اسطرلاب کروی

« چون خواهی که معرفت ارتفاع آفتاب از کره بدانی نخست دایره نصف النهار راست کند بر کره چنانکه بر تربیع کره راست باشد، پس شخصی بکند از موم و بر تربیع دایره نصف النهار نهد چنانکه قایم باشد و بهیچ جانب میل ندارد و بعد از آن از افق بر می‌دارد تا چنان گردد که این شخص را هیچ سایه نباشد و پس نگاه کند بآخرترین درجه که از افق بر می‌آید از دایره نصف النهار چنانکه مرتفع شده باشد از دایره آنرا ارتفاع آفتاب باشد در آن وقت والله اعلم. مثالش خواستیم که ارتفاع آفتاب بدانیم دایره نصف النهار را بر چهار قسمت کردیم و آنجا که حرف نوذ نوشته شخصی از موم بکردیم و بر آخرترین درجه نهادیم که مماس افق بود بر تربیع دایره افق و نصف النهار و آن جایگاه بود که حرف صاد نوشته بود و بعد از آن دایره نصف النهار کره بر افزودیم تا آنگاه که شخص را هیچ سایه نماند و بر نقش خویش سایه بر افکند و نگاه کردیم و سی درجه از افق برآمده بود: اینست ارتفاع وقت »