شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/101326
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
✓
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- عبدالرحیم الهروی عنبرین قلم
- تاریخ کتابت:
- 1034ق (1034 هـ.ق)
- محل کتابت:
- اکره
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 501 برگ • 15 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 19/9×32سم
- کاغذ و جلد:
- خجندی نخودی • مقوای روکش چرم لاکی
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« ای نام تو سر دفتر اسرار وجود ×× نقش صنعت بر در و دیوار وجود ... حمد بی غایت و شکر بی نهایت مبدعی را که به یک امر کن ... اما بعد بر رای ... روشن دلان ... پوشیده نماند که به جهت یادگار سرگذشت احوال خویش را پاره‌ای بیان میکنم ... بتاریخ هشتم جمادی الثانی سنه هزار و چهارده هجری صبح روز پنج‌شنبه بود ... در یک ساعت در شهر آگره در سن سی و هشت سالگی پادشاه شدم و به مبارکی بر تخت مراد جلوس نمودم.. و لقب خود را نورالدین جهانگیر پادشاه و اسم جهانگیر شاه قرار دادم و فرمودم که بر روی زر این بیت را سکه کنند: سکه زد در شهر اگره خسرو گیتی پناه ×× شاه نورالدین جهانگیر بن اکبر پادشاه ... و من چون میخواستم که بعد از من از زبان من یادگاری بماند به نوشتن این تاریخ مجمل اقدام نمودم ... ز خود یادگاری گذارم به دهر ×× کز او هوشمندان بگیرند بهر / به انصاف گویند تحسین من ×× که در دست داری تو جان سخن /.. به نطق تو تا نثر پیوند شد ×× زبان زبان آوران بند شد / ... نخستین سخن را به نام خدای ×× خداوند روزی ده ره نمای /.. همین دان درود رسول خدای ×× بدان شیر حق شاه خیبر گشای / به هشت و سه فرزند آن شاه دین ×× هزاران هزار آفرین آفرین /.. اول ذکر تولد خود را بیان میکنم.. پدرم جلال الدین محمد اکبر پادشاه را تابیست و هشت سالگی فرزند تمیزیست.. »
انجام نسخه
« روز سه‌شنبه سی ام نیز مقام شد شب کم شنبه بیست و سوم ربیع الاول سنه 1027 هجری بعد از گذشتن چهارده و نیم کری تحویل حضرت نیر اعظم و عطیه بخش عالم ببرج حمل اتفاق افتاد تا این نوروز جهان افروز دوازده سال از جلوس این نیازمند درگاه الهی بخیر و خوبی گذشته سال نو بمبارکی و فرخی آغاز شد روز مبارک شنبه دوم فروردین ماه الهی جشن وزن قمری انجمن افروز گشت و سال پنجاه و یکم از عمر این نیازمند درگاه ایزدی بمبارکی آغاز شد که مدت حیات در مرضیات الهی صرف شود و نفسی بی یاد او نگذرد وقایع دوازده سال که یک دفترست اینجا تمام شد. کتبه العبد المذنب الفقیر الحقیر عبدالرحیم الهروی عنبرین قلم سترالله عیوبه و غفر ذنوبه تحریراً بدارالسلطنه اکره مرقوم قلم شکسته رقم گردید فی شهور سنه اربع و ثلاثین و الف من الهجرة النبویه »
مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه
خریداری و دوباره به کتابخانه سلطنتی عودت داده شده
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
. ؛ پشت صفحه اول نوشته شده: «بسمله. این جهانگیر نامه در کتابخانه پدر بزرگوارم نوشته شده در هشتم جمادی الثانیه 1037 روز جلوس مبارکست داخل کتابخانه این بنده درگاه گردید. حرره شهاب الدین محمد صاحبدیوان شاه جهان بن جهانگیر شاه بن اکبر پادشاه»
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
این نسخه را محمد شاه پادشاه هندوستان شخصاً تقدیم نادرشاه افشار کرده و در زمان میرزا مهدیخان استرابادی که رئیس کتابخانه نادرشاه افشار بوده مفقود می‌گردد تا بعد از سال‌ها در زمان مرآت الممالک رئیس بیوتات سلطنتی این کتاب از مشهدی عباس کتاب‌فروش خریداری و دوباره به کتابخانه سلطنتی عودت داده شده
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 11 • صفحه 209 • ردیف 1
متن فنخا:
1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 867
آغاز: برابر؛ انجام: روز سه‌شنبه سی ام نیز مقام شد شب کم شنبه بیست و سوم ربیع الاول سنه 1027 هجری بعد از گذشتن چهارده و نیم کری تحویل حضرت نیر اعظم و عطیه بخش عالم ببرج حمل اتفاق افتاد تا این نوروز جهان افروز دوازده سال از جلوس این نیازمند درگاه الهی بخیر و خوبی گذشته سال نو بمبارکی و فرخی آغاز شد روز مبارک شنبه دوم فروردین ماه الهی جشن وزن قمری انجمن افروز گشت و سال پنجاه و یکم از عمر این نیازمند درگاه ایزدی بمبارکی آغاز شد که مدت حیات در مرضیات الهی صرف شود و نفسی بی یاد او نگذرد وقایع دوازده سال که یک دفترست اینجا تمام شد. کتبه العبد المذنب الفقیر الحقیر عبدالرحیم الهروی عنبرین قلم سترالله عیوبه و غفر ذنوبه تحریراً بدارالسلطنه اکره مرقوم قلم شکسته رقم گردید فی شهور سنه اربع و ثلاثین و الف من الهجرة النبویه.
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم الهروی عنبرین قلم، تا: 1034ق، جا: اکره؛ این نسخه را محمد شاه پادشاه هندوستان شخصاً تقدیم نادرشاه افشار کرده و در زمان میرزا مهدیخان استرابادی که رئیس کتابخانه نادرشاه افشار بوده مفقود می‌گردد تا بعد از سال‌ها در زمان مرآت الممالک رئیس بیوتات سلطنتی این کتاب از مشهدی عباس کتاب‌فروش خریداری و دوباره به کتابخانه سلطنتی عودت داده شده؛ پشت صفحه اول نوشته شده: «بسمله. این جهانگیر نامه در کتابخانه پدر بزرگوارم نوشته شده و در هشتم جمادی الثانیه 1037 روز جلوس مبارکست داخل کتابخانه این بنده درگاه گردید. حرره شهاب الدین محمد صاحبدیوان شاه جهان بن جهانگیر شاه بن اکبر پادشاه»؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: خجندی نخودی، جلد: مقوای روکش چرم لاکی، 501ص، 15 سطر ، اندازه: 19/9×32سم [ف: 5 - 107]