نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- میرزا محمدرضا
- تاریخ کتابت:
- جمعه 11 جمادی الاول 1299ق، به سعی و اهتمام میرزا علی اکبر مستوفی، در کارخانه آخوند آقا ملا عبدالرزاق مکتب دار (1299 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 29 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- شکسته نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 21 برگ • 16 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 16/5×22سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • تیماج عنابی
آغاز نسخه
« الحمد لله الذی قدر الاقدار و خلق الليل والنهار و لا یدرکه الابصار ... اما بعد بدان که این کتابی نفیس است اندر شناختن اسبان و لونهای ایشان از نیک و بد و علت و هنر و علتها و بیماریها که اسبان را افتد و علامات »
انجام نسخه
« و نتواند گشودن و هر که این وصیتها را به جای آورد از جمله رنجهای ستور این این باشد. و الله اعلم بالصواب. این نسخه فرس نامه از قول ارسطاطالیس حکیم باشد
از: ارسطو که چند ترجمه دارد؛ در آغاز نوشته شده 70 باب است ولی در نسخه فقط 66 باب بدین ترتیب آمده: 1. وصف اسبان از نیک و بد دانستن، 2. سر دندان، 3. عیب اسبان، 4. اگر اسب را بر سر کتف چشمه مویی گرد باشد، 5. معرفت اختلاف رایضان، 6. [ندارد]، 7. معرفت ریاضت نوزین، 8. آموختن علیق، 9. نورد کشتن، 10. اسب جو دادن، 11. اسب شموس (؟)، 12. در معرفت راهواری اصلی، 13. در آن که نشاید که هر کسی بر اسب نشیند، 14. در آموختن قهمزی، 15. در رفتن تعریب، 16. در تاختن اسب، 17. در دانستن لگام، 18. لگام مچ، 19. لجام بزکی، 20. معرفت عنان گرفتن، 21. اسب که بر لجام بود، 22. در اسبی که نتوان بر او نشست، 23. اسب سرکش، 24. بیماری و سرفه اسب، 25. علاج سفیدی چشم اسب، 26. در اسبی که در چشم ریش دارد، 27. علاج اسبی که ناخنه دارد، 28. در آن که در سر اسب پینه ای داشته باشد، 29. [اگر بینی ستور خون آید]، 30. در اسبی که سرزه [شرزه] باشد، 31. در اسبی که دیوانه باشد، 32. در اسبی که علف نخورد، 33. در اسبی که علف خوردن در وی پدید نیاید همیشه لاغر باشد، 34. در اسبی که او را تب باشد، 35. در اسبی که او را خشکی باشد، 36. در اسبی که چیز ناموافق خورده باشد، 37. در اسبی که گرما زده باشد، 38. در اسبی که او را سرما زده باشد، 39. در اسبی که او را قولنج باشد، 40. در اسبی که او را باد سرخ زده، 41. [در اسبی که شکمش درد کند]، 42. در اسبی که درد شکم او از کرم باشد، 43. در اسبی که علت مجهول دارد، 44. در اسبی که در سر علت دارد، 45. در اسبی که قصر روده باشد، 46. در اسبی که باد گرفته باشد، 47. در اسبی که دمی (؟) آورده باشد، 48. در اسبی که حتام دارد، 49. در اسبی که گرد خارش دارد، 50. خارش مال و دم، 51. در اسبی که بر بستن و نبستن آماس کند، 52. در اسبی که ریش دارد، 53. در اسبی که جراحت رسیده بود، 54. در اسبی که جوکلک و دنبل دارد، 55. در اسبی که او را رنجی عظیم رسیده باشد، 56. در اسبی که آب آورده باشد، 57. در اسبی که سرطان دارد، 58. در اسبی که شرینه آورده باشد، 59. در اسبی که ریش خایه دارد، 60. در اسبی که علت شام دارد، 61. در اسبی عرب کشته باشد (؟)، 62. علامت نمد، 63. در اسبی که از پی فعلی (؟) سوده باشد، 64. در اسبی که علت جذام دارد، 65. اسبی که علت گام دارد؛ باب شصت و ششم: در اسبی که شقاق دارد »
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
ندارد
•
اگر بینی ستور خون آید
•
شرزه
•
در اسبی که شکمش درد کند
•
در آغاز نوشته شده 70 باب است ولی در نسخه فقط 66 باب بدین ترتیب آمده: 1. وصف اسبان از نیک و بد دانستن، 2. سر دندان، 3. عیب اسبان، 4. اگر اسب را بر سر کتف چشمه مویی گرد باشد، 5. معرفت اختلاف رایضان، 6. [ندارد]، 7. معرفت ریاضت نوزین، 8. آموختن علیق، 9. نورد کشتن، 10. اسب جو دادن، 11. اسب شموس (؟)، 12. در معرفت راهواری اصلی، 13. در آن که نشاید که هر کسی بر اسب نشیند، 14. در آموختن قهمزی، 15. در رفتن تعریب، 16. در تاختن اسب، 17. در دانستن لگام، 18. لگام مچ، 19. لجام بزکی، 20. معرفت عنان گرفتن، 21. اسب که بر لجام بود، 22. در اسبی که نتوان بر او نشست، 23. اسب سرکش، 24. بیماری و سرفه اسب، 25. علاج سفیدی چشم اسب، 26. در اسبی که در چشم ریش دارد، 27. علاج اسبی که ناخنه دارد، 28. در آن که در سر اسب پینه ای داشته باشد، 29. [اگر بینی ستور خون آید]، 30. در اسبی که سرزه [شرزه] باشد، 31. در اسبی که دیوانه باشد، 32. در اسبی که علف نخورد، 33. در اسبی که علف خوردن در وی پدید نیاید همیشه لاغر باشد، 34. در اسبی که او را تب باشد، 35. در اسبی که او را خشکی باشد، 36. در اسبی که چیز ناموافق خورده باشد، 37. در اسبی که گرما زده باشد، 38. در اسبی که او را سرما زده باشد، 39. در اسبی که او را قولنج باشد، 40. در اسبی که او را باد سرخ زده، 41. [در اسبی که شکمش درد کند]، 42. در اسبی که درد شکم او از کرم باشد، 43. در اسبی که علت مجهول دارد، 44. در اسبی که در سر علت دارد، 45. در اسبی که قصر روده باشد، 46. در اسبی که باد گرفته باشد، 47. در اسبی که دمی (؟) آورده باشد، 48. در اسبی که حتام دارد، 49. در اسبی که گرد خارش دارد، 50. خارش مال و دم، 51. در اسبی که بر بستن و نبستن آماس کند، 52. در اسبی که ریش دارد، 53. در اسبی که جراحت رسیده بود، 54. در اسبی که جوکلک و دنبل دارد، 55. در اسبی که او را رنجی عظیم رسیده باشد، 56. در اسبی که آب آورده باشد، 57. در اسبی که سرطان دارد، 58. در اسبی که شرینه آورده باشد، 59. در اسبی که ریش خایه دارد، 60. در اسبی که علت شام دارد، 61. در اسبی عرب کشته باشد (؟)، 62. علامت نمد، 63. در اسبی که از پی فعلی (؟) سوده باشد، 64. در اسبی که علت جذام دارد، 65. اسبی که علت گام دارد
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 23 • صفحه 802 • ردیف 29
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
29. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10637/2
آغاز: الحمد لله الذی قدر الاقدار و خلق الليل والنهار و لا یدرکه الابصار ... اما بعد بدان که این کتابی نفیس است اندر شناختن اسبان و لونهای ایشان از نیک و بد و علت و هنر و علتها و بیماریها که اسبان را افتد و علامات؛ انجام: و نتواند گشودن و هر که این وصیتها را به جای آورد از جمله رنجهای ستور این این باشد. و الله اعلم بالصواب. این نسخه فرس نامه از قول ارسطاطالیس حکیم باشد
از: ارسطو که چند ترجمه دارد؛ در آغاز نوشته شده 70 باب است ولی در نسخه فقط 66 باب بدین ترتیب آمده: 1. وصف اسبان از نیک و بد دانستن، 2. سر دندان، 3. عیب اسبان، 4. اگر اسب را بر سر کتف چشمه مویی گرد باشد، 5. معرفت اختلاف رایضان، 6. [ندارد]، 7. معرفت ریاضت نوزین، 8. آموختن علیق، 9. نورد کشتن، 10. اسب جو دادن، 11. اسب شموس (؟)، 12. در معرفت راهواری اصلی، 13. در آن که نشاید که هر کسی بر اسب نشیند، 14. در آموختن قهمزی، 15. در رفتن تعریب، 16. در تاختن اسب، 17. در دانستن لگام، 18. لگام مچ، 19. لجام بزکی، 20. معرفت عنان گرفتن، 21. اسب که بر لجام بود، 22. در اسبی که نتوان بر او نشست، 23. اسب سرکش، 24. بیماری و سرفه اسب، 25. علاج سفیدی چشم اسب، 26. در اسبی که در چشم ریش دارد، 27. علاج اسبی که ناخنه دارد، 28. در آن که در سر اسب پینه ای داشته باشد، 29. [اگر بینی ستور خون آید]، 30. در اسبی که سرزه [شرزه] باشد، 31. در اسبی که دیوانه باشد، 32. در اسبی که علف نخورد، 33. در اسبی که علف خوردن در وی پدید نیاید همیشه لاغر باشد، 34. در اسبی که او را تب باشد، 35. در اسبی که او را خشکی باشد، 36. در اسبی که چیز ناموافق خورده باشد، 37. در اسبی که گرما زده باشد، 38. در اسبی که او را سرما زده باشد، 39. در اسبی که او را قولنج باشد، 40. در اسبی که او را باد سرخ زده، 41. [در اسبی که شکمش درد کند]، 42. در اسبی که درد شکم او از کرم باشد، 43. در اسبی که علت مجهول دارد، 44. در اسبی که در سر علت دارد، 45. در اسبی که قصر روده باشد، 46. در اسبی که باد گرفته باشد، 47. در اسبی که دمی (؟) آورده باشد، 48. در اسبی که حتام دارد، 49. در اسبی که گرد خارش دارد، 50. خارش مال و دم، 51. در اسبی که بر بستن و نبستن آماس کند، 52. در اسبی که ریش دارد، 53. در اسبی که جراحت رسیده بود، 54. در اسبی که جوکلک و دنبل دارد، 55. در اسبی که او را رنجی عظیم رسیده باشد، 56. در اسبی که آب آورده باشد، 57. در اسبی که سرطان دارد، 58. در اسبی که شرینه آورده باشد، 59. در اسبی که ریش خایه دارد، 60. در اسبی که علت شام دارد، 61. در اسبی عرب کشته باشد (؟)، 62. علامت نمد، 63. در اسبی که از پی فعلی (؟) سوده باشد، 64. در اسبی که علت جذام دارد، 65. اسبی که علت گام دارد؛ باب شصت و ششم: در اسبی که شقاق دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمدرضا، تا: جمعه 11 جمادی الاول 1299ق، به سعی و اهتمام میرزا علی اکبر مستوفی، در کارخانه آخوند آقا ملا عبدالرزاق مکتب دار؛ جلد: تیماج عنابی، 21گ (7پ- 27پ)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 20 - 106]