شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/175434
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدول‌بندی)
✓
دارای رکابه (پای‌صفحه)
✓
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت:
- نیمه دوم قرن 9 و اوایل قرن 10
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 42 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 235 برگ • 25 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 21/5×31/2سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • مقوایی با روکش تیماج مذهب
آغاز نسخه
« نونویس: جلد ثانی شاه نامه فردوسی طوسی علیه الرحمة و به نستعین. آغاز داستان اسفندیار پهلوان، چنین گوید و گشادن اسفندیار از بند بدست جاماسب و آمدن پیش پدر - بسمله و به نستعین - بنام خداوند. اول داستان اسفندیار و جنگ کردن با ارجاسب. بر آمد بر آن تند خارا فراز ×× چو روی پدر دید بردش نماز / پدر داغ دل بود بر جای جست ×× ببوسید و بسترد رویش بدست ... / بخش کهنه: برافکند بر هر سوی صد هیون ×× نشسته برو نیز صدر رهنمون / دلش گشت پر بیم و سر پر شتاب ×× ازو دور شد خرود و آرام و خواب / یکی ترک بد نام او کرکسار×× ز لشکر بیامد بر شهریار »
انجام نسخه
« بخش کهنه: ... جهاندار هم داستانی نکرد ×× ز ایران و بیران بر آورد گرد / بیامد فرخ زاد از بردگان ×× دژم روی و با زیردستان ژکان / ز هرکس همی خواسته بستدی ×× همی این بران آن برین برزدی (اواخر بخش خسرو پرویز، چاپ خالقی ج 299/8)؛ نونویس: ... نمیرم از این پس که من زنده ام ×× که پخش [کذا] سخن را پراکنده هم / هر آنکس که دارد هش و رای و دین ×× پس از مرگ بر من کند آفرین. (مطابق با پایان بخش یزدگرد، از چاپ خالقی ج 448/8)
[رقم: ] به توفیق حضرت ربانی و تأیید حضرت سبحانی صورت اتمام و تکمیل یافت کتاب همایون خطاب شاهنامه عن مقولات استاد الانام و استاد ارباب الکلام حکیم ابوالقاسم الشهیر به فردوسی علیه الرحمه در قایله و کمان فضایله اتمام یافت. تمت سنه 1262. تم تم ... تم تم. من معترفم که کار من جمله خطاست ×× معذورم از آنکه بر بشر سهو رواست / اما چه اگر توان در اصلاح بکوش ×× در عیب نظر مکن که بی عیب خداست »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
دو برگ اول آخر نسخه نونویس 1262ق
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
کذا
•
رقم:
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 18 • صفحه 740 • ردیف 42
متن فنخا:
42. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8196
آغاز: نونویس: جلد ثانی شاه نامه فردوسی طوسی علیه الرحمة و به نستعین. آغاز داستان اسفندیار پهلوان، چنین گوید و گشادن اسفندیار از بند بدست جاماسب و آمدن پیش پدر - بسمله و به نستعین - بنام خداوند. اول داستان اسفندیار و جنگ کردن با ارجاسب. بر آمد بر آن تند خارا فراز ×× چو روی پدر دید بردش نماز / پدر داغ دل بود بر جای جست ×× ببوسید و بسترد رویش بدست ... / بخش کهنه: برافکند بر هر سوی صد هیون ×× نشسته برو نیز صدر رهنمون / دلش گشت پر بیم و سر پر شتاب ×× ازو دور شد خرود و آرام و خواب / یکی ترک بد نام او کرکسار×× ز لشکر بیامد بر شهریار؛ انجام: بخش کهنه: ... جهاندار هم داستانی نکرد ×× ز ایران و بیران بر آورد گرد / بیامد فرخ زاد از بردگان ×× دژم روی و با زیردستان ژکان / ز هرکس همی خواسته بستدی ×× همی این بران آن برین برزدی (اواخر بخش خسرو پرویز، چاپ خالقی ج 299/8)؛ نونویس: ... نمیرم از این پس که من زنده ام ×× که پخش [کذا] سخن را پراکنده هم / هر آنکس که دارد هش و رای و دین ×× پس از مرگ بر من کند آفرین. (مطابق با پایان بخش یزدگرد، از چاپ خالقی ج 448/8)
[رقم: ] به توفیق حضرت ربانی و تأیید حضرت سبحانی صورت اتمام و تکمیل یافت کتاب همایون خطاب شاهنامه عن مقولات استاد الانام و استاد ارباب الکلام حکیم ابوالقاسم الشهیر به فردوسی علیه الرحمه در قایله و کمان فضایله اتمام یافت. تمت سنه 1262. تم تم ... تم تم. من معترفم که کار من جمله خطاست ×× معذورم از آنکه بر بشر سهو رواست / اما چه اگر توان در اصلاح بکوش ×× در عیب نظر مکن که بی عیب خداست
خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: نیمه دوم قرن 9 و اوایل قرن 10؛ دو برگ اول و آخر نسخه نونویس 1262ق، مجدول، رکابه‌دار، در حواشی برخی صفحات شخصی به نام علی پناه به سال 1242ق چندین بار ماجرای آوردن «غارچ» و «تره» از کوه در ماه «فائیز» (=پائیز) و در اواسط قوس را گزارش داده است. از جمله در برگ‌های 71پ، 73ر و 76پ. وی همچنین این واقعه را که گویا برایش خیلی اهمیت داشته به نظم کشیده و در حاشیه برگ 53پ چنین نوشته است: «بدی یکماه از فائیز دیگر ×× در آوردند غارچ و تره تر / میان ماه قوس و فصل فائیز ×× ندیده کس به عمر خویش بیشتر. در سنه 1242 باین طور گذشت. شک ندارد. شاعر علی پناه. شنیدم از کسی دیگر درین ماه ×× در آوردند کنگر هم بوالله»؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج مذهب، 235گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×31/2سم [ف: 27/1 - 461]