شرح الخطبة العجماء

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1067/3/3 آغاز: تفسير الخطبة العجماء. بسمله. ما نظمته الخطبة من الفاظ مولانا اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب عليه و هی العجماء ذات البيان و عجائب ما ذكر فيها صلوات الله عليه. قال مولانا محمد الباقر ان هذا الامر يصير الى من يلوى به اعنة الخيل فی الآفاق و هو المظهر على الدين كله و مالک آياتها و كافاتها و دلالاتها عليه. هذا الامام الباقر عليه. قال الحسين بن علی بن المرزبان بحذف الاسناد عن جابر بن عبدالله الانصاری عن مولانا محمد بن علی الباقر فقلت مولای اخبرنی عن كلام مولانا اميرالمؤمنين فی الخطبة العجماء ؟ فقال مولانا الباقر عليه ان جماعة دخلوا على علی عليه و هو يخطب على منبر الكوفة فقالوا ان معاوية يقول انه اولى بهذا الامر منک فصعب علی علی عليه فقال كيف يكون ما قاله صحيحا (صحیح - نسخه) و انا دحوت ارضها و ارسيت جبالها و فجرت عيونها و شققت انهارها و غرست اشجارها ... انا الاول و الآخر و الظاهر و الباطن (در اینجا حضرت باقر (ع) به درخواست جابر همه این عبارت‌ها را آن‌چنان تفسیر می‌کند که غلوی در آنها نباشد)؛ انجام: قوله انا الاول و الآخر و الظاهر و الباطن يقول انا اول من صدق بمحمد ... و آخر الناس عهدا به لانه آخر من لحده ورقا قبره و الظاهر على المنافقين لان عليا عليه ظهر عليهم و اطفاهم و الباطن يقول ابطنت دين محمد ... علمنی علمه دقيقه و جليله. و هذا (ما) وجد من تفسير هذه الخطبة. بحمدالله و حسن توفيقه. خط: نسخ درشت، کا: محمد بن حسن حر عاملی (ظاهراً)، بی‌تا؛ در درون جلد از سوی راست نوشته است: «عده اوراق فيها خطب و اخبار بخط شيخنا محمد بن الحسن الحر صاحب صاحب الوسائل رضوان الله عليه ظاهرا»؛ شرح این خطبه با سه خطبه منسوب به حضرت علی (ع) همراه است بدین قرار: 1. خطبه بیان = خطبه عجماء (گ67-78)، 2. خطبه تطنجیه (گ78-84)، 3. خطبه نهروان که گفتگویی است میان حضرت علی (ع) و دهقان ایرانی درباره پیش بینی و ستاره شماری او (گ85پ-86پ)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (گ83ب-85ب)، 19 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 1299]