شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
شرح القصيدة العينية
پیوند کوتاه:
/m/191322
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت:
- بی‌تاریخ
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نامشخص
- تعداد برگ و سطر:
- 9 برگ • 2 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- -
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • جلد نامشخص
آغاز نسخه
« هبطت الیک من المحل الارفع، اعلم ان الهبوط الانحدار و الاورق البعیر الذى لونه لون الابل الاغبر و الحمامة الورقاء ... و المراد من الورقاء النفس الناطقه و المراد من هبوطها اتصالها بالبدن و تعلقها به تعلق التدبير و التصرف
این نسخه دیباچه و خطبه‌ای ندارد بیت آخر قصیده عینیه (قانعم برد جواب ما انا سائل) آمده ولی ترجمه و شرح ندارد. شرحی دیگر است بر قصیده عینیه شیخ الرئیس ابن سینا. نویسنده این شرح پس از نقل هریک یا دو بیت از ابیات قصیده، نخست با یک یا دو بیت پارسی آن را ترجمه کرده و سپس به شرح مضمون آن بیت، به عربی پرداخته بجز بیت آخر که ترجمه نکرده 20 شعر فارسی که در ترجمه 2 بیت عربی قصیده، در این شرح به ترتیب اشعار قصیده آمده نقل می‌گردد: «نزول کرد بنزدت ز عالم بالا ×× ز آشیانه عزت کبوتر ورقا / نهان ز دیده هر عارف از کمال ظهور ×× عجب چگونه بود هم نهان و هم پیدا / وصول او نه به طوع و بسا که روز فراق ×× برآورد ز تالم فغان واویلا / چه باز داشت ورا پای بند جسمانی ×× ز اوج عالم علو و مقام او ادنا / درین مضیق همی بود تا که شد نزدیک ×× اوان رحلت او سوی آن وسیع فضا / وداع کرد و در آن خاکدان تیره گذاشت ×× کسی که وقت سفر پیروی نکرد روا / چه لحنها که سرایید چون مشاهده کرد ×× هر آنچه دیده نمی‌دید بعد کشف غطا / فراز کنگره کبریا ندارد داد ×× که علم رهبر مرد است تا رسد اینجا / ز بهر چیست فرود آمدن ز جای بلند ×× به سوی پستی دلگیر و جای جان فرسا / نخست عار همی بودش انس می‌نگرفت ×× گرفت الفت بآخر درین خراب بنا / گمان برم که فراموش کرد آن عهدی ×× که داشت خرم خوش با مجاوران هما / چو شد ز گلشن روحانیان ز بدو حدوث ×× به خانه‌ای که نمی‌روید از زمینش گیا / چنان ز گلشن جسمانی اندرو آویخت ×× علاقه بدو می‌شد مقیم کهنه سرا / ز یاد عهد قدیم آنچنان بگرید زار ×× ز اشک دیده خونین روان کند دریا / شد است نوحه سرا بر دمن که می‌فرسود ×× گه از دبور و شمال و گه از جنوب و صبا / نزول او اگر از بهر حکمت است که او ×× حلول می‌کند در ضمیر هر دانا / دگر تعلق او لازمست تا شنود ×× هر آن سخن که نمی‌کرد پیش از این اصغا / و دیگر آنکه بداند نهان هر دو جهان ×× پس ای سلیم کنون حاجتش نکرد روا / زمانه راه زد [و] نقد او ربود چنانک ×× طلوع اوست محال از پس غروب و فنا / وجود او بیقین گویا که برقی بود ×× که جست باز نهان شد بنور خود گویا»، در بیت 18 «سلیم» گویا تخلص گوینده ابیات فارسی است »
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
و
•
این نسخه دیباچه و خطبه‌ای ندارد بیت آخر قصیده عینیه (قانعم برد جواب ما انا سائل) آمده ولی ترجمه و شرح ندارد. شرحی دیگر است بر قصیده عینیه شیخ الرئیس ابن سینا. نویسنده این شرح پس از نقل هریک یا دو بیت از ابیات قصیده، نخست با یک یا دو بیت پارسی آن را ترجمه کرده و سپس به شرح مضمون آن بیت، به عربی پرداخته بجز بیت آخر که ترجمه نکرده 20 شعر فارسی که در ترجمه 2 بیت عربی قصیده، در این شرح به ترتیب اشعار قصیده آمده نقل می‌گردد: «نزول کرد بنزدت ز عالم بالا ×× ز آشیانه عزت کبوتر ورقا / نهان ز دیده هر عارف از کمال ظهور ×× عجب چگونه بود هم نهان و هم پیدا / وصول او نه به طوع و بسا که روز فراق ×× برآورد ز تالم فغان واویلا / چه باز داشت ورا پای بند جسمانی ×× ز اوج عالم علو و مقام او ادنا / درین مضیق همی بود تا که شد نزدیک ×× اوان رحلت او سوی آن وسیع فضا / وداع کرد و در آن خاکدان تیره گذاشت ×× کسی که وقت سفر پیروی نکرد روا / چه لحنها که سرایید چون مشاهده کرد ×× هر آنچه دیده نمی‌دید بعد کشف غطا / فراز کنگره کبریا ندارد داد ×× که علم رهبر مرد است تا رسد اینجا / ز بهر چیست فرود آمدن ز جای بلند ×× به سوی پستی دلگیر و جای جان فرسا / نخست عار همی بودش انس می‌نگرفت ×× گرفت الفت بآخر درین خراب بنا / گمان برم که فراموش کرد آن عهدی ×× که داشت خرم خوش با مجاوران هما / چو شد ز گلشن روحانیان ز بدو حدوث ×× به خانه‌ای که نمی‌روید از زمینش گیا / چنان ز گلشن جسمانی اندرو آویخت ×× علاقه بدو می‌شد مقیم کهنه سرا / ز یاد عهد قدیم آنچنان بگرید زار ×× ز اشک دیده خونین روان کند دریا / شد است نوحه سرا بر دمن که می‌فرسود ×× گه از دبور و شمال و گه از جنوب و صبا / نزول او اگر از بهر حکمت است که او ×× حلول می‌کند در ضمیر هر دانا / دگر تعلق او لازمست تا شنود ×× هر آن سخن که نمی‌کرد پیش از این اصغا / و دیگر آنکه بداند نهان هر دو جهان ×× پس ای سلیم کنون حاجتش نکرد روا / زمانه راه زد [و] نقد او ربود چنانک ×× طلوع اوست محال از پس غروب و فنا / وجود او بیقین گویا که برقی بود ×× که جست باز نهان شد بنور خود گویا»، در بیت 18 «سلیم» گویا تخلص گوینده ابیات فارسی است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 20 • صفحه 404 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1843/3
آغاز: هبطت الیک من المحل الارفع، اعلم ان الهبوط الانحدار و الاورق البعیر الذى لونه لون الابل الاغبر و الحمامة الورقاء ... و المراد من الورقاء النفس الناطقه و المراد من هبوطها اتصالها بالبدن و تعلقها به تعلق التدبير و التصرف
این نسخه دیباچه و خطبه‌ای ندارد بیت آخر قصیده عینیه (قانعم برد جواب ما انا سائل) آمده ولی ترجمه و شرح ندارد. شرحی دیگر است بر قصیده عینیه شیخ الرئیس ابن سینا. نویسنده این شرح پس از نقل هریک یا دو بیت از ابیات قصیده، نخست با یک یا دو بیت پارسی آن را ترجمه کرده و سپس به شرح مضمون آن بیت، به عربی پرداخته بجز بیت آخر که ترجمه نکرده 20 شعر فارسی که در ترجمه 2 بیت عربی قصیده، در این شرح به ترتیب اشعار قصیده آمده نقل می‌گردد: «نزول کرد بنزدت ز عالم بالا ×× ز آشیانه عزت کبوتر ورقا / نهان ز دیده هر عارف از کمال ظهور ×× عجب چگونه بود هم نهان و هم پیدا / وصول او نه به طوع و بسا که روز فراق ×× برآورد ز تالم فغان واویلا / چه باز داشت ورا پای بند جسمانی ×× ز اوج عالم علو و مقام او ادنا / درین مضیق همی بود تا که شد نزدیک ×× اوان رحلت او سوی آن وسیع فضا / وداع کرد و در آن خاکدان تیره گذاشت ×× کسی که وقت سفر پیروی نکرد روا / چه لحنها که سرایید چون مشاهده کرد ×× هر آنچه دیده نمی‌دید بعد کشف غطا / فراز کنگره کبریا ندارد داد ×× که علم رهبر مرد است تا رسد اینجا / ز بهر چیست فرود آمدن ز جای بلند ×× به سوی پستی دلگیر و جای جان فرسا / نخست عار همی بودش انس می‌نگرفت ×× گرفت الفت بآخر درین خراب بنا / گمان برم که فراموش کرد آن عهدی ×× که داشت خرم خوش با مجاوران هما / چو شد ز گلشن روحانیان ز بدو حدوث ×× به خانه‌ای که نمی‌روید از زمینش گیا / چنان ز گلشن جسمانی اندرو آویخت ×× علاقه بدو می‌شد مقیم کهنه سرا / ز یاد عهد قدیم آنچنان بگرید زار ×× ز اشک دیده خونین روان کند دریا / شد است نوحه سرا بر دمن که می‌فرسود ×× گه از دبور و شمال و گه از جنوب و صبا / نزول او اگر از بهر حکمت است که او ×× حلول می‌کند در ضمیر هر دانا / دگر تعلق او لازمست تا شنود ×× هر آن سخن که نمی‌کرد پیش از این اصغا / و دیگر آنکه بداند نهان هر دو جهان ×× پس ای سلیم کنون حاجتش نکرد روا / زمانه راه زد [و] نقد او ربود چنانک ×× طلوع اوست محال از پس غروب و فنا / وجود او بیقین گویا که برقی بود ×× که جست باز نهان شد بنور خود گویا»، در بیت 18 «سلیم» گویا تخلص گوینده ابیات فارسی است؛ بی‌کا، بی‌تا؛ 9ص (134-142) [ف: 5 - 346]