نزهة الارواح

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3286 خط: نسخ، بی‌کا، تا: 1039ق؛ با نسخه شماره 3321/5 این کتابخانه و یا نسخه دانشگاه تفاوت دارد، در آغاز چندین سطر (شش از دو صفحه از نسخه) را ندارد بدین معنی که خطبه از چاپی آغاز شده که در نسخه 3321/5 بیش از آن یک صفحه تمام وجود دارد و در پایان سطوری چند بر نسخه‌های مزبور اضافه دارد علاوه بر این دو نکته، فهرست 28 فصل را که مؤلف در پایان دیباچه (ص 8 نسخه شماره 3321/5) نهاده در این نسخه نیست و در حاشیه کسی دیگر آنرا با اختصار (و با تحریف عنوان فصل به مقاله) نوشته است، همچنین، فصل‌ها در این نسخه شماره ندارد و تفاوتهای لفظی مغیر و ناسازگار نیز بسیار دیده می‌شود، در آغاز نسخه حاضرپس از بسمله: «بیعیبی که در غیب و شهادت بی ارادت او شئ مثلی که مثل و وصف در حضرت او امکان شیئیت ندارد که گوئی او را زمان و مکان است پیر عقل اینجا کمتر از طفل مکانست»، در نسخ دیگر این سطور بدین گونه است: «بی مثلی که مثل و وصف در حضرت او شیئی است بی عیبی که در غیب و شهادت بی ارادت او شیئی نیست. امکان ندارد که او را گوئی زمان و مکان است، پیر عقل اینجاکمتر از طفل مکانست (با تشدید کاف)»، به نظر می‌رسد کسی با توجه و بی‌توجه به محاسن لفظی و معنوی که هروی در جملات خود به کار برده، آنها را تحریف کرده است، این تحریفات در سراسر نسخه به چشم می‌خورد و در پایان نیز پس از جمله «و از دیده نادیده هر نا حفاظ که یحرفون الکلم عن مواضعه و یراؤن الناس و لایذکرون الله الا قلیلا از حال ایشان خبر میدهد، محفوظ مانند انشاءالله العزیز و ماذالک علی الله بعزیز» که پایان دیگر نسخه‌هاست در نسخه حاضر (پس از حذف سجع اخیر) چنین ادامه یافته است: «حریفی میکنم با هفت دریا، اگر چه دور (کذا فی النسخه و صواب: زور) یک شبنم ندارم اگر چه معانی این کلمات با بعضی الهام مکرر نماید معذور دار که هر چند قصد میکنم که خود را به ساحل اندازم ساحل یافت نمیشود تا اوج بازم موج دیگر بر آورد و بلجه افکند الحمدلله علی انی - منصدع يسكن في اليم [این شعر در نسخه بسیار محرف است و نگارنده قیاسا با این صورت نقل کرده] از هی - فاهه مدات فاها-او سكنت مات من الغم و چندانکه خود را در ... ؟ ملامت میکنم ثمر نمیشود چکنم شعر اینجا که بر نامتناهی است موج زن - سباحی که میکند قصد آشنا. فاماهمت میگوید نامیدی شرط نیست اندر این بر بیکرانه چو غوک - دست و پای بزن که دانی بوک دل نیز در این بحر امید دست و پائی میزند و با جان بلب رسیده خطاب میکند. بیت: کی بود ما ز ما جدا مانده ×× من و تو رفته و خدا مانده و الله اعلم بالصواب»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 252ص، 12سطر ، اندازه: 10×18/5سم [ف: 10-1180]