نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
✓
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 8 یا 9
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 5 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 120 برگ • -
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 15/5×24سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • مقوایی عطف تیماج مشکی
آغاز نسخه
« هر که فریاد رس روز مصیبت خواهد ×× گو در ایام سلامت به جوانمردی کوش »
انجام نسخه
« مزاحکو الحد مستحسنان ×× فهذا كمسك و هذا عبير.
ابوابی است در مسائل اخلاقی که در هر باب ابتدا آیات قرآنی و روایات نبوی و احادیث علوی و سپس کلام الحكماء و غیرهم و کلام الفصحاء را آورده است و بعد متذکر اشعاری از شعرای فارسی و عربی و خود شده و در پایان حکایاتی مربوط به آن باب را آورده است. نسخه حاضر مشتمل بر ابواب ذیل می‌باشد: 4. السخاء و البخل و ما یضاف الیه؛ 5. الشجاعة و الجبن و ما یتعلق بهما؛ 6. الصدق و الکذب و العهود و المواثیق؛ 7. التواضع و الکبر و العجب؛ 8. القناعة و الحرص و الطمع و ترک الدنیا؛ 9. کتم السرو ذم النميمة و السعاية و الغيبة؛ 10. الجور و العدل و الظلم؛ 12. العفو و الاغماض و کظم الغیض و الاغراض؛ 13. الشکر و المدح و الثناء و المذمة و الهجاء؛ 14. نعت النساء و النسیب و لطائف أقوالهن و العشق و ذکر الحبیب و بعض حکایات العشاق و لذة الوصال و محبة الوداع و ألم الفراق؛ 15. شوارد الامثال و لطائف الاقوال؛ 16. الحجج و البالغة و الاجوبة الدامغة؛ 17. الحیل و الخدائع المتوصل بها الى نجح المطالب؛ 18. المزاح و اللطائف و الملح من اقوال الرسول و الصحابة و الفضلاء و الملوک و الندماء و حسن معاشرتهم. اشعاری از شعرای ذیل در این مجموعه آمده است: سعدی، ابن سینا، ابوتام، ابوبکر قومسی، عبدالله بن طاهر، فردوسی، کمال الدین اسماعیل، متنبی، ابوفراس، جریر، کمال الدین کوته پای، سنائی، عزالدین کاشانی، انوری، ابوالفتح بستی، ابن الرومی، ابو ذؤیب، منصور حلاج، امام علی (ع)، ابوالفضل میکائلی، ابوجعفر منصور، شافعی، ابوالعتاهية، ابوالقاسم خوارزمی، نصیرالدین طوسی، اثیرالدین ازمانی، عمر بن خیام، سید حسن، شمس الدین درود، مسکین دارمی، عبدالله بن المعتز، عمران بن حطان، اسماعیل شامی، افضل الدین کاشانی، نعمان بن المنذر، ابو فراس، عبید بن ایوب عنبری، سری موصلی، محمود وراق، ابوالحسن سلامی، اثیرالدین اومانی، عطار، زهیر مصری، ادیب صابر، بکر بن النطاح، علاءالدین عطاملک، عبیدالله بن عبدالله طاهر، قاضی نظام الدین اصفهانی، عماد الدین حروفی، صدرالدین علی کی، شهاب الدین مقتول، عین القضاة همدانی، طغرائی، علی بن فضل الله حسنی، ابوالفرج مخزومی، ابوالفرج بن هندو، علی بن احمد واحدی، ابو عبدالرحمن نیلی، المفجع البصری، قاضی ابوالحسن علی بن عبدالعزیز جرجانی، ابومنصور صوری، ابن عباد، اوحد الدین نصرانی، صائن الدین شیرازی، مجیزالدین بیلقانی، شرف الدین عبدالمؤمن و ... »
مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه
مهر: «یا امام حسین» (بیضی)
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
به شنگرف
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 2 • صفحه 484 • ردیف 5
متن فنخا:
5. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 77/2
آغاز: هر که فریاد رس روز مصیبت خواهد ×× گو در ایام سلامت به جوانمردی کوش؛ انجام: مزاحکو الحد مستحسنان ×× فهذا كمسك و هذا عبير.
ابوابی است در مسائل اخلاقی که در هر باب ابتدا آیات قرآنی و روایات نبوی و احادیث علوی و سپس کلام الحكماء و غیرهم و کلام الفصحاء را آورده است و بعد متذکر اشعاری از شعرای فارسی و عربی و خود شده و در پایان حکایاتی مربوط به آن باب را آورده است. نسخه حاضر مشتمل بر ابواب ذیل می‌باشد: 4. السخاء و البخل و ما یضاف الیه؛ 5. الشجاعة و الجبن و ما یتعلق بهما؛ 6. الصدق و الکذب و العهود و المواثیق؛ 7. التواضع و الکبر و العجب؛ 8. القناعة و الحرص و الطمع و ترک الدنیا؛ 9. کتم السرو ذم النميمة و السعاية و الغيبة؛ 10. الجور و العدل و الظلم؛ 12. العفو و الاغماض و کظم الغیض و الاغراض؛ 13. الشکر و المدح و الثناء و المذمة و الهجاء؛ 14. نعت النساء و النسیب و لطائف أقوالهن و العشق و ذکر الحبیب و بعض حکایات العشاق و لذة الوصال و محبة الوداع و ألم الفراق؛ 15. شوارد الامثال و لطائف الاقوال؛ 16. الحجج و البالغة و الاجوبة الدامغة؛ 17. الحیل و الخدائع المتوصل بها الى نجح المطالب؛ 18. المزاح و اللطائف و الملح من اقوال الرسول و الصحابة و الفضلاء و الملوک و الندماء و حسن معاشرتهم. اشعاری از شعرای ذیل در این مجموعه آمده است: سعدی، ابن سینا، ابوتام، ابوبکر قومسی، عبدالله بن طاهر، فردوسی، کمال الدین اسماعیل، متنبی، ابوفراس، جریر، کمال الدین کوته پای، سنائی، عزالدین کاشانی، انوری، ابوالفتح بستی، ابن الرومی، ابو ذؤیب، منصور حلاج، امام علی (ع)، ابوالفضل میکائلی، ابوجعفر منصور، شافعی، ابوالعتاهية، ابوالقاسم خوارزمی، نصیرالدین طوسی، اثیرالدین ازمانی، عمر بن خیام، سید حسن، شمس الدین درود، مسکین دارمی، عبدالله بن المعتز، عمران بن حطان، اسماعیل شامی، افضل الدین کاشانی، نعمان بن المنذر، ابو فراس، عبید بن ایوب عنبری، سری موصلی، محمود وراق، ابوالحسن سلامی، اثیرالدین اومانی، عطار، زهیر مصری، ادیب صابر، بکر بن النطاح، علاءالدین عطاملک، عبیدالله بن عبدالله طاهر، قاضی نظام الدین اصفهانی، عماد الدین حروفی، صدرالدین علی کی، شهاب الدین مقتول، عین القضاة همدانی، طغرائی، علی بن فضل الله حسنی، ابوالفرج مخزومی، ابوالفرج بن هندو، علی بن احمد واحدی، ابو عبدالرحمن نیلی، المفجع البصری، قاضی ابوالحسن علی بن عبدالعزیز جرجانی، ابومنصور صوری، ابن عباد، اوحد الدین نصرانی، صائن الدین شیرازی، مجیزالدین بیلقانی، شرف الدین عبدالمؤمن و ...؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 8 یا 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول به شنگرف؛ مهر: «یا امام حسین» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 120گ (9ر-129پ)، اندازه: 15/5×24سم [ف: 1 - 65]