نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
/m/135369
کتابخانه و مخزن نگهداری: حقوق
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 136 - ب

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
قرن 14
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 2 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
50 برگ • 19 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
11×22سم
کاغذ و جلد:
فرنگی • تیماج مشکی

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« دستور الاعقاب، شرذمه ای از حالات مرحوم حاجی میرزا آقاسی و بعضی از رجال دولت پادشاه خلد جایگاه محمد شاه و برخی از وقایع متفرقه و مواعظ وافیه و نصایح شافیه در اخلاق. بسمله. پیران سخن بتجربه گویند گفتمت ×× هان ای پسر که پیر شوی پند گوش کن. بر سبیل تحقیق و از روی تجربت غایت مقصود و کمال مطلوب درین نشأه من حيث الدنيا مال است »

انجام نسخه

« تحریر این رساله در سال هزار و دویست و شصت که سال ده از پادشاهی پادشاه مؤید منصور محمد شاه قاجار است و مرا زندگی به پنجاه رسیده شد ... یکی از اخوان الصفا و اصحاب الوفا بفرمود که این کتاب را که محتوی است بر بدایع عبارات و ودايع استعارات اسمی باید که ذکری از و شاید گفتمش که این مزخرف را باللئالی منثور و دراری منظوم مؤلفان و مصنفان سلف و خلف نه لایق اسم و قابل رسم است. چون بشنید این مصرع جامی که «نملة جائت برجل من جراد» بخواند و کمیت مبالغت براند. گفتمش: تو سلیمانی کن ای عالی نهاد، بگفتا: چو مقصود و منظور تنبیه و تنبه اولاد و احفاد است «دستور الاعقاب» را لایق است. امتثال جستم و اختیار آوردم امید که مطالعان را اصلاح بر زلل و خطایای این ضعیف تفضل آید و علی المحمد و عترته صلواة الرحمن و تحياته فى شهر محرم الحرام سنة 1260»؛ سپس دارد: «بسمله کنونکه از تسوید این کتاب و تنمیق این ابواب سال سه گذشته حاصل مفاسد مخذول هادم الانجاب بر مجاری و مفاصل ملک ظاهر آمد شوریدگی و پریشانی بر اعضا وعروق مملکت حادث گشت». در این ذیل باز مانند خود رساله از حاجی میرزا آقاسی نکوهش شده و او باز «هادم الانجام» خوانده شده است و در آن از جعفر قلیخان کرد شادلو و از سال 1264 یاد شده است. چنین است انجام این ذیل: و زبان باطن ما را بکلمه حق گویا فرماید بمنه وجوده و السلام »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 14 • صفحه 567 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 136 - ب آغاز: برابر؛ انجام: تحریر این رساله در سال هزار و دویست و شصت که سال ده از پادشاهی پادشاه مؤید منصور محمد شاه قاجار است و مرا زندگی به پنجاه رسیده شد ... یکی از اخوان الصفا و اصحاب الوفا بفرمود که این کتاب را که محتوی است بر بدایع عبارات و ودايع استعارات اسمی باید که ذکری از و شاید گفتمش که این مزخرف را باللئالی منثور و دراری منظوم مؤلفان و مصنفان سلف و خلف نه لایق اسم و قابل رسم است. چون بشنید این مصرع جامی که «نملة جائت برجل من جراد» بخواند و کمیت مبالغت براند. گفتمش: تو سلیمانی کن ای عالی نهاد، بگفتا: چو مقصود و منظور تنبیه و تنبه اولاد و احفاد است «دستور الاعقاب» را لایق است. امتثال جستم و اختیار آوردم امید که مطالعان را اصلاح بر زلل و خطایای این ضعیف تفضل آید و علی المحمد و عترته صلواة الرحمن و تحياته فى شهر محرم الحرام سنة 1260»؛ سپس دارد: «بسمله کنونکه از تسوید این کتاب و تنمیق این ابواب سال سه گذشته حاصل مفاسد مخذول هادم الانجاب بر مجاری و مفاصل ملک ظاهر آمد شوریدگی و پریشانی بر اعضا وعروق مملکت حادث گشت». در این ذیل باز مانند خود رساله از حاجی میرزا آقاسی نکوهش شده و او باز «هادم الانجام» خوانده شده است و در آن از جعفر قلیخان کرد شادلو و از سال 1264 یاد شده است. چنین است انجام این ذیل: و زبان باطن ما را بکلمه حق گویا فرماید بمنه وجوده و السلام خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 50گ، 19 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: - 106]