نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

منشآت

پدیدآور اثر: فرهاد میرزا قاجار
/m/305807
کتابخانه و مخزن نگهداری: مرعشی
شهر و کشور: قم
شماره نسخه: 3453

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) ✓
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
ذیحجه1325ق (1325 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 18 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
101 برگ • 14 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13×20سم
کاغذ و جلد:
کاغذ نامشخص • تیماج

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« سپاس وستایش مرخدایی را سزا که از آب وخاک جان پاک آفریده واو را از همه آفریدگان برگزیده بر از جامه دانشش پوشانیده »

انجام نسخه

« تا کی دماغی و فراغی باشد که این نامه بپایان برسد و بطهران برین زیاده حد مزاحمت دهد نامه‌ها و منشآتی است که فرهاد میرزا به تاریخ‌های مختلف نگاشته و در آنها جنبه‌های ادبی پارسی را رعایت کرده است، مرحوم میرزا فرصت شیرازی بر این منشئات تعلیقاتی در حواشی نگاشته با سر آغازی ادیبانه، ولی متأسفانه این تعلیقات در نسخه فقط در صفحه اول آمده است، فهرست منشآت با تاریخ آنچه مورخ می‌باشد چنین است: 1. داستان سرکوب نمودن یاغیان یزد و کرمان، 2. از طالقان به فرمان فرما فریدون میرزا (1270)، 3. به نواب نصرة الدوله فیروز میرزا، 4. در پشت کتاب دعائی نوشته‌اند (1276)، 5. به احمد خان از اصفهان (1279)، 6. از قول سلیم سلیمان غلام مهد علیا به شاهنشاه، 7. به نواب شعاع السلطنه (1281)، 8. به نواب اعتضاد السلطنه، 9. به میرزا سعید خان وزیر امور خارجه، 10. به نواب اعتضاد السلطنه (1281)، 11. به آخوند ملا محمد ترک ادیب ملا باشی، 12. به نواب اعتضاد السلطنه از جانب مهد علیا (1282)، 13. به معاون الملک(1282)، 14. به اعلیحضرت شهریاری به شکارگاه جاجرود (1282)، 15. به اعلیحضرت شهریاری به خراسان(1284)، 16. در جواب میرزا ابوطالب وزیر لرستان (1284)، 17. به نواب مؤید الدوله (1284)، 18. به نواب حسام السلطنه (1284)، 19. به حسنعلی خان وزیر مختار(1284)، 20. در تعریف خاکشی نوشته شده، 21. به نواب اعتضاد السلطنه (1284)، 22.به علی اکبر خان مباشر جوان رود (1285)، 23.به نواب اعتضاد السلطنه از کردستان (1285)، 24.به مستوفی الممالک (1285)، 25.به نواب اعتضاد السلطنه (1266)، 26.به نواب اعتضاد السلطنه (1285)، 27.به سر کار مهد علیا، 28.به حسنعلی خان وزیر مختار، 29.به میرزا رضا وکیل منشی باشی (1286)، 30.به حسنعلی خان وزیر مختار (1286)، 31.به میرزا سعید خان وزیر امور خارجه، 32.به حسنعلی خان وزیر مختار (1283)، 33.به حسنعلی خان وزیر مختار، 34.به نواب اعتضاد السلطنه (1288)، 35.به حسنعلی خان وزیر مختار(1287)، 36.به یکی از اعیان در مقام نصیحت نوشته شده، 37.به حسنعلی خان وزیر مختار(1287)، 38.به میرزا عیسی وزیر دار الخلافه (1288)، 39.به میرزا محمد حسین دبیر الملک، 40.به نواب حشمت الدوله، 41.به میرزا ابوالقاسم امام جمعه طهران، 42.به شاهزاده حاجی نگار خانم به همدان (1291)، 43.به معین الملک وزیر مختار از ینبع (1292)، 44. به میرزا هدایت الله وزیر دفتر »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
در آغاز نسخه سر آغاز میرزا فرصت نیز آمده، در پایان نامه‌ای از فرصت به فرهاد میرزا دو قصیده از فرصت در مدح مظفر الدین شاه علی اصغرخان صدر اعظم چند نوشته دیگر
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 31 • صفحه 945 • ردیف 18
متن فنخا:
18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3453 آغاز: برابر؛ انجام: تا کی دماغی و فراغی باشد که این نامه بپایان برسد و بطهران برین زیاده حد مزاحمت دهد نامه‌ها و منشآتی است که فرهاد میرزا به تاریخ‌های مختلف نگاشته و در آنها جنبه‌های ادبی پارسی را رعایت کرده است، مرحوم میرزا فرصت شیرازی بر این منشئات تعلیقاتی در حواشی نگاشته با سر آغازی ادیبانه، ولی متأسفانه این تعلیقات در نسخه فقط در صفحه اول آمده است، فهرست منشآت با تاریخ آنچه مورخ می‌باشد چنین است: 1. داستان سرکوب نمودن یاغیان یزد و کرمان، 2. از طالقان به فرمان فرما فریدون میرزا (1270)، 3. به نواب نصرة الدوله فیروز میرزا، 4. در پشت کتاب دعائی نوشته‌اند (1276)، 5. به احمد خان از اصفهان (1279)، 6. از قول سلیم سلیمان غلام مهد علیا به شاهنشاه، 7. به نواب شعاع السلطنه (1281)، 8. به نواب اعتضاد السلطنه، 9. به میرزا سعید خان وزیر امور خارجه، 10. به نواب اعتضاد السلطنه (1281)، 11. به آخوند ملا محمد ترک ادیب ملا باشی، 12. به نواب اعتضاد السلطنه از جانب مهد علیا (1282)، 13. به معاون الملک(1282)، 14. به اعلیحضرت شهریاری به شکارگاه جاجرود (1282)، 15. به اعلیحضرت شهریاری به خراسان(1284)، 16. در جواب میرزا ابوطالب وزیر لرستان (1284)، 17. به نواب مؤید الدوله (1284)، 18. به نواب حسام السلطنه (1284)، 19. به حسنعلی خان وزیر مختار(1284)، 20. در تعریف خاکشی نوشته شده، 21. به نواب اعتضاد السلطنه (1284)، 22.به علی اکبر خان مباشر جوان رود (1285)، 23.به نواب اعتضاد السلطنه از کردستان (1285)، 24.به مستوفی الممالک (1285)، 25.به نواب اعتضاد السلطنه (1266)، 26.به نواب اعتضاد السلطنه (1285)، 27.به سر کار مهد علیا، 28.به حسنعلی خان وزیر مختار، 29.به میرزا رضا وکیل منشی باشی (1286)، 30.به حسنعلی خان وزیر مختار (1286)، 31.به میرزا سعید خان وزیر امور خارجه، 32.به حسنعلی خان وزیر مختار (1283)، 33.به حسنعلی خان وزیر مختار، 34.به نواب اعتضاد السلطنه (1288)، 35.به حسنعلی خان وزیر مختار(1287)، 36.به یکی از اعیان در مقام نصیحت نوشته شده، 37.به حسنعلی خان وزیر مختار(1287)، 38.به میرزا عیسی وزیر دار الخلافه (1288)، 39.به میرزا محمد حسین دبیر الملک، 40.به نواب حشمت الدوله، 41.به میرزا ابوالقاسم امام جمعه طهران، 42.به شاهزاده حاجی نگار خانم به همدان (1291)، 43.به معین الملک وزیر مختار از ینبع (1292)، 44. به میرزا هدایت الله وزیر دفتر؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: ذیحجه1325ق؛ در آغاز نسخه سر آغاز میرزا فرصت نیز آمده، و در پایان نامه‌ای از فرصت به فرهاد میرزا و دو قصیده از فرصت در مدح مظفر الدین شاه و علی اصغرخان صدر اعظم و چند نوشته دیگر؛ جلد: تیماج، 101گ، 14سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 9-250]