اتصاف الماهية بالوجود

● اتصاف الماهية بالوجود = مفهوم وجود / فلسفه / عربی ittiṣāf-ul māhīya bi-l-wujūd = mafhūm-e vojūd صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641) رساله ای در باب اصالت وجود در مقابل اصالت ماهیت که از ابتکارات فلسفی صدرالدین شیرازی است. وی این رساله را درباره پیوستگی وجود و ماهیت نگاشته است و می‌خواهد به اشکالی که درباره حمل وجود بر ماهیت پیش می‌آید پاسخ گوید. آن مزبور این است که هنگامی که می‌گوییم: «سنگ هست»، ثبوت چیزی برای چیز دیگر آن‌گاه رواست که خود آن چیز باشد، اما ماهیت وجود دیگری ندارد به‌جز همین وجود که بر آن حمل می‌گردد پس باید یا این قاعده روشن عقلی را نپذیریم و یا این‌که نگوییم چیزی هست. در اینجا دانشمندان مانند دوانی و دیگران راه‌هایی برای گشایش این دشواری پیشنهاد کرده‌اند. ملاصدرا همه را یاد می‌کند و نمی‌پسندد و خود از سه راهی که نشان می‌دهد سومین را بهتر از همه می‌پندارد که اگر درست بنگریم ماهیت بر وجود حمل می‌شود نه اینکه وجود بر ماهیت بار گردد و این راه بر پایه اصالت وجود می‌باشد. ملاصدرا در این رساله از «اسفار» خود یاد می‌کند و بدان ارجاع می‌دهد. آغاز کتاب: الحمد لواهب الحياة و العقل و الصلاة على النبى و الاهل اما بعد، اعلم هداک الله انه قد اضطربت الاهواء و اختلفت الاراء فى باب اتصاف المهية بالوجود و عروضه لها بناءا على قاعدة المشهورة ... انجام کتاب: بل الموجود والثابت فى العين هو بالحقيقة الوجود الخاص لكل شئ و المهية معنى كلى صادق عليه متحد معه موجودة به لا بنفسها الا بمجرد الاعتبار. چاپ: ایران، در کارخانه آقا میرزا عباس، 1302 (با هشت رساله دیگر وی)، صص 110-119)؛ دارالخلافه طهران، بی ناشر، 1311ق.، خشتی، 23ص، سنگی (التصور و التصدیق صص1-23) در هامش؛ وزیری، 10ص (رسائل آخوند ملاصدرا: صص1-109) [الذریعة، 82/2«اتصاف الماهية بالوجود»،همانجا، 118«اصالة الوجود»، همانجا، 55/25 «وحدت الوجود»؛ مشار، مؤلفین، 257/5: برای کارهای چاپیش از آن میان «اتصاف ...» و نمونه دستنوشته او؛ ریحانه، 419/3؛ یادنامه: 108 فلاسفه الشیعه از عبدالله نعمه: 365-366؛ کتابشناسی ملاصدرا ص 114-116]