شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
پیوند کوتاه:
/m/144953
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
✓
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
✓
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- دستخط مؤلف (اردوبادی، احمد بن قاسم)
- تاریخ کتابت:
- 972ق (972 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 138 برگ • 11 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 7/5×10سم
- کاغذ و جلد:
- شرقی • جلد نامشخص
آغاز نسخه
« ... نوشتم شرح و کردم جمله را حل ×× نهادم نام آن حل معما »
انجام نسخه
« اسم باشد عبارت بایار است شود در واسطه حصول لفظ برو گردد هرگاه برو ختم کلام باشد که میم است مقصود بحصول پیوندد
مجموعه نفیسی است در حل لغز فارسی به نام اشخاص و اشیاء، مؤلف در قسمت اندکی از سرآغاز که در صدر کتاب باقی مانده، می‌گوید: «نوشتم شرح و کردم جمله را حل ×× نهادم نام ان حل معما» و در پایان رساله شعری آورده و تاریخ تالیف را به حروف حمل می‌کند: «آورد «ضیائی» از پی فواید ×× بس گوهر خوش برون ز خارا / تاریخش اگر ندانی ای دوست ×× بشمار فوائد ضیا را»، که حاصل تاریخ 912 ق می‌شود، مؤلف در این رساله، حل لغز را از کلمه «امیر علیشیر» آغاز نموده و به نام «میر» به پایان برده است: «ز بهر رسیدن بعز و شرف ×× چون این نامه را خامه خوش خرام / بیاراست اول از آن نام به ×× که باشد برو نیز، ختم کلام»، در پایان کتاب قصایدی از مؤلف به طریق لغز و غیر آن آمده است: 1. با قافیه شین ما قبل نون در وصف شمع به طریق الغاز: «چه سرو لاله عذار است آنکه در چمنش ×× کسی نجوید و جوید در انجمنش»، 2. در مدح شاه نکته سنج متوسل به لغز بساط شطرنج با قافیه دال مکسوره: «ای دل کدام عرصه در این کشور آمده ×× کز خیل روم و رنگ در و لشکر آمده»، 3. در صفت شطرنج کبیر با قافیه راء ما قبل الف: «وه چه شطرنجست شطرنج کبیر ×× آنکه مشهور است اندر هر دیار»، 4. در وصف خطه جرجان و مدح امیر صاحب احسان (امیر علیشیر) با قافیه الف: «الله الحمد که دید این دل هر جائی ما ×× جای خوبی که بخوبی دل ما برد از جا»، 5. در مدح قصبه «اردوباد» و مدح علاء الدین طیفور با قافیه میم ما قبل الف: «ای پیک نامه بر که بان مه بری پیام ×× منا الی منازله بلغ السلام»، و نهایتاً قطعاتی در مدح «اردوباد» قصیده‌ای در عیب‌های پیری با قافیه نون ما قبل مفتوح آورده. پایان نسخه و بخشی از آن ساقط شده است »
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
این نسخه از لحاظ ادبی، منحصر به فرد بودن و خط مؤلف بسیار نفیس می‌باشد، برگ 139 تا 161 اشعار متفرقه آمده است، توضیح این نکته لازم است که عبارت پایانی نسخه دلالت بر این می‌کند که نسخه به وسیله مؤلف مبیضة (پاک نویسی شده) است ولی ما به دلیل این که با نمونه خط مؤلف آشنا نیستیم، نظر قطعی در این باره نداریم
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 15 • صفحه 516 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11271/1
آغاز: ... نوشتم شرح و کردم جمله را حل ×× نهادم نام آن حل معما؛ انجام: اسم باشد عبارت بایار است شود در واسطه حصول لفظ برو گردد هرگاه برو ختم کلام باشد که میم است مقصود بحصول پیوندد
مجموعه نفیسی است در حل لغز فارسی به نام اشخاص و اشیاء، مؤلف در قسمت اندکی از سرآغاز که در صدر کتاب باقی مانده، می‌گوید: «نوشتم شرح و کردم جمله را حل ×× نهادم نام ان حل معما» و در پایان رساله شعری آورده و تاریخ تالیف را به حروف حمل می‌کند: «آورد «ضیائی» از پی فواید ×× بس گوهر خوش برون ز خارا / تاریخش اگر ندانی ای دوست ×× بشمار فوائد ضیا را»، که حاصل تاریخ 912 ق می‌شود، مؤلف در این رساله، حل لغز را از کلمه «امیر علیشیر» آغاز نموده و به نام «میر» به پایان برده است: «ز بهر رسیدن بعز و شرف ×× چون این نامه را خامه خوش خرام / بیاراست اول از آن نام به ×× که باشد برو نیز، ختم کلام»، در پایان کتاب قصایدی از مؤلف به طریق لغز و غیر آن آمده است: 1. با قافیه شین ما قبل نون در وصف شمع به طریق الغاز: «چه سرو لاله عذار است آنکه در چمنش ×× کسی نجوید و جوید در انجمنش»، 2. در مدح شاه نکته سنج متوسل به لغز بساط شطرنج با قافیه دال مکسوره: «ای دل کدام عرصه در این کشور آمده ×× کز خیل روم و رنگ در و لشکر آمده»، 3. در صفت شطرنج کبیر با قافیه راء ما قبل الف: «وه چه شطرنجست شطرنج کبیر ×× آنکه مشهور است اندر هر دیار»، 4. در وصف خطه جرجان و مدح امیر صاحب احسان (امیر علیشیر) با قافیه الف: «الله الحمد که دید این دل هر جائی ما ×× جای خوبی که بخوبی دل ما برد از جا»، 5. در مدح قصبه «اردوباد» و مدح علاء الدین طیفور با قافیه میم ما قبل الف: «ای پیک نامه بر که بان مه بری پیام ×× منا الی منازله بلغ السلام»، و نهایتاً قطعاتی در مدح «اردوباد» قصیده‌ای در عیب‌های پیری با قافیه نون ما قبل مفتوح آورده. پایان نسخه و بخشی از آن ساقط شده است؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: 972ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، این نسخه از لحاظ ادبی، منحصر به فرد بودن و خط مؤلف بسیار نفیس می‌باشد، برگ 139 تا 161 اشعار متفرقه آمده است، توضیح این نکته لازم است که عبارت پایانی نسخه دلالت بر این می‌کند که نسخه به وسیله مؤلف مبیضة (پاک نویسی شده) است ولی ما به دلیل این که با نمونه خط مؤلف آشنا نیستیم، نظر قطعی در این باره نداریم؛ کاغذ: شرقی، 138گ (1-138)، 11 سطر، اندازه: 7/5×10سم [ف: 28 - 401]