دیوان داعی شیرازی

2. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 349 آغاز: الحمدلله - جوامع سپاسی که السنه احوال اعیان ثابته عنان تحقق از احصاء آن بگردانند و شواهد ثنائی که بصائر اسرار ائمه اسماء سبعه از استقصاء آن فرو ماند سزاوار حضرتی است که بمقتضای کان الله ولم یکن قبله شیئی ... و بعد چون از دریای سخن ثبت در ان من الشعر لحکمة ما را بکف نهاده بودند و متقدمان سخن ور امثال این لاآلی از نظم خود نثر کرده ... داعی مسکین الفقیر الی الله الغنی الملقب به نظام الدین محمود بن الحسن الحسنی را بقصد تاصیل معارف و حکمت و تفریع فوائد و نصیحت و تذییل ابواب متنوعه از نتایج فطرت گاه گاه شکسته بسته نظمی چند اتفاق می‌افتاد و بر قرایح دوستان و عزیزان عرض می‌داد زمره از اصحاب اختصاص که اخلاص ایشان در مرتبه تمامی بود التماس جمع آن منظوم نمودند و به رد سوال سزاوار نبودند. اجابته لمسئولهم در تاریخ سنه خمس و ستین و ثمانمائه که سن ناظم به پنجاه و پنج رسیده بود. آنچه در عرض چهل سال تقریبا از مفوتات باقی مانده بمدد قلم فرزندی ارجمند در طریقت مستقیم رقم مجموعیت یافت مشتمل بر سه قسم: قدسیات فواید انجام مذیل به کتاب مناجات و نعت و منقبت و واردات حقایق نظام منضم و ترجیعات و قصاید نظم عربی و ملمع و اشعار متنوعه بدیهیه بی کلفت و صادرات لطایف فرجام مردف به شعر شیرازی که مسماست به کان ملاحت و تسمیه قسم اول به قدسیات از برای آن رفته که از شوایب طبع و هوس پاک افتاده و قسم دوم را واردات از آن جهت گفته که از پیشگاه معنی بی قصد مطابقه صورت ورود یافته و قسم سیوم را به واسیه صدور از فکر صادرات نام نهاده و اگر در عمر امان افتد هر چه سانح شود سخن تازه و فیض مجدد باشد و تخلص در همه به داعی به قصد آن است که در انساب او پدران او را همه داعی می‌خوانده اند الی الداعی الصغیر. و درین دیوان بی سامان و مثنویات مشهوره به سته رجاء واثق و هر کس بحسب مشرب خود ازو معترف شوند در تعیبت نکوشند و بر عیوب ناظم ذیل اغماض بپوشند که داعی بقصور خود معترفست و یسأل الله العفو عن الخطاء و الزلل فیما وقع عنه فی الکلام و انه واسع الرحمته و المغفرة و واهب الفضل و الانعام؛ انجام: اگر دعوی قطبی داری یا سیمرغی یا سلطانی یا گدائی باری دعوی و خودنمائی گواهی می‌دهد که معنی نیست. بیت: گر هست چه جای گفت بو می‌گوید ×× یا آینه سان روی برو می‌گوید / ور نیست همه خلق جهان می‌گویند ×× چون نیست حقیقی بگو می‌گویند. تم الرساله الموسومه به کلمات الباقیه بعون الله و حسن توفیقه فی یوم الجمعه سابع عشرین شهر ذی الحجة الحرام سنه ست و سبعین و ثمانمائه و صلی الله علی محمد و اله و صحبه اجمعین. کتبه العبد الضعیف سلطان علی در سه بخش: قدسیات، واردات، صادرات. نیز شامل: اشعار فهلویات، به لهجه شیرازی، ترجیعات و ترکیبات؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: سلطان علی شیرازی، تا: 876ق؛ دارای یک ترنج خورشیدی مذهب زمینه لاجوردی است که به قلم رقاع بسیار خوب و به آب زر چنین نوشته شده: «لذت کل جدید از سخنم گر جوئی ×× سخن تازه بخوان فیض مجدد بگزین / لحظه دل زخیالات جهان خالی کن ×× پس با معان نظر در سخن داعی کن»، در حواشی این ترنج خورشیدی چنین رقم رفته: «میفکن از نظر دیوان داعی ×× که قدسیات او خواند فرشته / زنظم واردات و صادراتش ×× پر است از در و مروارید رشته / مجازات و حقایق هر دو با هم ×× درو چون طینت آدم سرشته»، مجدول، با 6 گوشه لچکی مذهب زمینه لاجوردی، با چهار کتیبه ذوزنقه‌ای شکل مذهب مرصع بسیار عالی، با چهار سرلوح کتیبه‌ای مذهب مرصع عالی، شرحی است بدین مضمون «هو الحق المنان تشرف و استسعد باستصحاب هذا الکتاب المبین العبد الفقیر المستعین من عون مولاه الغنی المعین تراب اقدم ارباب الحقیقه و اصحاب الیقین سنبل زاده محمد امین 1083»؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسینی، مشیرالسلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1273؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روغنی بوم گلی موج طلایی، 614ص، 13 سطر در متن و 27 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 3 - 482]