شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
شرح التذكرة النصيرية
پیوند کوتاه:
/m/181054
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 228 برگ • 27 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 18×30سم
- کاغذ و جلد:
- نخودی، اصفهانی • مقوایی، رویه تیماج قهوه‌ای
آغاز نسخه
« در میان فصل دوم از باب اول چنین است: فی الشكل المذكور. ثم الظاهر من قوله قبل كل نقطه أن المنطقة و المدارات عبارة عن المحيطات، و من قوله: و المحور عموداً على الكل، انها عبارة عن السطوح ... متساوية بالعاشرة من ثانية اكثر ثاوذوسيوس فيلزم منه توازى المحيطين [و كل مدارين عن جنبتي المنطقة متساوى البعد عنها متساويان] ان اريد بالمدارين و المنطقة ... /و پس از ده برگ چنین دارد: و ذلك لا يكون بالحركة المستقيمة ... [الباب الثانى فى هيئة الاجرام العلوية اربعة عشر فصلاً] هو خبر بعد خبر و المراد بالهيئة اما الشكل »
انجام نسخه
« الفصل الرابع عشر فی النطاقات و احوال الظهور و الخفاء و الاقترانات. اعلم انهم قسموا كل واحدة من منطقة خارج الشمس ... و المصنف اشار الى هذين المذهبين فقال [أما مبادى الاول و الثالث من النطاقات هي الأوج] فى النطاقات الخارجية ... (و پس از چهار برگ): عند الجمهور اذا جاوزت الشمس تسديداتها الاولى. سه صفحه پس از اینجا با خامه ای دیگر نوشته شده است: ... و نظيره على الافق الشرقى فاذن قدمر فی مده ظهور ...
ده برگ از پایان فصل دوم باب اول تا چهار برگ از آغاز فصل چهاردهم باب سوم را دارد و از آنجا تا پایان باب چهارم افتاده است. تذکره نصیریه در علم هیئت در الذریعه (ج4ش203) و حاشیه‌های آن در الذریعه (ج6ص38-39) و شرح‌های آن در الذریعه (ج13ص143-144) آمده است. یکی از شرح‌های آن به نام تکمله تألیف خفری است، اینک جای گفتگوی ما شرحی دیگر از آن است که آغاز و انجام ندارد شارح شناخته نیست، مانند تکمله خفری شرح مزجی است. لیکن غیر از آن است. ده برگ از پایان فصل دوم از باب اول را دارد و تا هفت برگ از فصل چهاردهم از باب دوم می‌رسد و ناقص می‌ماند. متن تذکره زیر خط شنگرف نمایان و برابر تذکره است لیکن این شرح با تکمله فرق دارد و چون شرح نظام نیشابوری به نام «توضیح التذکره» با عنوان «قال، اقول» است (الذریعه 4ش2206)، پس آن نیز نیست. تنها احتمال آن است که شرح شریف گرگانی (740-816ق) یا شرح بیرجندی عبدالعلی (-932یا 984ق) باشد که در ربیع الاول 913ق پایان یافته است (الذریعه ج13ش478)، پس باید با نسخه‌های آن که در سپهسالار و مجلس و دانشگاه هست تطبیق داده شود »
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
و كل مدارين عن جنبتي المنطقة متساوى البعد عنها متساويان
•
الباب الثانى فى هيئة الاجرام العلوية اربعة عشر فصلاً
•
أما مبادى الاول و الثالث من النطاقات هي الأوج
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 19 • صفحه 289 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2026
آغاز: در میان فصل دوم از باب اول چنین است: فی الشكل المذكور. ثم الظاهر من قوله قبل كل نقطه أن المنطقة و المدارات عبارة عن المحيطات، و من قوله: و المحور عموداً على الكل، انها عبارة عن السطوح ... متساوية بالعاشرة من ثانية اكثر ثاوذوسيوس فيلزم منه توازى المحيطين [و كل مدارين عن جنبتي المنطقة متساوى البعد عنها متساويان] ان اريد بالمدارين و المنطقة ... /و پس از ده برگ چنین دارد: و ذلك لا يكون بالحركة المستقيمة ... [الباب الثانى فى هيئة الاجرام العلوية اربعة عشر فصلاً] هو خبر بعد خبر و المراد بالهيئة اما الشكل؛
انجام: الفصل الرابع عشر فی النطاقات و احوال الظهور و الخفاء و الاقترانات. اعلم انهم قسموا كل واحدة من منطقة خارج الشمس ... و المصنف اشار الى هذين المذهبين فقال [أما مبادى الاول و الثالث من النطاقات هي الأوج] فى النطاقات الخارجية ... (و پس از چهار برگ): عند الجمهور اذا جاوزت الشمس تسديداتها الاولى. سه صفحه پس از اینجا با خامه ای دیگر نوشته شده است: ... و نظيره على الافق الشرقى فاذن قدمر فی مده ظهور ...
ده برگ از پایان فصل دوم باب اول تا چهار برگ از آغاز فصل چهاردهم باب سوم را دارد و از آنجا تا پایان باب چهارم افتاده است. تذکره نصیریه در علم هیئت در الذریعه (ج4ش203) و حاشیه‌های آن در الذریعه (ج6ص38-39) و شرح‌های آن در الذریعه (ج13ص143-144) آمده است. یکی از شرح‌های آن به نام تکمله تألیف خفری است، اینک جای گفتگوی ما شرحی دیگر از آن است که آغاز و انجام ندارد شارح شناخته نیست، مانند تکمله خفری شرح مزجی است. لیکن غیر از آن است. ده برگ از پایان فصل دوم از باب اول را دارد و تا هفت برگ از فصل چهاردهم از باب دوم می‌رسد و ناقص می‌ماند. متن تذکره زیر خط شنگرف نمایان و برابر تذکره است لیکن این شرح با تکمله فرق دارد و چون شرح نظام نیشابوری به نام «توضیح التذکره» با عنوان «قال، اقول» است (الذریعه 4ش2206)، پس آن نیز نیست. تنها احتمال آن است که شرح شریف گرگانی (740-816ق) یا شرح بیرجندی عبدالعلی (-932یا 984ق) باشد که در ربیع الاول 913ق پایان یافته است (الذریعه ج13ش478)، پس باید با نسخه‌های آن که در سپهسالار و مجلس و دانشگاه هست تطبیق داده شود؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه تیماج قهوه‌ای، 228گ، 27 سطر (10×23)، اندازه: 18×30سم [ف: 11 - 104]