فرهنگ فارسی به فارسی

64. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6214 آغاز: الحمدلله الواحد القدیم و الصلوة علی رسوله الکریم اما بعد بباید دانست که این زبانرا بپا پارسی دری و فهلوی خوانند اما عرض آنست که چون نوبت جهانداری بجمشید؛ انجام: از عبار لشکر و آواز کوس او مقیم چشم جوزا کور باشد گوش کیوان کر بود کنشت کلییا خاقانی راست. فرهنگ مختصر فارسی به فارسی به ترتیب تهجی حرف اول کلمه (و حرف آخر تنها در الف) با شواهد شعری از شعرای مشهور و گمنام است. مؤلف در مقدمه، شکل گیری زبان فارسی را چنین تصویر می کند: «چون نوبت جهانداری بجمشید طهمورث بن هوشنگ بن کیومرث رسید ... هر بامداد پهلوانان لشکر و امرای آفاق از اقالیم مختلف بر در بارگاه او جمع می شدند و هر صنف زبان صنف دیگر نمی دانستند و بحکم کثرت ملاقات بمجاورت حاجت می افتاد لاجرم باتفاق اصناف این زبان ملیح ... وضع افتاد پس بحکم آنکه پهلوانان در فارس بر در جمشید این زبان تبرک کردند او را فهلوی و فارسی و دری خواندند و از حروف مقطعات نه حرفست که در این زبان نیست ... ثا و حا و صاد و ضاد و طا و ظا و عین و قاف «در این کتاب بیشتر از شعرای قرون چهارم تا هفتم شواهدی گرد آمده. نسخه در حاشیه و بین سطور تصحیح شده و نسخه بدل و حواشی پراکنده از «مجمع الفرس» دارد. در کتاب ابواب «ث، ج، چ، ح، خ، ذ، ص، ض، ط، ظ، ع» نیامده است. نسخه در انجام ناقص و تا اواخر باب کاف است؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 24گ (17پ-40پ)، 14 سطر (7×12/5)، اندازه: 10/2×16/5سم [رایانه]