نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

حديقة المعارف

پدیدآور اثر: کربالی، شجاع الدین
/m/118588
کتابخانه و مخزن نگهداری: سلطنتی
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 518

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
867ق (867 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق، نسخ (تحریری)
تعداد برگ و سطر:
581 برگ • 15 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13×22/5سم
کاغذ و جلد:
بخارائی نخودی • مقوای ابره تیماج گل ماشی

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله بهترین سزاواری که بلبل زبان عارفان در گلشن بیان آغاز کند و خوشترین نغمه ای که از نوای آن مرغ روح مجردان در روضه جنان به پرواز آید ثنای پادشاهی است که لمعات انوار وجودش از ذرات موجودات تابان است که الله نور السموات و الارض ... تلویح در تشبیه دل بچراغ و جان بنور حقیقت انسانی هر چند فی نفسه مجردست از انطباع در مواد جسمانی اما چون ظهور کمالاتش على تلو المبداء و اقتضاء شان الوحدة بی آنک متنزل و متعلق شود بماده لطیف که مناسب قدس و نزاهت او باشد ممکن به حکمت قدیم ماده عنصری را بتأثیرات اجرام فلکی از حضیض کثافت بحرکت رجوعی که متمم دوری است در مدارج مزاج كسر سورت کثرت و تضاد داده و بمعارج اظلال وحدت حقیقی که عبارت از مراتب اعتدالات کانی و نباتی و حیوانی است گذرانیده ... »

انجام نسخه

« کنون نه نیستم در خود نه هستم ×× نه هشیارم نه مخمورم نه مستم / گهی چون چشم او دارم سرخوش ×× گهی چون زلف او باشم مشوش / گهی از خوی خود در گلخنم من ×× گهی از روی او در گلشنم من / اشارتست بمقام اجتماع و تفرقه و جمع که هر لحظه بر شیوه های محبوب حالی روی می‌نماید و مطابق آن مقالی پیش می‌آید چنانچه شیخ را از معارف گلستان روی او این نسخه گلشن پدیدار آمد »

مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه

مهر: ناصرالدین شاه قاجار
تملک: حبیب الله ابن احمد بن عبدالملک فتحانی
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 12 • صفحه 871 • ردیف 1
متن فنخا:
1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 518 آغاز: برابر؛ انجام: کنون نه نیستم در خود نه هستم ×× نه هشیارم نه مخمورم نه مستم / گهی چون چشم او دارم سرخوش ×× گهی چون زلف او باشم مشوش / گهی از خوی خود در گلخنم من ×× گهی از روی او در گلشنم من / اشارتست بمقام اجتماع و تفرقه و جمع که هر لحظه بر شیوه های محبوب حالی روی می‌نماید و مطابق آن مقالی پیش می‌آید چنانچه شیخ را از معارف گلستان روی او این نسخه گلشن پدیدار آمد. خاتمه: از آن گلشن گرفتم شمه ای باز ×× نهادم نام او را گلشن راز / درو از راز دلها گل شگفتست ×× تا که اکنون کسی دیگر نگفتست / بنام خویش کردم ختم پایان ×× الهی عاقبت محمود گردان / و بحمدالله و المنه که این فقیر را توفیق تلویح حقایق و معارف و توضیح دقایق و لطائف آن مشتمل بر سوانح غیبی مبنی بر تحقیق حقایق و لطائف آن مشتمل بر سوانح غیبی مبنی بر تحقیق حقایق الهی و کونی مخصوص بوقت و حال و شأن نشاء خاصه خود بی استنباط از کتابی و استفاده از کلامی بهمین روحانیت شیخ و اشارت علیه درویشان و دولت قاهره سلطان زمان رفیق گشت و باتمام رسید و اگر چه ... اسراری که درین حدیقه معارف مسطور شده مطرح شعاع انظار خود سازند و اگر بر خللی یا ذللی اطلاع یابند شرف اصلاح ارزانی فرمایند حسبنا الله و نعم الوكيل يقول الحق و يهدی السبیل. تم فى سابع شعبان سنه سبع و ستین و ثمانمائه بدارالملک شیراز وقع الفراغ من تحرير هذا الكتاب في شهور سنه 873 خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی‌کا، تا: 867ق؛ تملک: حبیب الله ابن احمد بن عبدالملک فتحانی؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارائی نخودی، جلد: مقوای ابره تیماج گل ماشی، 581ص، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 7 - 332]