (خوش)
تعداد برگ و سطر:
109 برگ • 15 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13/5×22سم
کاغذ و جلد:
ترمه اصفهانی • تیماج مذهب

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« برطرف جهان شوخی میگفت بدین منوال ×× دل گرم مکن در وی کین خربه سر و یخچال. فرح افزا ستایشی که تذکره‌اش بذله سرایان انجمن قدس را لب بشکر خنده گشاید و طرب آرا نیایشی که ترجمه اش لطیفه یابان محفل انس را رنگ ملال از آئینه خاطر زداید طیب طیبت از دربار کریمی گیرد که بکریمه و بشر المومنین شادی جاودان در جامی بندگان گذاشته و عطیه انا کذلک تجری المحسنین را بکلک رحمت بر پیشطاق قصور جنان نگاشته قدیمی که از مطلع عقل اول تا مقطع هیولی مصرعی ازدیوان قدرت اوست ... اما بعد بر حریفان ظریف و ظریفان حریف که بزم آرایان محفل نشاط و بذله سرایان مجلس انبساط اند مخفی و مستور نماناد که فقیر حقیر مذنب محمد علی ابن ابوطالب مذهب غفر الله لهما در هنگامیکه صفحه وجودش از مسطر عظام و عروق خط سادگی برداشت ... به تدوین این سفینه و تسوید این گنجینه شتافتم و از بابت تسمیه مسبب باسم سبب مسمی بیخچالیه خاص و عام نمودم ... و چند نفری را که احوالشان رقمزد کلک ظرافت ختامه گردیده بود در این اوراق مدون آمد که انشاء الله در فراغت بال و آسودگی احوال بترتیب حروف تهجی ثبت و ضبط آید ... »

انجام نسخه

« نظر بآنکه فقیر این ترهات و مزخرفات را در عنفوان جوانی و بهار زندگانی که نیک از بدو مقبول از رد امتیاز نمیداد بجهت صحبت و مزاج یاران نوشته بود و هر پارچه کاغذی از آن بدست کسی افتاده و نسخه مدون نداشتم و می‌خواستم بشرف حضور مشرف شود از هر جا ورقی مغشوش و پریشان جمع کردم اگر انشاء الله مقبول آستان خسرو باستان و مطبوع رای داور جهان گردید و از ین مضایقه نفرمودند که در عهد دولت ابد مدت آن خسرو جمجاه چنین کتابی نوشته شده باشد و ... و رخصت کرامت فرمایند تا تتمه آن را جمع کرده کتابی خوب و دیوانی با اسلوب نگارش رفته انفاد حضور آفتاب ظهور گردد و الا همین قدر مزاحم و مصادم بودن بس است. تا جهان را شاه باید خسرو ما شاه باد ×× عرش فرش و مهر رای و آسمان در گاه باد »

مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه

مهر رای و آسمان در گاه باد
مهر: ناصر الدین شاه قاجار
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
احتمالا است؛ ، ، با دو مجلس نقاشی آب رنگ، تصویر «حمالی که حاجی محمد کاظم ناظم را بر دوش گرفته از میان نهر آب می‌گذراند» دیگر تصویر «آقا بزرگ بعیر را که نشسته شتری در مقابلش زانو زده قلیان می‌کشد»
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 34 • صفحه 891 • ردیف 1
متن فنخا:
1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 177 آغاز: برابر؛ انجام: نظر بآنکه فقیر این ترهات و مزخرفات را در عنفوان جوانی و بهار زندگانی که نیک از بدو مقبول از رد امتیاز نمیداد بجهت صحبت و مزاج یاران نوشته بود و هر پارچه کاغذی از آن بدست کسی افتاده و نسخه مدون نداشتم و می‌خواستم بشرف حضور مشرف شود از هر جا ورقی مغشوش و پریشان جمع کردم اگر انشاء الله مقبول آستان خسرو باستان و مطبوع رای داور جهان گردید و از ین مضایقه نفرمودند که در عهد دولت ابد مدت آن خسرو جمجاه چنین کتابی نوشته شده باشد و ... و رخصت کرامت فرمایند تا تتمه آن را جمع کرده کتابی خوب و دیوانی با اسلوب نگارش رفته انفاد حضور آفتاب ظهور گردد و الا همین قدر مزاحم و مصادم بودن بس است. تا جهان را شاه باید خسرو ما شاه باد ×× عرش فرش و مهر رای و آسمان در گاه باد خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی‌کا، بی‌تا؛ احتمالا به خط مؤلف است؛ مجدول، با سرلوح مذهب خوب، با دو مجلس نقاشی آب و رنگ، تصویر «حمالی که حاجی محمد کاظم ناظم را بر دوش گرفته و از میان نهر آب می‌گذراند» و دیگر تصویر «آقا بزرگ بعیر را که نشسته و شتری در مقابلش زانو زده و قلیان می‌کشد»؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 109ص، 15سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 7-791]