حدایق الادباء

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9169 آغاز: آغاز مقدمه: «حدیقه ... (جای شماره آن سفید مانده) در لغات و تواریخ و السنه و اسما و القاب و کنیه و عادات هر دیار خصوصاً عرب. گفته اند لغات همه توقیفی است و علم آدم الاسماء کلها و گفته اند بعضی اصطلاحی و بعضی توقیفی است». آغاز: «الحمد لمن خلق الانسان علمه البيان و اکرمه بمزید الاحسان و الصلوة على النبى الامى الذى هو افصح فصحاء القحطان ... بدان که علما در حد فصاحت و بلاغت اختلاف کرده اند و بعضی گفته الفصاحة ملكة نفسانية»؛ انجام: و اجملوا عشرته و جملوا قشرته. نیکو داشتند مخالطت او را و نیکو کردند خلعت او را یعنی او را خلعتی نیکو دادند». نسخه ما حدیقه دهم است و این مطالب را دارد: مقدمه حدیقه دهم (1پ-4پ)، فهرست حدیقه بلاغت در فصاحت و بلاغت و محسنات لفظی و معنوی (4پ-5ر)، آغاز سخن درباره حد فصاحت و بلاغت و محسنات لفظی و معنوی (7پ-8ر)، اقسام البلاغة و انواعها و مفرداتها التى البلاغة مجموعها (8ر-19ر)، بیان شرافت علم ترسل و تفضیل او به علم استیفا (19ر-20ر)، در تفضیل نثر بر نظم و انشا به شعر و بیان مبداء شعر و تقسیم اقسام شعرا (20ر-20پ)، ذکر شعرای عرب (20پ-143پ)، بیان احوال بعضی از شعرای عجم (144ر-154ر)، فی رجحان المنشی على الشاعر و النثر على النظم و قواعد الكتابة و الانشاء (157پ-159ر)، فی رجحان المنشى على الشاعر و النثر على النظم و قواعد الكتابة و النشاء (157پ-159ر) و پس از آن تا پایان نسخه مکاتبات و منشآت و نثرنویسان؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ این نسخه پیش‌نویس مؤلف است. بدین جهت نیمه دوم آن بسیار نامرتب است. از ص 370 تا آخر نسخه یادداشت‌های پراکنده مؤلف است که هنوز صورت نهایی نیافته، با خط خوردگی و اضافات فراوان در متن و حواشی، با یادداشتی در توصیف کتاب بدون نام در 1314ق، نویسنده آرزو کرده یکی از رجال دولت که مصدر حکمرانی آذربایجان باشد این کتاب را چاپ کند، رکابه دار؛ مهر: «یا علی 1284» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 197گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 29/2 - 828]