نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- محتملاًقرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 4 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق، نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 105 برگ • 19 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 15/5×21سم
- کاغذ و جلد:
- اصفهانی • تیماج مذهب
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
بعد از اتمام کتاب در تحت عنوان باب اول در بیان متفرقات خواص دیگر مطالب زیادی در مسائل علمی کیمیا و خواص اجسام میآید به آخر نسخه نیز تعدادی ادعیه و نسخههای دارویی است
•
این رساله که در کیمیا پرداخته شده چون چند صفحه اول آن افتاده است نام مؤلف و خود کتاب به دست نیامد در مطاوی باقیمانده کتاب نیز منصف هر جا که از خود نام میبرد با«این ضعیف» نام میبرد (فصل چهارم از باب یازدهم) و آن مبین چیزی نیست اما تاریخ تألیف آن نیز باید بعد از قرن هفتم باشد زیرا در قصیدهایکه در آن است از شیخ سعدی نام برده شده است، مطالب آن در دوازده باب و یک مقدمه به شرح زیر میآید: مقدمه در بیان دلیل آیات قرآنی و حدیث بر صحت این علم حاوی سه قسم، باب 1. در صفت بوجود آمدن اجساد ساده فلزات و عناصر عالم اکبر و اصغر در نه فصل، 2. در صفت دلیل کورها و تقطیرات معدنی در یازده فصل، 3. در معرفت و عمل نباتات و خاکسترها و چکانیدن در هفت فصل، 4.در شناختن دواهای معدنی و تدبیر و تکلیس در هشت فصل، 5. در تکلیسات و تکلینات و اکسیر زر در چهارده فصل، 6. در ساختن آبها و سرخ کردن و ثابت کردن کبریت چکیده زرد در بیست و سه فصل، 7. در بیان ساختن رنگها طالیقون و عمل مروارید در هفت فصل، 8. در ساختن رنگها و شوره و سرخ کردن نوشا در هشت فصل، 9. بیان اسامی آلات و ادوات و رنگها در هشت فصل، 10. رموز فلزات و ذکر معدنهای جواهرات در پنج فصل، 11. در تمثال و دلیل ساختن اکسیر در پنج فصل، 12. بیان فوائد و خواص ادویه و حشائش در پنج فصل، توضیح: بعد از اتمام کتاب در تحت عنوان باب اول در بیان متفرقات خواص دیگر مطالب زیادی در مسائل علمی کیمیا و خواص اجسام میآید به آخر نسخه نیز تعدادی ادعیه و نسخههای دارویی است
•
این رساله که در کیمیا پرداخته شده چون چند صفحه اول آن افتاده است نام مؤلف و خود کتاب به دست نیامد در مطاوی باقیمانده کتاب نیز منصف هر جا که از خود نام میبرد با«این ضعیف» نام میبرد (فصل چهارم از باب یازدهم) و آن مبین چیزی نیست اما تاریخ تألیف آن نیز باید بعد از قرن هفتم باشد زیرا در قصیدهایکه در آن است از شیخ سعدی نام برده شده است، مطالب آن در دوازده باب و یک مقدمه به شرح زیر میآید: مقدمه در بیان دلیل آیات قرآنی و حدیث بر صحت این علم حاوی سه قسم، باب 1. در صفت بوجود آمدن اجساد ساده فلزات و عناصر عالم اکبر و اصغر در نه فصل، 2. در صفت دلیل کورها و تقطیرات معدنی در یازده فصل، 3. در معرفت و عمل نباتات و خاکسترها و چکانیدن در هفت فصل، 4.در شناختن دواهای معدنی و تدبیر و تکلیس در هشت فصل، 5. در تکلیسات و تکلینات و اکسیر زر در چهارده فصل، 6. در ساختن آبها و سرخ کردن و ثابت کردن کبریت چکیده زرد در بیست و سه فصل، 7. در بیان ساختن رنگها طالیقون و عمل مروارید در هفت فصل، 8. در ساختن رنگها و شوره و سرخ کردن نوشا در هشت فصل، 9. بیان اسامی آلات و ادوات و رنگها در هشت فصل، 10. رموز فلزات و ذکر معدنهای جواهرات در پنج فصل، 11. در تمثال و دلیل ساختن اکسیر در پنج فصل، 12. بیان فوائد و خواص ادویه و حشائش در پنج فصل، توضیح: بعد از اتمام کتاب در تحت عنوان باب اول در بیان متفرقات خواص دیگر مطالب زیادی در مسائل علمی کیمیا و خواص اجسام میآید به آخر نسخه نیز تعدادی <!-- page: 980 --> ادعیه و نسخههای دارویی است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 26 • صفحه 979 • ردیف 4
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2934
این رساله که در کیمیا پرداخته شده چون چند صفحه اول آن افتاده است نام مؤلف و خود کتاب به دست نیامد در مطاوی باقیمانده کتاب نیز منصف هر جا که از خود نام میبرد با«این ضعیف» نام میبرد (فصل چهارم از باب یازدهم) و آن مبین چیزی نیست اما تاریخ تألیف آن نیز باید بعد از قرن هفتم باشد زیرا در قصیدهایکه در آن است از شیخ سعدی نام برده شده است، مطالب آن در دوازده باب و یک مقدمه به شرح زیر میآید: مقدمه در بیان دلیل آیات قرآنی و حدیث بر صحت این علم حاوی سه قسم، باب 1. در صفت بوجود آمدن اجساد ساده فلزات و عناصر عالم اکبر و اصغر در نه فصل، 2. در صفت دلیل کورها و تقطیرات معدنی در یازده فصل، 3. در معرفت و عمل نباتات و خاکسترها و چکانیدن در هفت فصل، 4.در شناختن دواهای معدنی و تدبیر و تکلیس در هشت فصل، 5. در تکلیسات و تکلینات و اکسیر زر در چهارده فصل، 6. در ساختن آبها و سرخ کردن و ثابت کردن کبریت چکیده زرد در بیست و سه فصل، 7. در بیان ساختن رنگها طالیقون و عمل مروارید در هفت فصل، 8. در ساختن رنگها و شوره و سرخ کردن نوشا در هشت فصل، 9. بیان اسامی آلات و ادوات و رنگها در هشت فصل، 10. رموز فلزات و ذکر معدنهای جواهرات در پنج فصل، 11. در تمثال و دلیل ساختن اکسیر در پنج فصل، 12. بیان فوائد و خواص ادویه و حشائش در پنج فصل، توضیح: بعد از اتمام کتاب در تحت عنوان باب اول در بیان متفرقات خواص دیگر مطالب زیادی در مسائل علمی کیمیا و خواص اجسام میآید به آخر نسخه نیز تعدادی ادعیه و نسخههای دارویی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاًقرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 105گ، 19سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 6-678]