المسائل المدنيات

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1022/1 آغاز: بخش اول: بسمله. و به نستعین. هذه مسائل و رسائل من العبد الفقير الى رحمة ربه مهنا بن سنان بن عبدالوهاب الحسيني ... الى الشيخ العلامه جمال الدين الحسن بن يوسف بن على بن المطهر الحلی قدس روحه و نور ضريحه. المملوک مهنان بن سنان بن عبدالوهاب الحسينى يقبل اوباب الحضرة العالية المولوية العالمية العاملية العابدية الزاهدية الورعية الناسكية الجمالية لازالت تقبل و تخدم و يذكرها نبذ الذكر الجميل و الوفاق و لما كانت الحضرة العالية ... اشتهر فضلها عند القاطن و المجتاز و عم ذلك اهل الحجاز و كان المملوک ممن سمع فطرب و انتشى و ما ثرب فكان كما قال الشاعر: و لمابد اذكر كم فى مسامعى ×× تعشقكم قلبى و لم يركم طرفى ... فلما ... سهل طريقه الى هذا البلاد و اوصله بفضله الى بغداد ... و قد كان فى خاطر المملوک مسائل يودلو وصلت الى الحضرة العالية ... يقول العبد ... حسن بن يوسف بن على بن المطهر الحلى: بعد حمدالله تعالى ... ما يقول سيدنا ... فى المؤمن هل يجوز ان يكفر ... بخش دوم: هذه الاسئولة المذكورة مع اجوبتها. ما يقول سيدنا الامام العلامة ... فى من طلق زوجته ثم راجعها باللفظ ... الجواب لاشک ان الرواية تدل على تفريق الطلقات. بخش سوم: الله الموفق. هذه اسئولة آخر من جناب المرتضوية المهنائية طاب ثراه. قال المملوک مهنا بن سنان الحسينى يقبل ابواب الحضرة العالية ... و صحبة هذه الخدمة مسائل يضيفها الى تلك المسائل الاولة و يشرف الجميع بخطه ... و يذكر سيدى من جملة ذلك تاريخ مولده ... و كذلك مولد ... فخرالحق و الملة و الدين ... لما كان امتثال امر من يجب طاعته و يحرم مخالفته من الامور الواجبة ... سارع العبد الضعيف حسن بن المطهر الحلى الى اجابة مولانا ... نجم الحق و الملة و الدين ... ما يقول سيدنا الامام العلامه ... فى قول اصحابنا ان التكليف لايكون على جهة الالجاء ... الجواب لامنافاة بين الآية و بين كلام المعتزلة؛ انجام: بخش اول: ما يقول سيدنا الامام فيمن يعتقد ان له ربا ... الجواب لايجوز التقليد فى اصول الايمان و قد يحتاج فى كثير منها الى التنبيه و التمثيل تم القسم الاول من المسائل و جوابها بحمدالله و حسن توفيقه عاشر ربيع الآخر سنة احدى و ستين و سبعمائة هجرية نبوية؛ بخش دوم: ما يقول سيدنا الامام فى الغاصب اذا كان متمكنا من رد المغصوب هل يصح منه الصلوة فى اول وقتها ام لا ... و يجب عليه رد المغصوب بقدر الامكان اما بالسفر بنفسه او بغيره و ان طال السفر و عظمت المشقة. تم القسم الثانى من المسائل المذكورة فى تاريخ المذكور سنة احدى و سبعين و سبعمائة هجرية نبوية الهلالية؛ بخش سوم: ما يقول سيدنا الامام العلامة فى المسائل التى لم يرد فيها نص عند اصحابنا ... الجواب: ادلة الاحكام عندنا منحصرة فى كتاب الله ... و ليس شى من هذه الانواع القياس فلا يتوهم انا نعدى الحكم من صورة الى اخرى الاعلى احد هذه الانواع فلاينسب الينا العمل. تمت المسائل بعون الله و حسن توفيقه و الحمدلله رب العالمين و صلى الله على خير خلقه محمد و آله اجمعين. در سه بخش؛ خط: نسخ، کا: آملی، حیدر بن علی، تا: با تاریخ 762ق؛ در گ 6ر دارد «رسالة لمسائل المدنيات للشيخ الاعظم طاب ثراه» و «امانت جنات شیخ محمد تقی سلمه الله»، در 6ر اجازه است که در دیباچه کشکول چاپی و اعیان الشیعه عاملی (30: 29) آمده و در الذریعه (235: 1 و 72: 2 و 204: 5) یاد شده است: «رسالة المسائل المدنيات للشيخ الاعظم طاب ثراه. هذه المسائل و اجوبتها صحيحة سئل والدى عنها فاجاب بجميع ما ذكره فيها ههنا و رويته (قراتها) انا على والدى قدس الله سره و رويته (رويتها) عنه و قد اجزت لمولانا السيد الامام العالم العامل المعظم المكرم افضل العلماء و اعلم الفضلاء الجامع بين العلم و العمل شرف آل الرسول مفخر اولاد البتول سيد العترة الطاهرة ركن الملة و الحق و الدين حيدر بن السيد السعيد تاج الدين على پادشاه بن السيد السعيد ركن الدين حيدر العلوى الحسينى ادام الله فضائله و اسبغ فواضله ان يروى ذلك عنى عن والدى قدس الله سره و ان يعمل بذلك و يفتى به. و كتب محمد بن الحسن بن يوسف بن على ابن المطهر الحلى فى اواخر ربيع الآخر سنة احدى و سبعين و سبعمائة و الحمدلله تعالى و صلى الله على سيد المرسلين محمد النبى و آله الطاهرين» عاملی (ص 31) یادی از خط آملی در یکم ذیقعده 762 (در همین نسخه ما) و از اجازه علامه بمهنا و تاریخ 27 رجب 766 کرده است - در گوشه راست بالائی این برگ در همینجا دارد: «حرره العبد میر قادر بن طعمة الحسینی الاحد و تسعین و ثمانمائة»، درهامش بخش اول به خط فخرالمحققین دارد: «هذا جواب والدى قدس الله سره و هو الحق و يحل للعلماء ... (یک کلمه خوانده نشده) عمله و انا موافق لذلك. و كتب محمد بن الحسن بن المطهر»، حاشیه‌های خط فخرالمحققین چنین است: «هذا الجواب قول والدى قدس الله سره و اعتقاده و اعتقادی و كتب محمد بن الحسن بن المطهر» (19ر) و «هذا جواب والدی و قوله. و اعتقادی انا كذلك و كتب محمد بن الحسن بن المطهر» (24ر) - در 9ر و 24ر دارد: «بلغ قراءة ادام الله فضله (فضائله)»، در برگ 49پ-51 بندی است که از آغاز آن اندکی بریده شده و کاغذ دیگری روی آن چسباندند و کم دارد بدین‌گونه: «... و شاهد من الخبر مازاد على الخبر كان كما قال الشاعر: ما زلت اسمع عن عليا ... ثنا ×× ابهى من الشمى او اضوء من القمر / حتى التقينا فلا و الله ما سمعت ×× اذنى بافضل مما قد رای بصرى؛ فلما شاهد المملوک شمائل مولانا الرضية ... تجاسر فى السئوال و طلب من مولانا ... ان يشرف هذه المسائل بجواباته و ان يكتب للمملوک اجازة بجميع مصنفات مولانا و مقرواته و مسموعاته و ان يذكر فى الاجارة اتصال سنده ... و حسبنا الله و نعم الوكيل. يقول العبد ... حسن بن يوسف بن على بن المطهر الحلى لما كان امتثال امر من تجب طاعته من الامور اللازمة ... و كتب حسن بن يوسف بن المطهر الحلى فى ذى الحجة سنة تسععشر و سبعمائة حامد الله مصليا على نبيه» (این اجازه در ص 29 و 53 اجازات بحار دیده میشود)، بخش دوم در گ 51پ-58ر است و همان است‌که در فهرست آستان قدس (36: 2 ش 121) شناسانده شده، در 54ر و 66پ حاشیه‌ای است از «اسدالله» و در 54ر از «محمد ابراهیم عفی عنه» هر دو به خط نستعلیق، بخش سوم در گ 58پ-67پ می‌باشد و گویا در همان ش 121 آستان قدس (36: 2) هم هست، در ش 122 تاریخ 993 (36: 2) و ش 582 تاریخ 5 رمضان 883 و ش 583 تاریخ 1022 (7: 5-396) پاسخ فخرالمحققین است به همین مهنا که در نسخه ما نیست و در این دو شماره اخیر چهار بخش از مسائل مدنیات می‌باشد سه تای آنها پاسخ و پرسش حلی و مهنا و یکی پاسخ و پرسش پسر حلی و مهنا است، در ش 584 آنجا همان بخش نخستین است و بس، در الذریعه (92: 2 و 8: 5-236) از دو بخش یکم و سوم این مسائل یاد شده است و دارد که نخستین پاسخ‌ها را مهنا نزد حلی در خانه او در حله در 717 خوانده است، حلی در این بخش سوم در پاسخ مهنا می‌نویسد که من در پایان شب جمعه 27 رمضان 648 زاده شدم و پسرم فخرالمحققین نزدیک نیمه شب 20 جمادی الاول 682 از مادر بزاد (گ 59پ)، پس از این در برگ 68ر-70پ نسخه ما اجازه دوم علامه است به همین مهنا در حله در محرم 720 که فهرست نگارش‌های او در میانه آن است و آملی در پایان آن می‌نویسد: «و فرغ من تحريره العبد الفقير الحقير الواثق الى رحمة ربه القدير حيدر بن على بن حيدر العلوى الحسيني الآملى اصلح الله حاله في غرة ذى القعدة من اثنى و ستين و سبعمائة هجرية نبوية»؛ جلد: تیماج سرخ، 62گ (6پ-67پ)، ابعاد متن: 7/3×11، اندازه: 12×16/5سم [ف: 5-2021]