آثار الوزراء

● آثار الوزراء / حکومت و سیاست / فارسی āsār-ol vozarā’ عقیلی، حاجی بن نظام، ق 9 ق ‘aqīlī, hājī e-bn-e nezām (15C) اهداء به: خواجه قوام الدین نظام الملک خوافی تألیف: 875 مؤلف از منشئات سلاطین و بزرگان و علماء و وزراء مجموعه‌ای ساخته بوده، نظام المک مجموعه را می‌طلبد و در آن موقع فکر تألیف این کتاب پیدا می‌شود: «بخاطر چنان رسید که هیچ یک از مورخان رفیع مقدار و فصحای سحر کرد تا بدین روزگار تاریخی مشتمل بر اخبار و آثار دستوران نامدار و وزیران نیکوکار ننوشته اند مگر احیانا در بعض تواریخ بر سبیل تقریب ذکر بعضی از وزراء نموده اند بنابراین این مقدمه بنده را سلسله رغبت جمع کردن آثار و اخبار وزرای سابق و لاحق در حرکت آمد ... و ذکر هر یک از تواریخ نامدار ... تحقیق کرده بیرون آورده می‌نویسد». نظام الملک خوافی در 875 از وزراء سلطان حسین میرزا بایقرا بوده، محتمل است آثار الوزراء در همین تاریخ تالیف شده باشد. شامل 2 «مقاله»: مقاله اول در ذکر اثار و اخبار وزراء سابق در دوازده باب: 1. در ذکر وزرای سلاطین ماتقدم، 2. در ذکر وزرای خلفای راشدین و ائمه مهدیین، 3. در ذکر وزرای بنی امیه، 4. در ذکر وزرای خلفای بنی عباس، 5. در ذکر وزرای آل سامان، 6. در ذکر وزرای غزنویان، 7. در ذکر وزرای آل بویه، 8 در ذکر وزرای آل سلجوق، 9. در ذکر وزرای خوارزمشاهیان، 10. در ذکر وزرای چنگیز خانیان، 11. در ذکر وزرای آل مظفر و ملوک غور، 12. در ذکر وزرای امیر تیمور کورکان. مقاله دوم در ذکر آثار و اوضاع نظام الملک خوافی و آن چهار باب است. آغاز: شرایف تحمیدات حضرت پادشاهی را که در ایجاد کائنات به سیر (نصیر) بل بوزیر محتاج نگشت و در بدو فطرت موجودات بعدیل و مشیر مشاورت نکرد. چاپ: به تصحیح سید جلال محدث، تهران، دانشگاه تهران، 1337ش، سربی، وزیری، 368+28ص [فهرستواره منزوی 1974/3]