شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/273405
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
✓
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- تاریخ کتابت:
- 731ق (731 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 3 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (تحریری)
- تعداد برگ و سطر:
- - • 33500 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 24×35/5سم
- کاغذ و جلد:
- بخارائی • چرم مذهب
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله. حمد و سپاس بی قیاس خداوندی را کی اشراق آفتاب الوهیت او در هر ذره صد هزار خیمه حکمت نصب کرد ... اما بعد جمعی از اصدقاء محرم و احباء همدم و موافقان همنشین و قریبان دوربین که چون آفتاب دلی روشن داشتند و چون صبح نفس از سر صدق می‌زدند و چون آئینه رومی صافی می‌نمودند التماس کردند که چون سلطنت خسرونامه در عالم ظاهر گشت و سر اسرار نامه در جهان منکشف شد ومصیبت مصیبت نامه از جد و غایت درگذشت و ضابطه شناختن دیوان تمام دانسته آمد و جواهر نمه و شرح القلب که هر دو کسوت نظم پوشیدند حروف علت بدان راه نیافت و ابیاتی که در دیوان است بسیارست ... اگر انتخابی کرده شود و اختیاری دست دهد از نظم و ترتیب حسنی و جمالی دیگر گیرد ... بحکم دواعی اخوان در این رباعیات گفته آمد شش هزار بود. قریب هزار بیت شسته آمد که لایق این عالم نبود و بدان عالم فرستاده شد ... و پنج هزارکی باقی ماند درین مجموع ثبت گردانیدیم و آن را مختار نامه نام نهاد ... و این مجموع نیز پنجاه باب وضع کرده آمد بر این سیاقت و ترتیب که ثبت می‌افتد بعون الله و حسنه ... باب اول در توحید حق و سبحانه تعالی و صفات او ... باب پنجاهم در انجام سخن و ختم کتاب.ای پاکی تو منزه از هر پاکی ×× قدوسی تو مقدس از ادراکی / در راه تو صد هزار عالم گردید ×× در کوی تو صد هزار آدم خاکی »
انجام نسخه
« گاهی سخیم بصد جنون بنویسند×گاه از سر صدق عقل و خون بنویسند / گر صاحب فضلند به زر بنویسند×ور عاشق زرانند به خون بنویسند »
مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه
مهر: «حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسینی، مشیر السلطنه مورخ بتاریخ 1322»، ناصرالدین شاه قاجار
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
آغاز هر مثنوی دارای چهار کتیبه، ، در ذیل صفحه آخر چنین رقم رفته: «پوشیده نماند که این کتاب سیصد یازده ورق است هر ورقی 108 بیت که مجموع می‌باشد ... یک جمله محذوف محو گردیده است پنج هزار بیست پنج دینار می‌شود کاغذ جلد جدول هیچ یک در حساب نیامده است»
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 28 • صفحه 554 • ردیف 3
متن فنخا:
3. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 270/7
آغاز: برابر؛ انجام: گاهی سخیم بصد جنون بنویسند×گاه از سر صدق عقل و خون بنویسند / گر صاحب فضلند به زر بنویسند×ور عاشق زرانند به خون بنویسند
خط: نسخ تحریری، کا: ابوبکر بن علی بن محمد سفراینی معروف به باکان (پاکان)، تا: 731ق؛ مجدول، آغاز هر مثنوی دارای چهار کتیبه، دارای سرلوح، در ذیل صفحه آخر چنین رقم رفته: «پوشیده نماند که این کتاب سیصد و یازده ورق است هر ورقی 108 بیت که مجموع 33500 بیت می‌باشد ... یک جمله محذوف و محو گردیده است پنج هزار و بیست و پنج دینار می‌شود کاغذ و جلد و جدول تذهیب هیچ یک در حساب نیامده است»؛ مهر: «حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسینی، مشیر السلطنه مورخ بتاریخ 1322»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارائی، جلد: چرم مذهب، اندازه: 24×35/5سم [ف: 4-802]