دیوان ندیم مشهدی

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1080 آغاز: لطف خاصی نظری مرحمتی احسانی ×× تا بکی از تو ندیم تو هراسان باشد؛ انجام: از دم فیض عالم لاریب ×× ایکی مصرع یتوردی هاتف غیب / قصر مولود خانه زیبا ×× کعبه وش در مقام صدق و صفا شامل قصاید و غزلیات و مخمسات فارسی و ترکی می‌باشد و گذشته از مثنوی‌های کوچک ترکی و فارسی، دو مثنوی یکی به نام «در نجف» (برگ85-127) و دیگری به نام «تسبیح کربلا» (برگ 127-200) پیوسته آنهاست و همه دیوان در حدود نه هزار و سیصد و سی بیت است، در این دیوان مدائحی از نادرشاه موجود و در قطعه ها و مثنوی‌هایی که بیشتر به ترکی انشا نموده طلا کردن گنبد حضرت مولی عم و برخی ازتعمیرات وی ثبت گردیده و در یکی از مثنوی‌ها شاعر که به ترکی است استفاده می‌شود که بنابر میلی که نادرشاه در آخر عمر یافته با همه تشیعی که داشته و کمتر صفحه‌ای از صفحات این دیوان خالی از این عقیده می‌باشد موافق عقیده اهل سنت رفتار کرده و در آنجا حضرت علی بن ابی طالب (ع) را یار چهارمین معرفی نموده و شاید در اثر همین پیش آمد بوده که به گفته آذر در اواخر عمر از کار کناره گرفته و ترک منادمت نموده است و این دو بیت را که بسیار مشهور می‌باشد فقط آذر در آر (ص 430) در ذیل شرح حال مختصر ندیم نقل نموده: «در خاک نجف ندیم آسوده بخواب ×× اندیشه مکن ز پرسش روز حساب / جائیکه بدل به سرکه گردد می ناب ×× بی شبهه گنه شود مبدل به صواب»؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ در حاشیه برگ 104-110 قطعه و غزل‌هایی از نواب میرزا ابوالقاسم خان منیر تخلص که تاریخ نابینایی خود را در قطعه‌ای به سال 1189 معین نموده نگارش یافته (در تذکره‌ها نشانی از منیر نیافتم و بیت ماده تاریخ نامبرده این است: «چون از پی تاریخ خود، جستم ز پیر عقل گفت ×× «حیف از دو چشم نرگست» تاریخ نابینائیم»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 208گ، 18 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 3 - 322]