نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

گلستان سعدی

/m/259139
کتابخانه و مخزن نگهداری: سلطنتی
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 683

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح ✓
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
1305ق، در سن ده سالگی این نسخه را کتابت نموده و شرح تقدیمی آن را به ناصرالدین شاه قاجار ضمن یک مقدمه کوتاه در اول نسخه نوشته (1305 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 262 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق (عالی)
تعداد برگ و سطر:
32 برگ • 10 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13/5×21/2سم
کاغذ و جلد:
اصفهانی • مقوای روکش مخمل

آغاز نسخه

« آغاز مقدمه: بسمله. ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ×× ز انشاء تو نقش بسته اجسام صور / هر حرف که از خانه حکمت زده سر ×× طغرای قضا گشته و عنوان قدر. پس از حمد و ستایش یزدان پاک جلت عظمته که دیباچه صحایف فضل و حکمت است و طغرای رسایل پند و موعظت و نعت و درود بر نبی امی و آل اطهار او علیهم افضل التحیات که لسان معجز بیان هر یک مفتاح کنوز فرمان حمید است ... که چون فطرت پاک و گوهر تابناک خسرو این عهد ... ناصرالدین شاه قاجار ... سطری چند از خطوط نالایق این چاکر زاده ناقابل ملحوظ نظر ضیاء گستر گردید خاطر مهر مظاهر ملوکانه به ترغیب و تشویق این ذره بی مقدار مایل گشته به تنمیق و تحریر شمه از کتاب گلستان مامور و محکومم فرمود ... پس از نگارش این نسخه که مختصری نافع است به نوشتن نسخه دیگر که مطولی جامع باشد جد وافی و جهد کافی خواهد نمود. و هو المستعان. چهار چیز است که در سنگ اگر جمع شود ×× لعل و یاقوت شود سنگ بدان خارائید / پاکی طینت و اصل گهر و استعداد ×× تربیت کردن مهر از فلک مینائی / با من این هر سه صفت هست ولی می‌باید ×× تربیت از تو که خورشید جهان آرائی؛ آغاز گلستان: برابر »

انجام نسخه

« اگر زباغ رعیت ملک خورد سیبی ×× برآورند غلامان او درخت از بیخ / به نیم بیضه که سلطان ستم روا دارد ×× زنند لشکریانش هزار مرغ بسیخ. منتخبی است از حکایات گلستان »

مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه

مهر مظاهر ملوکانه به ترغیب و تشویق این ذره بی مقدار مایل گشته به تنمیق و تحریر شمه از کتاب گلستان مامور و محکومم فرمود ... پس از نگارش این نسخه که مختصری نافع است به نوشتن نسخه دیگر که مطولی جامع باشد جد وافی و جهد کافی خواهد نمود. و هو المستعان. چهار چیز است که در سنگ اگر جمع شود ×× لعل و یاقوت شود سنگ بدان خارائید / پاکی طینت و اصل گهر و استعداد ×× تربیت کردن مهر از فلک مینائی / با من این هر سه صفت هست ولی می‌باید ×× تربیت از تو که خورشید جهان آرائی
مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 27 • صفحه 87 • ردیف 262
متن فنخا:
262. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 683 آغاز: آغاز مقدمه: بسمله. ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ×× ز انشاء تو نقش بسته اجسام صور / هر حرف که از خانه حکمت زده سر ×× طغرای قضا گشته و عنوان قدر. پس از حمد و ستایش یزدان پاک جلت عظمته که دیباچه صحایف فضل و حکمت است و طغرای رسایل پند و موعظت و نعت و درود بر نبی امی و آل اطهار او علیهم افضل التحیات که لسان معجز بیان هر یک مفتاح کنوز فرمان حمید است ... که چون فطرت پاک و گوهر تابناک خسرو این عهد ... ناصرالدین شاه قاجار ... سطری چند از خطوط نالایق این چاکر زاده ناقابل ملحوظ نظر ضیاء گستر گردید خاطر مهر مظاهر ملوکانه به ترغیب و تشویق این ذره بی مقدار مایل گشته به تنمیق و تحریر شمه از کتاب گلستان مامور و محکومم فرمود ... پس از نگارش این نسخه که مختصری نافع است به نوشتن نسخه دیگر که مطولی جامع باشد جد وافی و جهد کافی خواهد نمود. و هو المستعان. چهار چیز است که در سنگ اگر جمع شود ×× لعل و یاقوت شود سنگ بدان خارائید / پاکی طینت و اصل گهر و استعداد ×× تربیت کردن مهر از فلک مینائی / با من این هر سه صفت هست ولی می‌باید ×× تربیت از تو که خورشید جهان آرائی؛ آغاز گلستان: برابر؛ انجام: اگر زباغ رعیت ملک خورد سیبی ×× برآورند غلامان او درخت از بیخ / به نیم بیضه که سلطان ستم روا دارد ×× زنند لشکریانش هزار مرغ بسیخ. منتخبی است از حکایات گلستان؛ خط: نستعلیق عالی، کا: محمود بن مصطفی موسوی مستوفی، تا: 1305ق، در سن ده سالگی این نسخه را کتابت نموده و شرح تقدیمی آن را به ناصرالدین شاه قاجار ضمن یک مقدمه کوتاه در اول نسخه نوشته؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش مخمل، 32ص، 10سطر، اندازه: 13/5×21/2سم [ف: 3-616]