نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

دیوان حالتی

پدیدآور اثر: حالتی ترکمان، قاسم
/m/141717
کتابخانه و مخزن نگهداری: دائرة المعارف
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 1005

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح ✓
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
چهارشنبه 9 ربیع الثانی 1032ق (1032 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق (زیبا)
تعداد برگ و سطر:
127 برگ • 14 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
10×19سم
کاغذ و جلد:
نخودی • مقوا پوشیده با تیماج قهوه‌ای

آغاز نسخه

« مر به عهد تو، درد فراق، از همه بیش است ×× وصال از همه کم، اشتیاق از همه بیش است »

انجام نسخه

« نگریاند مرا جز ترس و بیمت ×× نخنداند به جز لطف عمیمت.تمام شد دیوان قاسم بیگ حالتی دارای غزل بیشتر به ترتیب الفبایی و تخلص حالتی: بی حاصل است پیش تو سوز و گداز من ×× تو بی نیاز از منی و از نیاز من / ای پندگو، خموش، که هر روزه پند تو ×× سودی نمی دهد، به جز افشاری رازمن / می میرم از برای تو، کوته کنم سخن ×× این است اصل قصه دور دراز من ... / ای «حالتی» هنوز کجایی که کار تو ×× افتاده است بابت دشمن نواز من، سپس تک‌بیت‌ها: دلا به صحبت جانان گذر افتاد ترا ×× نبود رشک رقیبان مگر بیاد ترا ...، آنگاه رباعی‌ها ... تا شاه جهان روی به صحبت دارد ×× و اندر کف خود عنان دولت دارد / تنها نه همین به اهل ایران، که فلک ×× بر خلق جهان تمام منت دارد؛ سپس قطعه ها در ماده تاریخ و قصیده ها در ستایش با ماده تاریخ: شه شهریاران، سر سروران ×× پناه عرب، پادشاه عجم ... / پی سال تاریخ کلک قضا ×× شهنشاه ایرانیان زد رقم، آنگاه مثنوی‌ها، یکی در وصف «قلم» که به ستایش «والی خطه سر افرازی ×× شاه سلطانمحمد غازی» می‌انجامد: حبذا خامه خجسته بیان ×× ای ز سر تا به پا، تمام زبان / اولین صنع صانع بی چون ×× راز دار حدیث کن فیکون ... / ای زبان بسته مسیح نفس ×× وز زبان تو، در سخن همه کس / ای زبانت چون شمع آتش ریز ×× وز بریدن، سر زبان تو تیز ...، تا بدینجا، تنها نشان یک نسخه دیگر، که گمان می‌رود از همین حالتی باشد، در دست هست (نسخه‌ها 2292/3) »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
چهار مجلس آبرنگ زیبا سبک مغلولی اصفهان، 6 راه به زر مشکی زرد لاجورد
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 15 • صفحه 177 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1005 آغاز: مر به عهد تو، درد فراق، از همه بیش است ×× وصال از همه کم، اشتیاق از همه بیش است؛ انجام: نگریاند مرا جز ترس و بیمت ×× نخنداند به جز لطف عمیمت.تمام شد دیوان قاسم بیگ حالتی دارای غزل بیشتر به ترتیب الفبایی و تخلص حالتی: بی حاصل است پیش تو سوز و گداز من ×× تو بی نیاز از منی و از نیاز من / ای پندگو، خموش، که هر روزه پند تو ×× سودی نمی دهد، به جز افشاری رازمن / می میرم از برای تو، کوته کنم سخن ×× این است اصل قصه دور دراز من ... / ای «حالتی» هنوز کجایی که کار تو ×× افتاده است بابت دشمن نواز من، سپس تک‌بیت‌ها: دلا به صحبت جانان گذر افتاد ترا ×× نبود رشک رقیبان مگر بیاد ترا ...، آنگاه رباعی‌ها ... تا شاه جهان روی به صحبت دارد ×× و اندر کف خود عنان دولت دارد / تنها نه همین به اهل ایران، که فلک ×× بر خلق جهان تمام منت دارد؛ سپس قطعه ها در ماده تاریخ و قصیده ها در ستایش با ماده تاریخ: شه شهریاران، سر سروران ×× پناه عرب، پادشاه عجم ... / پی سال تاریخ کلک قضا ×× شهنشاه ایرانیان زد رقم، آنگاه مثنوی‌ها، یکی در وصف «قلم» که به ستایش «والی خطه سر افرازی ×× شاه سلطانمحمد غازی» می‌انجامد: حبذا خامه خجسته بیان ×× ای ز سر تا به پا، تمام زبان / اولین صنع صانع بی چون ×× راز دار حدیث کن فیکون ... / ای زبان بسته مسیح نفس ×× وز زبان تو، در سخن همه کس / ای زبانت چون شمع آتش ریز ×× وز بریدن، سر زبان تو تیز ...، تا بدینجا، تنها نشان یک نسخه دیگر، که گمان می‌رود از همین حالتی باشد، در دست هست (نسخه‌ها 2292/3)؛ خط: نستعلیق زیبا، بی‌کا، تا: چهارشنبه 9 ربیع الثانی 1032ق؛ با دو سرلوح رنگین، چهار مجلس آبرنگ زیبا سبک مغلولی اصفهان، مجدول 6 راه به زر و مشکی و زرد و لاجورد؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا پوشیده با تیماج قهوه‌ای، 127گ، 14 سطر (5/5×13)، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 109]