بدایع اللغه

● بدایع اللغه / لغت / فارسی badāye‘-ol loqa وقایع نگار کردستانی، علی اکبر بن عبدالله، ق14 قمری vaqāye‘-negār-e kordestānī, ‘alī akbar ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c) به‌درخواست: شاهزاده فرهاد میرزا (معتمد الدوله) تاریخ تألیف: 1286ق این کتاب در لغت کردی است و چون نخستین کتابی است که در لغات و اصطلاحات کردی جمع شده، آن را «بدایع اللغه» نامیده است. چون شاهزاده گذشته از جمع لغات کردی اطلاعات دیگری راجع به کردستان از مؤلف بدایع اللغه خواسته، وی در ابتداء این کتاب به نام مبادی، آن مطالب را درج نموده و فهرست آن را چنین آورده است: در پنج «مبادی» و یک «مقصد» که مشتمل بر بیست و پنج «باب» است و یک «خاتمه»: مبدء 1. بیان معرفت نسب اکراد که نسب ایشان به که منتهی می‌شود؛ 2. بیان معرفت حدود کردستانات که از کجا تا به کجا است؛ 3. بیان معرفت طوائف اکراد که چند طائفه هستند و هر طایفه را چه مذهبی باشد؛ 4. بیان معرفت لام مخفف و لام مفخم و یای معروف و یای مجهول و واو معروف و واو مجهول و واو معدوله؛ 5. بیان معرفت حروفاتی که در زبان کردی و لغات اکراد هیچ واقع نمی‌شود و هر لغتی که بخواهند پیدا نمایند بدون اشکال باشد و در کمال سهولت و آسانی به دست آید. مؤلف گذشته از نقل لغات و کنایات و استعارات و اصطلاحات کردی و بیان معانی آنها معادل فارسی آنها را هم ذکر و به اشعار فصحا استشهاد کرده و در حدود 5500 بیت کتابت این کتاب است. آغاز: بسمله حمداً لمن کل لسان الکل فی بیانه ... . و بعد فاتح این ابواب و نگارنده این فصول.