فوائد القواعد

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1307 آغاز: قوله الحمدلله المتفضل بارسال انبيائه لارشاد؛ انجام: لا ملک رقبته كما نقله في الدروس هذا ما وجدناه من هذه الحاشيه و الحمدلله وحده و صلى الله على محمد و آله و كتبها لنفسه بیده الفانيه الجانيه الفقير الى رحمة ربه الغنى المغنی حسین بن علی بن طعمه الخوارزمی. تعلیقات ناتمامی است بر کتاب قواعد علامه شامل کتاب الطهارت تا کتاب التجارت و خطبه قواعد را در قسمت جداگانه شرح کرده و ناگفته نماند که علامه حلی مصنف قواعد در دیباچه گفته است که کتاب را به خواهش و پیشنهاد فرزند خویش محمد نوشته از این رو شارح در دیباچه به نکته و مشکلی توجه یافته که خلاصه‌اش این است که سن وی در این موقع مناسب با این پیشنهاد نبوده زیرا که میلاد وی 672ق است در صورتی که علامه در کتاب خلاصة الرجال که در 792 مشغول تألیف آن بوده نام کتاب قواعد را جزء تألیفات خویش یاد می‌کند در نتیجه سن وی هنگام این تألیف مسلما کمتر از ده سال بوده است نکته دیگری که بر اشکال می‌افزاید آن است که فخرالمحققین در کتاب ایضاح در ضمن شرح خطبه چنین می‌گوید: «انی لما اشتغلت علی والدى فی المعقول و المنقول و قرأت علیه کثیراً من کتب اصحابنا التمست منه تصنيف الكتاب» و خلاصه مقصود وی اینست که پس از آنکه مقدار زیادی از کتب را نزد پدرم آموختم تقاضای تصنیف کتاب قواعد را از وی کردم. مؤلف در آغاز و انجام نسخه تعیین نشده است. چندین یادداشت که در پشت کتاب موجود است مؤلف را شهید ثانی زین الدین احمد عاملی متوفی 966ق ثبت کرده است و حتی یک یادداشت استدلال کرده است که چون پسر شهید ثانی (صاحب معالم) نظریه‌ای را که در فقه معالیم از حاشیه القواعد پدر خویش نقل کرده در این کتاب موجود است در نتیجه مسلم می‌شود که این کتاب از تألیفات اوست. نگارنده می‌گوید: مسلم است که شهید ثانی تعلیقه و حاشیه بر کتاب قواعد علامه تألیف کرده و در کتب تذکره مسطور است و آن نظریه همچنان که در آن یادداشت ثبت شده در این نسخه موجود است ولی باز تطبیق یقینی و قطعی نمی‌توان کرد؛ خط: نسخ متوسط، کا: حسین بن علی بن طعمه خوارزمی، تا: 1051ق؛ محشی از مصنف و منقول از کتاب مدارک، با خط و امضای مولی محمد باقر مجلسی؛ جلد: تیماج، 247ص، 20 سطر، اندازه: 14×17سم [ف: 4 - 78]