عجائب المخلوقات و غرایب الموجودات (ترجمه)

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35212 آغاز: بسمله. کتاب المخلوقات، العظمة لك و الكبرياء لجلاك يا قائم الذات و مفيض الخيرات واجب الوجود ... چنین گوید احقر العباد زکریا بن محمد بن محمود الکمونی القزوینی تولده [تغمده] الله بفضله و او از فرزندان انس بن مالک بود خادم ... [چون به حکم الهی مفارقت اهل وطن اتفاق افتاد و مجالست کتب اختیار افتاد]؛ انجام: در عهد کیانیان روباه طیار بودی و آن را مبارک شمردندی و بر [لفظ] مبارک این کتاب را ختم کردم و الله تعالى اعلم بالصواب تم عجائب المخلوقات مترجم شناخته نشد، اما (ظاهرا) در 954 ق زنده بوده است. کتاب دارای دو مقاله (و هر مقاله در چند نظر، فصل، قسم و نوع) و خاتمه است مقاله اول در علویات شامل 13 نظر و چند فصل در بیان حقیقت اشکال و حرکات و تعداد افلاک و حقیقت و مقدار زمان و فضایل ایام و شرح کواکب و نجوم و شهور روم و عرب و فرس و عجائب تکرار سالها و ملائکه: نظر 1. فلک قمر (در چهار فصل و خاتمه)، 2. فلک عطارد، ... 7. فلک زحل، ... 10. فلک الافلاک، 11. ساکنان فلک سماوات، 13. فصول سال‌های شمسی، مقاله دوم [که قسمت اعظم کتاب و حدود چهارپنجم آن است] در سفلیات شامل شش نظر است در بیان عناصر، کائنات جو، دریاها، جزائر، رودها، چشمه‌ها و شرح اقالیم و کیفیت پیدایش مولدات: نظر 1. حقیقت عناصر، 2. کره آتش، 3. کره هوا، 4. کره آب، 5. کره خاک (زمین) در سیزده فصل، 6. مولدات شامل سه قسم (یا نظر) در بیان معدنیات، نباتات و حیوانات که هر یک در چند قسم و نوع به ترتیب حروف الفبا مرتب شده و بخش حیوانات آن در هفت نوع (از انسان تا سباع، طیور و هوام) است، خاتمه در حیوانات عجیبه است. نسخه حاضر از مترجمی ناشناس است که ترجمه را در هندوستان به نام «ابوالمظفر ابراهیم عادل شاه» (941-965ق) انجام داده و در اوایل شعبان 954ق به پایان رسانیده است؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 13، مصور؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 219گ، اندازه: 19/5×26/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 487]