شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/135369
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 14
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 50 برگ • 19 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 11×22سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی • تیماج مشکی
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« دستور الاعقاب، شرذمه ای از حالات مرحوم حاجی میرزا آقاسی و بعضی از رجال دولت پادشاه خلد جایگاه محمد شاه و برخی از وقایع متفرقه و مواعظ وافیه و نصایح شافیه در اخلاق. بسمله. پیران سخن بتجربه گویند گفتمت ×× هان ای پسر که پیر شوی پند گوش کن. بر سبیل تحقیق و از روی تجربت غایت مقصود و کمال مطلوب درین نشأه من حيث الدنيا مال است »
انجام نسخه
« تحریر این رساله در سال هزار و دویست و شصت که سال ده از پادشاهی پادشاه مؤید منصور محمد شاه قاجار است و مرا زندگی به پنجاه رسیده شد ... یکی از اخوان الصفا و اصحاب الوفا بفرمود که این کتاب را که محتوی است بر بدایع عبارات و ودايع استعارات اسمی باید که ذکری از و شاید گفتمش که این مزخرف را باللئالی منثور و دراری منظوم مؤلفان و مصنفان سلف و خلف نه لایق اسم و قابل رسم است. چون بشنید این مصرع جامی که «نملة جائت برجل من جراد» بخواند و کمیت مبالغت براند. گفتمش: تو سلیمانی کن ای عالی نهاد، بگفتا: چو مقصود و منظور تنبیه و تنبه اولاد و احفاد است «دستور الاعقاب» را لایق است. امتثال جستم و اختیار آوردم امید که مطالعان را اصلاح بر زلل و خطایای این ضعیف تفضل آید و علی المحمد و عترته صلواة الرحمن و تحياته فى شهر محرم الحرام سنة 1260»؛ سپس دارد: «بسمله کنونکه از تسوید این کتاب و تنمیق این ابواب سال سه گذشته حاصل مفاسد مخذول هادم الانجاب بر مجاری و مفاصل ملک ظاهر آمد شوریدگی و پریشانی بر اعضا وعروق مملکت حادث گشت». در این ذیل باز مانند خود رساله از حاجی میرزا آقاسی نکوهش شده و او باز «هادم الانجام» خوانده شده است و در آن از جعفر قلیخان کرد شادلو و از سال 1264 یاد شده است. چنین است انجام این ذیل: و زبان باطن ما را بکلمه حق گویا فرماید بمنه وجوده و السلام »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 14 • صفحه 567 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 136 - ب
آغاز: برابر؛ انجام: تحریر این رساله در سال هزار و دویست و شصت که سال ده از پادشاهی پادشاه مؤید منصور محمد شاه قاجار است و مرا زندگی به پنجاه رسیده شد ... یکی از اخوان الصفا و اصحاب الوفا بفرمود که این کتاب را که محتوی است بر بدایع عبارات و ودايع استعارات اسمی باید که ذکری از و شاید گفتمش که این مزخرف را باللئالی منثور و دراری منظوم مؤلفان و مصنفان سلف و خلف نه لایق اسم و قابل رسم است. چون بشنید این مصرع جامی که «نملة جائت برجل من جراد» بخواند و کمیت مبالغت براند. گفتمش: تو سلیمانی کن ای عالی نهاد، بگفتا: چو مقصود و منظور تنبیه و تنبه اولاد و احفاد است «دستور الاعقاب» را لایق است. امتثال جستم و اختیار آوردم امید که مطالعان را اصلاح بر زلل و خطایای این ضعیف تفضل آید و علی المحمد و عترته صلواة الرحمن و تحياته فى شهر محرم الحرام سنة 1260»؛ سپس دارد: «بسمله کنونکه از تسوید این کتاب و تنمیق این ابواب سال سه گذشته حاصل مفاسد مخذول هادم الانجاب بر مجاری و مفاصل ملک ظاهر آمد شوریدگی و پریشانی بر اعضا وعروق مملکت حادث گشت». در این ذیل باز مانند خود رساله از حاجی میرزا آقاسی نکوهش شده و او باز «هادم الانجام» خوانده شده است و در آن از جعفر قلیخان کرد شادلو و از سال 1264 یاد شده است. چنین است انجام این ذیل: و زبان باطن ما را بکلمه حق گویا فرماید بمنه وجوده و السلام
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 50گ، 19 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: - 106]