احکام نجوم

18. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/61 آغاز: الحمدلله رب العاقبة للمتقين (و كذا) و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و آله اجمعين. اما بعد این رساله‌ای است در کلمات اختیار. باب اول در احوال کواکب زحل و سرد و خشک مذکر خاکی؛ انجام: اگر مح این را با اول دلو جمع کردیم شد موضع اثنی مواضع اثنی عشریه. هاگر مخ خداوند شمس مشتری باشد و الله اعلم بالصواب تنظیم شده در نه باب: 1. احوال کواکب، 2. بروج، 3. فرح و ترح، 4. جرم کواکب علویین، 5. انظار، 6. مستولی و مستولی، 7. ضعف و قوی کواکب و رد و قبول آن چه اکابر این فن از ضعف و قوت کواکب حصر فرموده‌اند، 8. رد و قبول و آنچه متعلق است بدان، 9. اختیارات بیوت کلی دوازده‌گانه، در 3 فصل: فصل اول. بیوت دوازده خانه، فصل دوم. در اختیارات کلی، فصل [سوم]. در بیان چیزهایی که رعایت آن سبب کمال اختیار بود، فصل در آن چه احتراز واجب است، فصل در آن که اختیار چگونه باید کرد در وقتی که تأخیر میسر نشود، فصل در طول و عرض و ارباع عالم. در صفحه 347 برای گرفتن طالع روز 25رجب 869ق و ساعت چهارم روز پنج‌شنبه 889ق به افق دارالامان شماخی زایچه شده که می‌تواند نشان‌دهنده زمان تقریبی تألیف کتاب باشد. در سطر آغازین کتاب از «اختیار» یاد شده است. وی می‌تواند همان محمد بن محمد مشهور به اختیار باشد که چندین کتاب نجومی از او می‌شناسیم از زمان زندگی محمد اختیار اطلاع صحیحی نداریم اما در کتاب «خلاصة النجوم» او از سال 889ق یاد شده با تاریخ‌های ذکر شده در نسخه حاضر همخوانی دارد. [شورا 29/96/1؛ فهرستواره 2763/4-2764 و 2918 و 3076 (بخش‌بندی هیچ‌یک از این رساله‌ها مطابق با نسخه ما نیست)]؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدین محمد حسنی، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1119ق، جا: مشهد مقدس؛ کاغذ: شرقی نخودی آهار مهره نازک، جلد: میشین مشکی عطف چرم قهوه‌ای، 8ص (343-350)، اندازه: 34/9×22/3سم [ف: 29/1 - 96]