شرح مفتاح العلوم

6. قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 429 آغاز: و هو الاستهجان اعنى الصفة التى يلحق الالفاظ فيصيرها ... قال و اعنى بخاصة التراكيب الى قوله حسنا اقول اما تعريف مفرداته فظاهره المعانى لان المراد ... و اما معناه فهو انى اعنى بخاصية التراكيب اى بخاصية التراكيب المأخوذة فى حد علم المعانى؛ آغازبخش بیان: بسمله قال الفصل الثانى فى علم البيان و الخوض فيه يستدعى تمهيد قاعدة اقول اما توضيح مفرداته؛ نسخه: و هو الاستهجان اعنى الصفة التى يلحق الالفاظ فيصيرها مستهجنه؛ انجام: انجام بخش معانی: التى بهما يتم احوال النظم الذى هو بعض مقاصد العلمين و الله اعلم و اذقد وفقنى الله بشرح معانى مقاصد علم المعانى من كتاب مفتاح العلوم فاوردت المشكلات ما حسبته كافياً و بالغت فى تقرير قواعده و تبيين فوايده فلينقل الى شرح احكام علم البيان منه بحمدالله تعالى و حسن هدايته و توفيقه؛ انجام: قال واصل الحسن فى جميع ذلك اقول اما توضيح مفرداته و اسم قوله ان لايكون ضمير راجع الى الالفاظ ... على المعانى التى ... الحال؛ انجام: و لا يحسن ان يكون تلك المعانى للالفاظ توابع الى لا يحسن ان يجعل ايراد المحسنات ... كما فعل بعض المتكلفين من انه يجتهد فى رعاية انواع المحسنات من الترصيع و التجنيس ... فيورد الفاظ ... على المعانى الق معطيا بخش معانی و بیان و بدیع را شامل است. شرح مفصلی است با عناوین «قال، اقول» و در آن خطیب قزوینی، قطب الدین شیرازی (که از اول به افضل المتأخرین تعبیر می‌کند) نظام الدین نیشابوری، ناصر الدین ترمذی و شارحین مفتاح العلوم یاد می‌کند. مؤلف ابتدا عبارتی از مفتاح را با عنوان «قال» می‌آورد، پس از آن شرح خود را با عنوان «اقول» در چند بخش «اما تعریف المفردات»، «اما معناه»، «اما الاعتراض» و «اما توجیهات» ذکر می‌کند و به اعتراضات پاسخ می‌دهد. این شرح گویا قبل از شرح مطول و مختصر تفتازانی و شرح سید شریف جرجانی که به «المصباح فی شرح المفتاح» مشهور است، نگاشته شده؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 353گ، 33 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1 - 358]