نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

دیوان ناصر خسرو

پدیدآور اثر: ناصر خسرو
/m/149086
کتابخانه و مخزن نگهداری: رضوی
شهر و کشور: مشهد
شماره نسخه: 10481

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) ✓
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
قرن 11
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 5 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق (خوش)
تعداد برگ و سطر:
290 برگ • 16 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
15×23سم
کاغذ و جلد:
سمرقندی • شومیز سبز پسته‌ای

آغاز نسخه

« مقدمه: و هو ابو المعین ناصر بن خسرو بن حارث بن علی بن حسن بن محمد بن علی بن محمد بن علی بن موسی الرضا علیه التحية و الثناء ... آغاز اشعار: بسمله خداوندی که در وحدت قدیمست از همه اشیا ×× نه اندر وحدتش کثرت نه محدث را ازو انها »

انجام نسخه

« مقدمه: بیرون جستم ز بند هر مکر و حیل ×× هر بند گشاده شد مگر بند اجل / الحمدلله الذی ... محمد و آله اجمعین. انجام اشعار: فاسقی بودی بوقت دست رس ×× پارسا گشتی کنون از مفلسی پس از مقدمه و خطابات مذکوره، شامل قصاید و قطعات است و تقی الدین محمد الحسینی اهل ادب و نقاد و خوش ذوق بوده است و در دواوین نیز تتبعی داشته و گاه نیز در حواشی دیوان به اظهارنظرهایی پرداخته و با استفاده از فرهنگ‌های مختلف به شرح و توضیح لغات دست زده است و نسخه را ارزشمندتر کرده است »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 15 • صفحه 929 • ردیف 5
متن فنخا:
5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10481 آغاز: مقدمه: و هو ابو المعین ناصر بن خسرو بن حارث بن علی بن حسن بن محمد بن علی بن محمد بن علی بن موسی الرضا علیه التحية و الثناء ... آغاز اشعار: بسمله خداوندی که در وحدت قدیمست از همه اشیا ×× نه اندر وحدتش کثرت نه محدث را ازو انها؛ انجام: مقدمه: بیرون جستم ز بند هر مکر و حیل ×× هر بند گشاده شد مگر بند اجل / الحمدلله الذی ... محمد و آله اجمعین. انجام اشعار: فاسقی بودی بوقت دست رس ×× پارسا گشتی کنون از مفلسی پس از مقدمه و خطابات مذکوره، شامل قصاید و قطعات است و تقی الدین محمد الحسینی اهل ادب و نقاد و خوش ذوق بوده است و در دواوین نیز تتبعی داشته و گاه نیز در حواشی دیوان به اظهارنظرهایی پرداخته و با استفاده از فرهنگ‌های مختلف به شرح و توضیح لغات دست زده است و نسخه را ارزشمندتر کرده است؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: قرن 11؛ مصدر است به مقدمه‌ای از تقی الدین محمد الحسینی و مقدمه‌ای که به ادعای جمع کننده نسخه، به قلم خود ناصرخسرو در شرح زندگانی و احوال اوست و به «الندامة فی زاد القیامه» موسوم گشته است ولی این مقدمه نمی‌تواند از ناصرخسرو باشد، زیرا اغراق‌های زیادی درباره شاعر به چشم می‌خورد که احتمالاً باید یکی از پیروان فرقه اسماعیلیه نوشته و بدو منسوب داشته باشد، همچنین پس از مقدمه فوق که استنساخ‌کننده اشعار آن را به قطعه‌ای از سید حسن غزنوی شاعر قرن ششم هجری ختم کرده است، چندین پند و اندرز را بدو منسوب داشته و به نام «فصل فی خطاباته لاخیه» آورده است، در این بخش هر پندی با عبارت «یا اخی ...» شروع می‌شود، در پایان کتاب آمده: «بتاریخ شهر رجب سنه 1266 هنگامیکه ... از سفر فیروزی اثر خراسان در دارالخلافه استکتاب شد»، دارای کمند، مجدول، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: شومیز سبز پسته‌ای، 290گ، 16 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 9 - 164]