فرهنگ شرفنامه

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15655/3 این فرهنگ در حاشیه دیوان دهلوی کتابت شده؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم ولد یخشی یخشی، تا: محرم 1018ق، جا: اگره هندوستان؛ چون نسخه مغشوش بوده و ترتیب نگارش لغات آن خوب روشن نبوده مالک نسخه مرحوم لطفعلی به محمد کاظم صدر الافاضل در سال 1293 هجری در اوراق پیوستی آغازین این توضیح را افزوده: «ترتیب کتاب شرفنامه در ذکر لغات چنین است که حرف اول کلمه را باب قرار داده است و حرف اخیر را فصل، مثلا جم را در باب جیم و فصل میم ذکر نموده است، مفردات و مرکبات و مجازات و استعارات آن با هم مخلوط است. بعد از ذکر لغات پارسی غالبا فصلی برای ترجمه لغات ترکیه عقد ساخته است. اما کاتب در این نسخه از اول کتاب تا آخر مقدمات را که متضمن قواعد کلیه و بمنزله دیباچه کتاب است در صفحه پنجم شروع نموده، در ورق پنجم به پایان رسانیده است و این جمله را پیوسته نوشته است. به ترجمه لغات که رسیده است گذاشته در حاشیه غزلیات بعد از اتمام اسکندرنامه در صفحه اولی از ورق یک صد و هشتاد و دو تدارک نموده از باب الف شروع کرده تا آخر دیوان امیر خسرو چندان که ممکن بوده است جا داده، چون از فرهنگ باقی بوده است برگشته در بین غزلیات هر جا که بیاض بوده است لغات را نگاشته و شواهد را به تکلف در اطراف گنجانیده است تا به باب‌های هوز رسیده از آنچه به تخمین فهمیده است که هر گاه همانطور بنویسد، به مقدمات کتاب که اولا نوشته بود برمی‌خورد و مشوش و پر درهم و برهم خواهد شد لهذا از همانجا باز برگشت تتمه را در بین سطور و حواشی جا داده است تا به ورق چهل و یکم رسیده است ما بین غزل «یار شب آمد و خواب از سر من بیرون رفت» فرهنگ شرفنامه را تمام کرده و بدین عبارت ختم نموده است: تم دوم ماه محرم سنه 1018 موافق یوم چهارشنبه در بلد دار الخلافه اکره (=آگره) به اتمام رسید، حرره ابراهیم ولد یخشی یخشی از کتاب فضیلت مآب شیخ الله داد کالبی؟ ... معلوم می‌شود کاتب آن و نویسنده اسکندر نامه یکی بوده است و به دلالت لغت‌سازی و توضیحاتی که برای مشکلات اسکندرنامه نوشته است می‌توان دانست که خالی از فضل نبوده است». سپس مرحوم صدر الافاضل نوشته: «تنبیه: کاتب شرفنامه را از حرف میم یعنی باب میم و فصل کاف یکجزو مقدم و مؤخر نوشه و در ورق 33 در بین صفحه بدان اشاره کرده است»، مالک در پایان نسخه نیز یادداشتهای خوبی درباره دهلوی و غیره دارد، نیز یادداشتی درباره تعداد ابیات مجموعه (18016 بیت) و اینکه هر هزاری سه هزار دینار قیمت دارد؛ جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 14×22/8سم [ف: 43 - 218]