شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/206731
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- مهدی بن طاهر بن علی بن حسینی خوزانی
- تاریخ کتابت:
- اواخر ربیع الثانی 906ق (906 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 3 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (خوش، ریز)
- تعداد برگ و سطر:
- 10 برگ • 19 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 11/4×18/2سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • جلد نامشخص
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله، الحمدلله حمداً کثیرا کما هو اهله و الصلوة علی رسوله محمد و اله و بعد فهذه جملة كافلة ببیان صیغ العقود و الایقاعات »
انجام نسخه
منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« و لو سئلنی من المعربة فله اقسام و احکام و جمیع ذلک مذکور فی معادنه من کتب الاصحاب رحمهم الله تعالی فلیطلب من هناک »
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
فصل» و بی‌شماره ترتیب است. نام نگارنده و نام کتاب در این نسخه نیامده است. صاحب الذریعه نسخه‌ای با همین مشخصات را یک بار به نام «جواهر الکلمات فی صیغ العقود و الایقاعات» در ش 1303 ج5 از گفته روضات به شهید دوم (911-966) نسبت داده است، و یکبار در ش 1305 به علی کرکی (م940) منسوب نموده است. سپس همین کتاب را با عنوان «صیغ العقود» (الذریعه ج15ش731) از شهید دوم و در صفحه بعد، از کرکی دانسته‌اند. لیکن تاریخ کتابت نسخه جای گفتگوی ما در این کتابخانه 906 است و مؤلف را با دعای «قدس رمسه» یاد می‌کند، و این تاریخ پنج سال پیش از زاده شدن شهید و 34 سال پیش از مرگ کرکی است. پس تألیف هیچ یک از این دو تن نیست. آری دو نسخه دیگر از این کتابچه در این کتابخانه هست، نخستین آنها که آقای انوار (در ج 10 ص 175 ش 1622) معرفی کرده است، و تاریخ 1261 دارد، در آغاز نسخه در قرن سیزدهم آن را به شیخ علی کرکی نسبت داده‌اند، دومین نسخه این کتابخانه (ش 1954/2ع) که تاریخ سال 975 دارد، خالی از نام مؤلف و کتاب است آقای انوار (در ج 10 ص 639) آن را چون برابر نسخه پیشین دید، به همان کرکی نسبت داد، لیکن چنان‌که دیدیم تاریخ کتابت نسخه 2242/1 جای گفتگوی ما 906 است و سی و چهار سال پیش از مرگ کرکی است که در این نسخه با «قدس رمسه» یاد شده است پس باید منتظر بمانیم تا معلوم شود، این «صیغ عقود» که پیش از شهید و کرکی تألیف شده است نگارش کیست. آری اگر فرض کنیم که لقب «ثانی» بر «شهید» افزوده شده باشد و این کتابچه از شهید اول (734-786) است با تاریخ نسخه ما منافات نخواهد داشت، باید به یاد آورم که عبارات کتابچه نیز با عبارت‌های شهید اول نزدیک است. یک نسخه صیغ عقود کرکی در فهرست مرعشی (ج3ص323) معرفی شده است که یک مقدمه و سه مقصد دارد، آغاز و انجام نیز با نسخه ما دگرگون است
•
در آغاز نسخه در قرن سیزدهم آن را به شیخ علی کرکی نسبت داده‌اند، دومین نسخه این کتابخانه (ش 1954/2ع) که تاریخ سال 975 دارد، خالی از نام مؤلف و کتاب است آقای انوار (در ج 10 ص 639) آن را چون برابر نسخه پیشین دید، به همان کرکی نسبت داد، لیکن چنان‌که دیدیم تاریخ کتابت نسخه 2242/1 جای گفتگوی ما 906 است و سی و چهار سال پیش از مرگ کرکی است که در این نسخه با «قدس رمسه» یاد شده است پس باید منتظر بمانیم تا معلوم شود، این «صیغ عقود» که پیش از شهید و کرکی تألیف شده است نگارش کیست. آری اگر فرض کنیم که لقب «ثانی» بر «شهید» افزوده شده باشد و این کتابچه از شهید اول (734-786) است با تاریخ نسخه ما منافات نخواهد داشت، باید به یاد آورم که عبارات کتابچه نیز با عبارت‌های شهید اول نزدیک است. یک نسخه صیغ عقود کرکی در فهرست مرعشی (ج3ص323) معرفی شده است که یک مقدمه و سه مقصد دارد، آغاز و انجام نیز با نسخه ما دگرگون است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 21 • صفحه 932 • ردیف 3
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2242/1
آغاز و انجام: برابر؛ و قد نقلت هذه الرسالة من النسخة التى كانت عليها خط المصنف قدس رمسه. كتبه اضعف ... مهدى بن طاهر بن على الحسينى الخوزانی التفرشى ... فی اواخر ربيع الثانی 906 من هجرة النبى. در چگونگی الفاظی که باید به هنگام معامله میان دو طرف فروشنده و خریدار، یا کارگر (مؤجر) و کارفرما (مستأجر) و یا هر معامله دیگر، بر زبان آورده شود تا معامله صحیح باشد. در آغاز کتاب مؤلف صحت عقد را مشروط به تلفظ صحیح عربی می‌داند مگر طرفین عربی ندانند و در پایان کتاب فصلی درباره صیغه حکم حاکم آورده است، که آن نیز باید به عربی باشد. عنوان‌های کتاب «فصل، فصل» و بی‌شماره ترتیب است. نام نگارنده و نام کتاب در این نسخه نیامده است. صاحب الذریعه نسخه‌ای با همین مشخصات را یک بار به نام «جواهر الکلمات فی صیغ العقود و الایقاعات» در ش 1303 ج5 از گفته روضات به شهید دوم (911-966) نسبت داده است، و یکبار در ش 1305 به علی کرکی (م940) منسوب نموده است. سپس همین کتاب را با عنوان «صیغ العقود» (الذریعه ج15ش731) از شهید دوم و در صفحه بعد، از کرکی دانسته‌اند. لیکن تاریخ کتابت نسخه جای گفتگوی ما در این کتابخانه 906 است و مؤلف را با دعای «قدس رمسه» یاد می‌کند، و این تاریخ پنج سال پیش از زاده شدن شهید و 34 سال پیش از مرگ کرکی است. پس تألیف هیچ یک از این دو تن نیست. آری دو نسخه دیگر از این کتابچه در این کتابخانه هست، نخستین آنها که آقای انوار (در ج 10 ص 175 ش 1622) معرفی کرده است، و تاریخ 1261 دارد، در آغاز نسخه در قرن سیزدهم آن را به شیخ علی کرکی نسبت داده‌اند، دومین نسخه این کتابخانه (ش 1954/2ع) که تاریخ سال 975 دارد، خالی از نام مؤلف و کتاب است آقای انوار (در ج 10 ص 639) آن را چون برابر نسخه پیشین دید، به همان کرکی نسبت داد، لیکن چنان‌که دیدیم تاریخ کتابت نسخه 2242/1 جای گفتگوی ما 906 است و سی و چهار سال پیش از مرگ کرکی است که در این نسخه با «قدس رمسه» یاد شده است پس باید منتظر بمانیم تا معلوم شود، این «صیغ عقود» که پیش از شهید و کرکی تألیف شده است نگارش کیست. آری اگر فرض کنیم که لقب «ثانی» بر «شهید» افزوده شده باشد و این کتابچه از شهید اول (734-786) است با تاریخ نسخه ما منافات نخواهد داشت، باید به یاد آورم که عبارات کتابچه نیز با عبارت‌های شهید اول نزدیک است. یک نسخه صیغ عقود کرکی در فهرست مرعشی (ج3ص323) معرفی شده است که یک مقدمه و سه مقصد دارد، آغاز و انجام نیز با نسخه ما دگرگون است؛ خط: نسخ ریز خوش، کا: مهدی بن طاهر بن علی بن حسینی خوزانی، تا: اواخر ربیع الثانی 906ق؛ 16ص (1-16)، 19 سطر (7/3×15)، اندازه: 11/4×18/2سم [ف: 11 - 629]