کلیات

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5056 آغاز: بسمله سبحانک اللهم یا ذاالجود و الکرم الذی علم بالقلم علم الانسان ... شبی شاهد تجرید امام بودم و باده توحید را طلبکار، بادل در میان رازی داشتم و با دولت اندیشه عرض نیازی ... شامل: 1. دیباچه کتاب میزان الطبایع که حسب الاشاره نواب والا رقم زده ... نیایش و سپاس معبود بی زوالی را رواست که صحایف طوایف و اوراق لطایف ظرایف (درست مانند آنچه که ریو در ذیل 379 آورده و نمیداند از کیست)، «میزان طبایع» از حیدرقلی میرزای خاور است (نسخه‌های منزوی 3572)، 2. دیباچه رساله نوحه جات که از نتایج افکار حضرت شوکت مدار والا تحریر یافته (نسخه‌های منزوی 3568)، آغاز: «ذوالجلالی را سپاس رواست که آینه جلالش از انکسار ملال مصفا است و لا یزالی را ستایش سزاست ...»، 3. دیباچه دیوان اشعار سرکار شوکت مدار (نسخه‌های منزوی 2567)، آغاز: «ترصیع هر سخنی سخن از سپاس خداوندی است که بی واسطه دخیلی نظم موجودات را تأسیس از اوست و توشیح هر کلام ...»، 4. دیباچه کتاب دعواتی که شیخ المشایخ عبدالصمد حسب الاشاره حضرت شهریاری تألیف نمود (منزوی 3569)، آغاز: «دره اکلیل، هر کلام از سپاس جهان دار کریمی است که هزار دستان عمیمش ...»، 5. قباله مهرنامچه، عقدنامه شاهزاده حیدرقلی میرزا با«زهره فلک عصمت بلقیس فطرت خدیجه فطرت مریم سریرت فلانه» به وکالت«فلان» و صداق مبلغ«فلان» به تاریخ 1236 جاری شده است، 6. پاسخ نامه اعلم العلماء حاج ملا احمد نراقی حسب الاشاره والا به خامه مدهوش، در این نامه سفارش نراقی در نادیده گرفتن دین‌های دیوانی بازماندگان«فلان» پذیرفته شده است، آغاز: «همواره ذات ... جناب افاضت مآب معارف اکتساب ...»، 7. پاسخ حاج میرزا حسن اصفهانی در شکایت از داروغه گان، آغاز: «بر لوحه صداقت می نگارد که در این نوبهار که ازهار اشجار نمونه صنعت کردگار ...»، 8 نامه فارسی حضرت والا به والی دارالسلام بغداد مورخ جمادی الثانی 1256 درباره روابط حسن همجواری و اینکه امیر زاده را با مادرش به زیارت عتبات فرستاده است، 9. پاسخ نامه والی بغداد به حضرت والا مورخ محرم 1446 به فارسی، 10. نامه امیرزاده به داود افندی والی بغداد و سپاسگزاری از مهمانداری او به فارسی، 11. رقم حضرت والا در پاسخ عریضه حاج میرزا هادی جواهری مورخ 1246، 12. رقم امیرزاده برای حاج میرزا هادی در بغداد، 13- نامه مدهوش به والی بغداد، 14. پاسخ حاج ملا احمد نراقی که سه نامه است، 15. نامه مدهوش به ملک زاده محمود میرزا، 16. نامه او به یاران از بصره در سفر حجاز، 17. پاسخ او به آشنایی در بروجرد در 1123، بی نقطه است، 18. پاسخ او به خسروخان بختیاری متخلص به غارت، 19. نامه او به سید تقی کاشانی، 20. چندنامه او بی نام و نشان با چند انشاء در مطایبه و وصف الحال، 21. نامه میرزا بزرگ داروغه دفتر در سفارش اهل تعزیه در روزهای محرم، 22. نامه مهد علیا هنگام رفتن به عراق، به ضیاء السلطنه، 23. پاسخ آقا میر محمد صادق خوانساری به خامه مدهوش، 24. سرمشق جنون یا منشآت فارسی مدهوش، که پس از خطبه چند بیت است در شکایت نشان و احوال شب هجران و در پاسخ دوستی و رقعه گله آمیز و هنگام بهار و تماشای گلزار و جز اینها با نامه‌هایی دارای صنایع لفظی (منزوی 3579 و 3638 مجلس)، آغاز: «بسمله، سرمشق جنون عاقلان سپاس یکتا خدایی است که دلهای دیوانه را به آخر بدن سلسله‌مویی در زنجیر کشید ...» (مانند آغاز سرمشق و جنون - تبریز)، انجام: «... و پایش طلسمات عجایب زیاده زیاد است. والسلام على من اتبع الهدى و لا يهوى بالهوى»، 25. سرالعزیز، در پند و اندرز با عنوان‌های«نکته»، نام نگارنده در دیباچه و نام کتاب در پایان دیده می‌شود (نوشته 1248)، (منزوی 1362 و 3579 مجلس)، آغاز: «بسمله. بنده ام خداوندی را که جان داد و روان پرورید، دانش آموخت و بینش آفرید ... اما بعد این رساله ایست مختصر مشتمل بر چند نکته دل پذیر که حسب الاشاره صدیقی ...»، انجام: «... به دولت گرایند و دین پرورند. تقديم الكتاب المسمى سرالعزيز على يد مؤلفه محمد صادق المتخلص بمدهوش فی شهر رجب ... 1246 ...» (آغاز و انجام مانند تبریز)، 26. دیوان، قصاید است در ستایش خدا و پیامبر و امامان، سپس قطعات در تهنیت و تعزیت و تاریخ و حکایت و مثنوی، بی‌ترتیب (منزوی 2513)، آغاز: «الحمد که زد باز در این کاخ معلق×× خور بر سر ایوان حمل بیرق ابلق»، انجام: «خواست مدهوش سال تاریخش ×× عقل گفتا که مهد علیا ساخت» (پس از این سه بیت است گویا از دیگری)، 27. چند مثنوی، آغاز: «ای صبا ای محرم آوارگان×× ای صبا ای چاره بیچارگان»، انجام: «چون کنم مدهوش، هوش مست نیست ×× حرف بسیار است و گوش مست نیست»، 28. پند نامه یا مثنوی در چهار فصل یا باب، به روش عرفانی، پس از نعت و منقبت و ستایش ابیاتی در سبب نظم است و دور افتادن از میهن را یاد کرده است، فهرست چهار فصل آن: 1. فی المتقابلات، 2. فی التنبيهات، 3. فی مراتب العشق، 4. في الصفات المحمودة (منزوی 1893)، آغاز: «بسمله آغاز همه کارها×× بلکه کلید همه اسرارها / چون در رحمت به رخم باز به ×× زان پسم از حمدله آغاز به»، انجام: «چون خود به طمع در احتیاجند×× پیوسته به خلق در لجاجند»، 29. دیوان، غزل مرتب است و قطعه و رباعی (منزوی 2523)، آغاز: «دل را به اغیار بیستی یارا×× رفتی و عهد شکستی یارا» (مانند تبریز)، انجام: «بر بست هر آنچه پنجه عقل گشود×× بگشود هر آینه دست تقدیر بیست»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی‌کا، تا: رمضان1248ق؛ با پنج سرلوح اکلیلی؛ 237گ، 16 سطر، اندازه: 20/1×30/7سم [ف: 4-664]