حساب

57. مشهد؛ مدرسه میرزا جعفر؛ شماره نسخه: 154/2 آغاز: بسمله حمدی که مقدور نباشد حصرش و محصور نگردد قدرتش و منسی نشود ذکرش و منظوی نگردد نشرش و منتهی نشود عددش و منقضی نگردد امدش مر واحدی را که هر یک از آغاز ممکنات را مرتبه ای از مراتب تعیین معین فرمود ... اما بعد این رساله‌ای است مرتب بر مقدمه و چند باب مقدمه در بیان ماهیت حساب و بیان موضوع را. بدانکه حساب علمی است که دانسته شود به سبب او استخراج مجهولات عددی از معلومات مخصوصه؛ انجام: و این قاعده جهت سهولت اخذ و منظوم شده و آن این است بیت: و تضعیفات واحد فرد اول گر کنی حاصل ×× به نام از حزب آن زوج آخر میشوی واصل / و از برای تحصیل این عدم تام طریقی دیگر مشهور هست و آن آن است که از ضعف زوج الزوج یکی ناقص کنند و باقی را به شرط آنکه غیر واحد عدد او نکند در قواعد علم حساب و سپس چند مسئله این علم سپس هندسه و باب نهم آن «در بیان قاعده چند شریف است که محاسب را دانستن آن ناچار است» دوازده قاعده است. در نخستین مساله آن دوازده مساله آمده: «اول آنچه از جمله و ارادت طبع و قاد استادی است و آن آن است که هرگاه اراده کنند که مضروب عددی را در نفس خودش و در جمیع ما تحت او بدانند» در یکی از حاشیه های نسخه آمده «من افادات الشیخ السند لازال کاسمه» پس مؤلف شاید یکی از شاگردان شیخ بهائی باشد؛ بی‌کا، بی‌تا؛ نسخه ما در قاعده دهم به پایان می‌رسد؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 31]