نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- گویا قرن 14
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 13 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (تحریری)
- تعداد برگ و سطر:
- 101 برگ • 11 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 10×18سم
- کاغذ و جلد:
- زرد • تیماج مشکی
آغاز نسخه
« بسمله قاعده آن است که معلمان با متعلمان و استادان با شاگردان در اول هر کتاب در بسم الله بحث می کنند، ... این کتاب درعلم صرفست و در علم صرف بحث کرده می شود »
انجام نسخه
« موی بر اندام برخواستن اقشعر تقشعر اقشعراراً ... و نیز سه <!-- page: 960 --> وجه جایز است
در این رساله مؤلف ابتدا به شرح و توضیح «بسم الله الرحمن الرحیم» پرداخته، سپس مباحث صرفی خود را با عنوان «اگر پرسند» ادامه داد و در آغاز هر مبحث چند بیت شعر آورده، بعد از آن به تقسیم اسم و فعل به ثلاثی و رباعی و خماسی اشاره نموده: «آنچه میزان بود درین اقسام ×× فا و عین آمده است آنگه لام / هر چه اندر مقابل اینهاست ×× حرف اصلیست با تو گویم راست»، عناوین مهم موجود نسخه عبارت است از: بدان که باب ثلاثی مجرد ده است، در بیان بابهای اسم خماسی که چهار است. در بیان ابواب ثلاثی مجرد، در بیان ابواب ثلاثی مزید، در بیان آنکه فعل رباعی مجرد یک باب است، در بیان معتلات و حروفات، در بیان مهموز و اقسام او، در بیان مضاعف، در بیان مصدر و مشتقات، در بیان صفت مشبهه، صیغه مبالغه، و مطالبی به صورت «قاعده، قاعده »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر: «یا غفار الذنوب» (چهارگوش)، «سلام علی ابراهیم»، «عبده آل محمد علی»، «از کتب اهدایی حاج شیخ حسین امامی»، «وقف کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم -اراک»
وقف کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم -اراک»
واقف: حاج شیخ حسین امامی
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
دو کتابخانه اراک: - 152
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 21 • صفحه 959 • ردیف 13
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
13. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 120/1
آغاز: بسمله قاعده آن است که معلمان با متعلمان و استادان با شاگردان در اول هر کتاب در بسم الله بحث می کنند، ... این کتاب درعلم صرفست و در علم صرف بحث کرده می شود؛
انجام: موی بر اندام برخواستن اقشعر تقشعر اقشعراراً ... و نیز سه وجه جایز است
در این رساله مؤلف ابتدا به شرح و توضیح «بسم الله الرحمن الرحیم» پرداخته، سپس مباحث صرفی خود را با عنوان «اگر پرسند» ادامه داد و در آغاز هر مبحث چند بیت شعر آورده، بعد از آن به تقسیم اسم و فعل به ثلاثی و رباعی و خماسی اشاره نموده: «آنچه میزان بود درین اقسام ×× فا و عین آمده است آنگه لام / هر چه اندر مقابل اینهاست ×× حرف اصلیست با تو گویم راست»، عناوین مهم موجود نسخه عبارت است از: بدان که باب ثلاثی مجرد ده است، در بیان بابهای اسم خماسی که چهار است. در بیان ابواب ثلاثی مجرد، در بیان ابواب ثلاثی مزید، در بیان آنکه فعل رباعی مجرد یک باب است، در بیان معتلات و حروفات، در بیان مهموز و اقسام او، در بیان مضاعف، در بیان مصدر و مشتقات، در بیان صفت مشبهه، صیغه مبالغه، و مطالبی به صورت «قاعده، قاعده»؛ خط: نسخ و تحریری، بیکا، تا: گویا قرن 14؛ مهر: «یا غفار الذنوب» (چهارگوش)، «سلام علی ابراهیم»، «عبده آل محمد علی»، «از کتب اهدایی حاج شیخ حسین امامی»، «وقف کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم -اراک»؛ یادداشت «ابن محمد علی والد میرزا جان»؛ واقف: حاج شیخ حسین امامی؛ کاغذ: زرد، جلد: تیماج مشکی، 101گ (1پ-101ر)، 11 سطر، اندازه: 10×18سم [دو کتابخانه اراک: - 152]